I CSK 1320/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Aleksander Stępkowski
28 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa I. spółki akcyjnej w K.
przeciwko B. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w B.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej I. spółki akcyjnej w K. oraz skargi kasacyjnej B. spółki z
ograniczoną odpowiedzialnością w B.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z 22 sierpnia 2025 r., I AGa 47/25,
1) odmawia przyjęcia obu skarg kasacyjnych do rozpoznania;
2) wzajemnie znosi koszty postępowania kasacyjnego między
stronami.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 22 sierpnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, w sprawie
z powództwa I. spółki akcyjnej w K. przeciwko B. spółce z ograniczoną
odpowiedzialnością w B., o zapłatę, na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu
Okręgowego w Białymstoku z 25 lutego 2021 r., zmienił zaskarżony wyrok w części
(I), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (II), oddalił apelację powoda w
pozostałym zakresie (pkt IV) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania w obu
instancjach (pkt II i IV).
I CSK 1320/26
2
Wyrok został zaskarżony przez stronę powodową i pozwaną. W obu
skargach kasacyjnych jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wskazano, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Obie skargi kasacyjne nie kwalifikowały się do przyjęcia celem
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Konieczna selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności
wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki
pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi:
(1) występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub
(4) oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada
jedynie to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek
uzasadniających wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy
kasacyjne i ich uzasadnienie.
Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi
kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby bez potrzeby czynienia
pogłębionej analizy prawnej, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne
uzasadniają uwzględnienie skargi. Skarżący twierdząc, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona, powinien wyjaśnić w czym ta oczywistość się wyraża oraz
uzasadnić to twierdzenie. Oznacza to powinność wykazania kwalifikowanej postaci
I CSK 1320/26
3
naruszenia prawa materialnego lub procesowego możliwej do ustalenia prima facie
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, przy czym musi ono
dodatkowo prowadzić do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(zob. postanowienia SN z: 8 października 2015 r., IV CSK 189/15;
10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; 14 lipca 2005 r.,
III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75; 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Ze
względu na wyjątkowy charakter tej przesłanki, oczywista zasadność skargi
kasacyjnej powinna dać się stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez zbytniego
wgłębiania się w sprawę (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
Obydwa wnioski o przyjęcie do rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej nie
spełniają powyższych kryteriów.
Uzasadnienie wniosku w obu skargach opiera się na bardzo szczegółowej
analizie stanu faktycznego sprawy. W przypadku strony pozwanej są to ustalenia
co do poprawności wyliczeń kar umownych oraz ustalenia faktyczne co do efektu
negocjacji toczących się 7 grudnia 2011 r. Wniosek powoda opiera się na
kwestionowaniu ustaleń faktycznych co do okresu, za który naliczono karę
umowną. Tymczasem Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do weryfikowania
w ramach kontroli kasacyjnej ustaleń faktycznych poczynionych przez sądy
powszechne (art. 3983 § 3 k.p.c.). Należy podkreślić, że Sąd Apelacyjny
szczegółowo uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Wyjaśnił zasady ustalania okresu
opóźnienia, zasady naliczania i miarkowania kary umownej jak również pozostałe
kwestie prawne występujące w sprawie. Nie ma jakichkolwiek podstaw do
przyjęcia, że taka ocena prawna jest oczywiście wadliwa. Niezależnie od
powyższego należy podkreślić, że katalog kryteriów pozwalających na miarkowanie
kary umownej jest otwarty, a decyzja sądu w tym zakresie jest silnie warunkowana
okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy (zob. uchwała SN
z 6 listopada 2003 r., III CZP 61/03, OSNC 2004, nr 5, poz. 69, wyrok SN
z 13 czerwca 2003 r., III CKN 50/01, wyrok SN z 6 maja 2004 r., II CK 261/03,
wyrok SN z 16 stycznia 2009 r., III CSK 198/08, wyrok SN z 2 kwietnia 2014 r.,
IV CSK 416/13, wyrok SN z 12 lutego 2015 r., IV CSK 276/14).
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia obu skarg kasacyjnych
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
I CSK 1320/26
4
orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i art. 99 k.p.c. w związku z art. 108 § 1,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
Aleksander Stępkowski
(M.M.)
[r.g.]
