I CSK 1308/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Jacek Grela
27 sierpnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 sierpnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Ministra Finansów
z udziałem Narodowego Banku Polskiego, P. M. i N. M.
o wpis zmiany wierzyciela hipotecznego,
na skutek skargi kasacyjnej P. M. i N. M.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu
z 21 listopada 2023 r., XV Ca 1026/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. ustala, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania
kasacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.
UZASADNIENIE
Skarb Państwa - Minister Finansów złożył wniosek o wpis do księgi
wieczystej […] - co do trzech hipotek umownych, wpisanych pod poz. 2, 3 i 4 - w
miejsce dotychczasowego wierzyciela hipotecznego, tj. Narodowego Banku
Polskiego w W. - nowego wierzyciela, tj. Skarbu Państwa - Ministra Finansów w W.
26 lipca 2022 r. referendarz sądowy dokonał w dziale IV księgi wieczystej
[…] wpisów zmian wierzyciela hipotecznego - co do trzech hipotek umownych,
wpisanych pod poz. 2, 3 i 4 - przez wykreślenie dotychczasowego wierzyciela, tj.
Narodowego Banku Polskiego w W. i wpisanie aktualnego wierzyciela Skarbu
Państwa - Ministra Finansów w W.
I CSK 1308/24
2
Na powyższe wpisy w dniach 11 i 12 sierpnia 2022 r. uczestniczki
postępowania P. M. i N. M. złożyły skargi.
Postanowieniem z 7 lutego 2023 r. Sąd Rejonowy w Złotowie: połączył do
wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia skargę złożoną w sprawie dz. kw. […] ze
skargą złożoną w sprawie dz. kw. […], a wpisy utrzymał w mocy.
Postanowieniem z 21 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił
apelację uczestniczek postępowania P. M. i N. M.
W skardze kasacyjnej uczestniczki, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi do rozpoznania, wskazały na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989
§ 1 pkt 2 i 4 k.p.c.
Zdaniem skarżących w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów
prawnych, a skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki
skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).
Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach
kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,
nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,
jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia
z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością
lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia
orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.
przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
I CSK 1308/24
3
Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2
k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości,
określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne
mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy,
a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących
w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez
sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,
dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni
przepisu (zob. m.in. postanowienia SN: z 15 października 2002 r. II CZ 102/02; z 28
marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07 i z 8 lipca 2008 r., I
CSK 111/08).
Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że powyższa przesłanka
nie została wykazana. W uzasadnieniu wniosku nie powołano argumentów, które
mogłyby świadczyć, że w sprawie spełniona została któraś z przesłanek przyjęcia
sprawy do rozpoznania. Należy wskazać, iż nie jest rzeczą Sądu Najwyższego przy
ocenie, czy skarga kasacyjna powinna być przyjęta do rozpoznania, doszukiwanie
się jurydycznej argumentacji mającej wykazać, że istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia
prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,
bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej
instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego
wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia
SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003
r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07).
Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś
wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania
prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.
Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego
I CSK 1308/24
4
do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej
instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem
postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu
przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,
odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,
które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1
w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
[S.J.]
[a.ł]
Jacek Grela
