I CSK 1267/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
25 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w S.
przeciwko R. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w S.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 30 października 2024 r., V AGa 135/22,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w
S. na rzecz R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. 2700
zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia
zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 26 stycznia 2022 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach po rozpoznaniu
sprawy z powództwa A. spółki z o.o. w S. przeciwko R. spółce z o.o. w G. o zapłatę
oddalił powództwo i orzekł i kosztach postępowania.
I CSK 1267/25
2
Wyrokiem z 30 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił
apelację powoda i orzekł o kosztach postępowaniach.
Powód wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu
Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
powód powołał się na oczywistą zasadność skargi wskazując, że inwestor nie może
uzależniać odbioru robót i zapłaty wynagrodzenia od braku jakichkolwiek usterek,
a wprowadzone postanowienie umowne przewidujące uprawnienie inwestora do
odmowy odbioru robót i odmowy zapłaty wynagrodzenia w przypadku jakichkolwiek
usterek, jest bezwzględnie nieważne jako wykraczające poza ramy swobody umów
wyznaczone naturą zobowiązania (art. 3531 k.c. w zw. z art. 647 k.c.).
W odpowiedzi pozwany wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi
wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych
rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
I CSK 1267/25
3
skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,
gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się
wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej
na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,
V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego
z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,
że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma
charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje
się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności
sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym
wyżej rozumieniu.
Uprawnienie pozwanej do zatrzymania części wynagrodzenia w ramach
tzw. kaucji na zabezpieczenie prawidłowego wykonania robót zostało przewidziane
w łączącej strony umowie. Strony zawierające umowę – w tym umowę o roboty
budowlane – mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego
treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani
zasadom współżycia społecznego (art. 3531 k.c.). Nie ulega wątpliwości, że
w ramach swobody kontraktowania strony mogą modyfikować sposób obliczania
i rozliczania wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane. Jak wyjaśnił Sąd
Najwyższy w wyroku z 22 listopada 2024 r., II CSKP 2087/22, w świetle zasady
swobody umów dopuszczalne i ważne są zastrzeżenia umowne przewidujące
I CSK 1267/25
4
zatrzymanie przez inwestora części należnego wykonawcy wynagrodzenia tytułem
zabezpieczenia roszczeń inwestora wynikających z gwarancji jakości lub rękojmi za
wykonane roboty budowlane lub w celu zabezpieczenia należytego wykonania
umowy. Udzielenie zabezpieczenia należytego wykonania robót może zatem
nastąpić poprzez przyzwolenie zamawiającemu na niewypłacenie części
wynagrodzenia (zob. także wyrok SN z 5 listopada 2015 r., V CSK 124/15).
Kwestionowane postanowienie umowne nie wykracza w żaden sposób poza
granice swobody umów ani nie narusza natury zobowiązania wynikającego
z umowy o roboty budowlane. Umowne zabezpieczenie wypełnienia przez
wykonawcę obowiązków umownych, w tym obowiązku bezusterkowego oddania
robót, miało umożliwić pozwanej wstrzymanie się z zapłatą części wynagrodzenia,
która w razie zaniechania usunięcia usterek mogłaby zostać przeznaczona na
pokrycie kosztów wykonania zastępczego lub rozliczona w ramach uprawnienia
pozwanej do obniżenia wynagrodzenia w ramach uprawnień z tytułu rękojmi.
Należy przy tym zauważyć, że odnośne postanowienie nie narusza odpłatnego
charakteru umowy, gdyż pozwana uiściła na rzecz powódki znaczą część
wynagrodzenia (90 %).
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,
11 i 3 w związku z art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych.
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
A.G.
[SOP]
