I CSK 1264/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
3 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 3 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J.G. i A.G.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 29 listopada 2024 r., I ACa 2428/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
(G.N.-J.)
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 21 września 2023 r. Sąd Okręgowy w Koszalinie ustalił,
że bliżej określona umowa kredytu na cele mieszkaniowe zawarta 30 lipca 2007 r.
pomiędzy Bankiem1 spółką akcyjną (poprzednikiem prawnym pozwanego Bank
spółki akcyjnej) a powodami J.G. i A.G. jest nieważna (pkt
1); zasądził od pozwanego łącznie na rzecz powodów kwotę 146.671,30 zł
wraz z bliżej określonymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie (pkt 2); zasądził od
I CSK 1264/25
2
pozwanego łącznie na rzecz powodów kwotę 17.095,78 CHF wraz z bliżej
określonymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie (pkt 3); oddalił powództwo w
pozostałym zakresie (pkt 4) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 5).
2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny w Szczecinie
wyrokiem z 29 listopada 2024 r. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2 w ten
sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powodów 48.671 zł wraz z bliżej
określonymi odsetkami ustawowymi z opóźnienie, oddalił apelację w pozostałym
zakresie i rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego.
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się
na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżący stwierdził, że
w sprawie występują istotne zagadnienie prawne polegające na konieczności
odpowiedzi na następujące pytania:
a) czy osoba fizyczna, zawierająca długoterminowe zobowiązanie kredytowe,
która wprawdzie w chwili zawierania spornej umowy kredytu hipotecznego
przeznaczonego na cele mieszkaniowe nie wskazywała, iż środki pochodzące z tej
umowy zostaną przeznaczone na cele związane z prowadzoną działalnością
gospodarczą lub cel zarobkowy/inwestycyjny, a nie na zaspokajanie podstawowych
potrzeb mieszkaniowych, po zawarciu umowy, wykorzystywała środki pochodzące
z kredytu na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą lub cel
zarobkowy (działalność nierejestrowaną), posiada w ramach przedmiotowej umowy
status konsumenta, uprawniający ją do wytaczania przeciwko przedsiębiorcy
roszczeń opartych o treść przepisów Dyrektywy 93/13 oraz polskich norm przepisy
te implementujące, zawartych w art. 3851 § 1 i 2 k.c.?
b) czy sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne kursem rynkowym
(obiektywnym kursem średnim NBP) lub zastosować przepis dyspozytywny
z art. 358 § 2 k.c., z uwagi na fakt, iż przepis ten stanowi normę prawną, która
może znaleźć zastosowanie w sprawie, a sąd winien podjąć wszelkie działania
prowadzące do przywrócenia równowagi kontraktowej stron?
4. Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej a także o zasądzenie od strony
I CSK 1264/25
3
pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według
norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej
(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji
tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach
której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap
postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej mimo obszerności wywodów nie zawiera argumentów
wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989
§ 1 pkt 1 k.p.c. uzasadniająca przyjęcie skargi do rozpoznania.
7. Sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne dotyczy określonych
przesłanek faktycznych przysługiwania osobie fizycznej statusu konsumenta,
tzn. sytuacji, gdy „po zawarciu umowy, wykorzystywała środki pochodzące
I CSK 1264/25
4
z kredytu na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą lub cel
zarobkowy (działalność nierejestrowaną)”. Co do kwalifikacji kredytobiorcy
prowadzącego działalność gospodarczą jako konsumenta, to należy przede
wszystkim stwierdzić, że zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego (zob.
zwłaszcza wyrok z 14 czerwca 2023 r., II CSKP 254/22) sam fakt prowadzenia
działalności gospodarczej przez kredytobiorcę nie wyklucza uznania go
za konsumenta. Dla tego rodzaju kwalifikacji prawnej (jako profesjonalisty)
decydujące powinny być cel zawarcia umowy oraz bezpośrednie jej związanie
z wykonywaną działalnością gospodarczą lub zawodową. Przede wszystkim jednak
sformułowane zagadnienie odrywa się od stanu faktycznego ustalonego w sprawie
przez sądy obu instancji. Jak bowiem ustalił Sąd Okręgowy, „W badanej sprawie
z materiału dowodowego wynika, że powód (…) nie planował prowadzenia
działalności gospodarczej w lokalach (…). Żadne z powodów faktycznie nie
prowadziło i nadal nie prowadzi działalności gospodarczej w lokalach” (k. 472v
akt sprawy). U podstaw sformułowanego zagadnienia leżało zatem w istocie
kwestionowanie przez skarżącego przytoczonych ustaleń faktycznych. Sąd
Najwyższy jest natomiast związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez sąd
powszechny. Zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą
być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest
sądem prawa, a nie sądem faktu, i nie dokonuje kontroli prawidłowości oceny
dowodów przeprowadzonej przez sąd drugiej instancji, jak również kontroli
prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych (zob. wyrok Sądu Najwyższego
z 5 stycznia 2011 r., III CSK 72/10). Z powyższych względów sformułowane
zagadnienie prawne nie spełnia przesłanek zawartych w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
8. Także drugie zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącego
nie może być podstawą przyjęcia skargi do rozpoznania. Koncentruje się ono wokół
problemu skutków abuzywności klauzul w umowie kredytu, a podłoża ma tezę
o dopuszczalności zastąpienia niedozwolonych klauzul umowy określających
sposób ustalania przez bank kursów waluty innym mechanizmem przeliczeniowym
opartym na przepisach kodeksu cywilnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie
budzi jednak obecnie wątpliwości, że niedopuszczalne jest zastąpienie
wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem
I CSK 1264/25
5
wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. Żaden bowiem przepis prawa, w tym
art. 3851 i art. 358 § 2 k.c., nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli abuzywnej
innym postanowieniem. Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej klauzuli
stanowiłoby bowiem zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania
sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone postanowienie umowne
(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2022 r. II CSKP 550/22;
postanowienia Sądu Najwyższego: z 31 maja 2022 r., I CSK 2314/22; z 1 lutego
2023 r., I CSK 5615/22 oraz z 6 lipca 2023 r., I CSK 5755/22). Potwierdził to Sąd
Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego
z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, w której stwierdzono m.in., że w razie uznania,
że postanowienie umowy kredytu indeksowanego, odnoszące się do sposobu
określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne
i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce
tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów. Ponadto Sąd Najwyższy przesądził, że w razie
niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu
indeksowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Powyższa uchwała
ma moc zasady prawnej, wiążącej Sąd Najwyższy również w niniejszej sprawie
(art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym).
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108
§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
Krzysztof Grzesiowski
(G.N.-J.)
[a.ł]
I CSK 1264/25
6
