I CSK 1334/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
21 października 2025 r.
SSN Piotr Telusiewicz
na posiedzeniu niejawnym 21 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A. S.
przeciwko Bankowi […] spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku […] spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 21 października 2024 r., V ACa 2120/22,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 5400 zł (pięć
tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
obowiązanemu odpisu niniejszego postanowienia.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 21 października 2024 r., Sąd Apelacyjny w Warszawie, w
sprawie z powództwa A. S. przeciwko Bankowi […] spółce akcyjnej w W., o zapłatę
i ustalenie, na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z 21 listopada 2022 r., zmienił zaskarżony wyrok w punkcie drugim częściowo w ten
sposób, że wyeliminował z jego treści zastrzeżenie, że spełnienie przez pozwanego
zasądzonego świadczenia będzie uzależnione od jednoczesnej zapłaty przez
I CSK 1334/25
2
powódkę na jego rzecz kwoty 375 250 zł lub zabezpieczenia roszczenia
pozwanego o zwrot tej kwoty; a w punkcie trzecim częściowo w ten sposób, że
zasądził od pozwanego na rzecz powódki dalsze odsetki ustawowe za opóźnienie
od kwot wskazanych w punkcie drugim wyroku od 9 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty
(pkt 1); oddalił apelację pozwanego (pkt 2); orzekł o kosztach postępowania (pkt 3).
2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona
pozwana zaskarżając wyrok w całości.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
I CSK 1334/25
3
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że
skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi powołana przesłanka z art.
3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a
jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić
Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się
do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
8. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania. W szczególności w licznych wypowiedziach
judykatury wyjaśniane były zarówno przesłanki uznania postanowień umowy
kredytu waloryzowanego do waluty obcej za abuzywne, jak i kwestia
dopuszczalności utrzymania umowy w mocy poprzez zastąpienie wyeliminowanych
I CSK 1334/25
4
z niej postanowień abuzywnych innymi postanowieniami (m.in. uchwała składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr
9, poz. 56; uchwała Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC
2021, Nr 6, poz. 40; wyroki TSUE: z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil
Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG i z 29
kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A; wyroki Sądu
Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD, 2021, Nr 2, poz. 20;
z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21; z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 13
kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 23 lutego
2024 r., I CSK 6284/22). Sąd Najwyższy wypowiadał się również w kwestii
niedopuszczalności zastosowania art. 358 § 2 k.c. dla uzupełnienia umowy
kredytowej po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych (m.in. wyroki Sądu
Najwyższego: z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i 31 stycznia 2023 r., II CSKP
941/22; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK 6543/22), a
także odróżnienia i wzajemnego związku klauzul spreadowych i klauzul ryzyka
walutowego (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22;
z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 45.; z 8 listopada
2022 r., II CSKP 1153/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22).
W orzecznictwie wskazano również, że nie można przyjąć, aby postanowienia
umowy kredytowej odsyłające do kursu stosowanego przez bank były
odzwierciedleniem ogólnej normy, przewidującej obowiązek ogłaszania kursów
walut, wyrażonej w art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo bankowe (m.in.
postanowienie Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2023 r., I CSK 5177/22).
Wielokrotnie wyjaśniano również wątpliwości dotyczące wykładni pojęcia interesu
prawnego jako przesłanki powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. (m.in.
wyroki Sądu Najwyższego: z 9 lutego 2012 r., III CSK 181/11; z 17 kwietnia 2015 r.,
III CSK 226/14; z 23 marca 2018 r., II CSK 371/17; z 26 maja 2021 r., II CSKP
64/21; postanowienie Sądu Najwyższego z 12 lutego 2021 r., IV CSK 423/20).
Odnoszono się również do skutków wejścia w życie art. 69 ust. 3 Prawa
bankowego dla zawartych wcześniej umów kredytowych, waloryzowanych do
waluty obcej (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 listopada 2022 r., II CSKP
1153/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z
I CSK 1334/25
5
11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; postanowienie
Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK 3210/23). Sąd Najwyższy
wypowiadał się również w kwestii dopuszczalności utrzymania umowy w mocy jako
oprocentowanej według stawki WIBOR (wyroki Sądu Najwyższego: z 23 stycznia
2024 r., I CSK 300/23; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 13 maja 2022 r., II
CSKP 293/22). Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzygnięto już, że:
klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określają główne świadczenie
kredytobiorcy (zob. wyroki SN: z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022
r., II CSKP 459/22); postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno
zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu,
jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować
kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych (zob.
wyroki SN: z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21);
jeśli postanowienia stanowiące klauzule indeksacyjne są abuzywne, to oznacza, że
są z mocy samego prawa dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy,
chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten
sposób przywróci skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwałę 7 sędziów SN z 7
maja 2021 r., III CZP 6/21); jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia
umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie
pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie
można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy (zob. wyroki
SN: z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3
lutego 2022 r., II CSKP 459/22); jeżeli po wyeliminowaniu klauzul utrzymanie
umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, to przemawia to
za jej całkowitą nieważnością (wyrok SN z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18);
oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według stanu z
chwili zawarcia umowy (uchwała 7 sędziów SN z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP
29/17). Dodatkowo należy wskazać, iż Sąd Najwyższy wypowiadał się już w
kontekście standardów realizacji przez bank przedkontraktowego obowiązku
informacyjnego (zob. wyrok SN z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18). Przyjęto
również, iż spełnienie świadczenia, którego wysokość została określona na
podstawie abuzywnych postanowień umownych, nie pozbawia tych postanowień
I CSK 1334/25
6
cechy abuzywności ani nie sprawia, że ocena ich abuzywności staje się
bezprzedmiotowa (wyrok SN z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17).
Trafność podniesionych tam argumentów znajduje potwierdzenie w uchwale
pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP
25/22). Uchwała ta rozstrzygając wiele istotnych zagadnień prawnych (również
nawiązujących treściowo do tych, które zostały przedstawione w skardze
kasacyjnej), doprowadziła do jednolitej wykładni przepisów prawa wywołujących
wcześniej rozbieżności w orzecznictwie sądów.
W kontekście przedstawionego zagadnienia prawnego Sąd Najwyższy
uznaje, że z racji na niespełnienie przesłanki (po stronie wierzytelności zgłaszanej
przez bank) wymagalności roszczenia określonej w art. 498 § 1 k.c., zarzut
potrącenia nie może być uwzględniony. Sąd Najwyższy akceptuje zatem wywód
przedstawiony w uzasadnieniu Sądu Apelacyjnego. Ubocznie należy tylko dodać,
że dla skuteczności podniesienia zarzutu potrącenia na podstawie art. 2031 k.p.c. i
odbioru takiego oświadczenia wystarczające jest pełnomocnictwo procesowe
(uchwała SN z 2 lipca 2024 r., III CZP 2/24).
Ponadto z ustalonego stanu faktycznego wynika, że powódka zawarła
umowę jako konsument, a rodzaj jej zatrudnienia i wykształcenie nie mają w tym
przypadku znaczenia. O abuzywności postanowień przesądza treść umowa, w
której bankowi przyznano nieograniczoną swobodę kształtowania wysokości
świadczeń kredytobiorców. Postanowienia tej treści nie tracą abuzywnego
charakteru w zależności od rodzaju wykonywanego zawodu.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 7
i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
[a.ł]
I CSK 1334/25
7
