I CSK 1252/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
25 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J.G. i L.G.
przeciwko J.P.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,
na skutek skargi kasacyjnej J.P.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z 15 lipca 2025 r., I ACa 854/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanej na rzecz powodów po 1350 zł (tysiąc
trzysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego, wraz z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego po
upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanej odpisu
postanowienia do dnia zapłaty.
(M.T.)
UZASADNIENIE
Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Poznaniu z 15 lipca 2005 r., I ACa 854/23.
Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 1252/26
2
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta
do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje
sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.
W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu
7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego
przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój
prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,
OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł
na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie
została spełniona.
Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie
okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu
na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego
zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi
przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze,
które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz
I CSK 1252/26
3
innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,
poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).
Istotne zagadnienie prawne skarżąca upatruje w konieczności
rozstrzygnięcia: czy dopuszczalne jest dokonywanie zmiany umowy przedwstępnej,
w której określono termin zawarcia umowy przyrzeczonej, po upływie tego terminu?
Sąd Apelacyjny wskazał, że upływ terminu do zawarcia umowy
przyrzeczonej nie powoduje, że strony są zwolnione z obowiązków obligacyjnych.
Sytuację prawną po upływie terminu do zawarcia umowy przyrzeczonej strony
uprawnionej reguluje przepis art. 390 k.c. Także po upływie tego terminu strony
powinny podejmować czynności umożliwiające zawarcie umowy przyrzeczonej z
konsekwencjami z art. 394 § 1 k.c. Dopóki bowiem nie nastąpi rozwiązanie umowy
przyrzeczonej, jej wygaśnięcie, istnieje obowiązek zawarcia umowy przyrzeczonej.
Upływ tego terminu nie skutkuje wygaśnięciem zobowiązania, a wymagalnością
roszczenia o zawarcie umowy, której konsekwencją jest rozpoczęcie biegu
jednorocznego terminu przedawnienia. Stanowisko to jest już ugruntowane w
orzecznictwie (zob. wyroki SN: z 27 maja 2003 r., IV CKN 113/01, z 16 grudnia
2005 r., III CK 344/05, z 16 listopada 2012 r., III CSK 73/12, z 13 stycznia 2011
r., III CSK 116/10, 24 kwietnia 2014 r., III CSK 315/13). Upływ terminu do zawarcia
umowy przyrzeczonej nie powoduje, że strony są zwolnione z obowiązków
obligacyjnych. Sytuację prawną po upływie terminu do zawarcia umowy
przyrzeczonej strony uprawnionej reguluje przepis art. 390 k.c. Także po upływie
tego terminu strony powinny podejmować czynności umożliwiające zawarcie
umowy przyrzeczonej z konsekwencjami z art. 394 § 1 k.c. Dopóki bowiem nie
nastąpi rozwiązanie umowy przedwstępnej, jej wygaśnięcie, istnieje obowiązek
zawarcia umowy przyrzeczonej (zob. wyroki SN: z 16 listopada 2012 r., III CSK
73/12, z 24 kwietnia 2014, III CSK 319/13).
Sąd Apelacyjny wskazał, że upływ terminu zawarcia umowy przyrzeczonej
wskazanego w aneksie nr […] nie spowodował wygaśnięcia zobowiązania do
zawarcia umowy przyrzeczonej. Termin zawarcia umowy przyrzeczonej nie był
terminem końcowym, a jedynie terminem spełnienia świadczenia, którego upływ nie
I CSK 1252/26
4
powodował wygaśnięcia zobowiązania do zawarcia umowy przyrzeczonej. Umowa
przedwstępna nie wygasła zatem z dniem 31 marca 2020 r., jak i strony jej
nie rozwiązały, lecz podejmowane były działania w kierunku finalizacji transakcji -
najpierw doszło do zawarcia aneksu nr […], a następnie umowy z 20 maja 2020 r.,
tylko częściowo realizującej umowę przedwstępną, gdyż pozwana odmówiła
sprzedaży jednej z działek w związku z niezadowoleniem z wysokości ustalonej
pierwotnie ceny. W sytuacji, gdy przedmiotowa umowa przedwstępna nie wygasła z
dniem 31 marca 2020 r., a termin zawarcia umowy przyrzeczonej zmieniono
aneksem nr […], brak jest podstaw do wiązana niewykonania umowy, jego
przyczyn i skutków tylko z sytuacją i okolicznościami zaistniałymi do tej daty, jak to
przyjmuje skarżąca.
Argumentacja skarżącej ma charakter wyłącznie polemiczny i opiera się
na założeniu, którego sąd apelacyjny nie podzielił, że umowa przedwstępna
wygasła z dniem 31 marca 2020 r.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w
zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22
października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
(M.T.)
[SOP]
