I CSK 1211/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
25 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku R.L. i K.L.
z udziałem A.G.
o zniesienie współwłasności,
na skutek skargi kasacyjnej R.L. i K.L.
od postanowienia Sądu Okręgowego we Włocławku
z 15 listopada 2024 r., I 1 Ca 89/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 7 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy we Włocławku po
rozpoznaniu sprawy z wniosku R.L. i K.L. z udziałem A.G. postanowił dokonać
zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej położonej w W. przy ul. [...],
stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 0,1244 ha, dla której w Sądzie Rejonowym
w W. urządzona jest Księga Wieczysta nr [...], w której ujawnieni jako
współwłaściciele są R.L. i K.L. we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w
udziale do 1/8 części oraz A.G. w udziale do 14/16 części o wartości 557300 zł – w
ten sposób, że przyznał uczestniczce A.G. na wyłączną własność opisaną wyżej
nieruchomość (pkt 1); zasądził od uczestniczki A.G. solidarnie na rzecz
wnioskodawców R.L. i K.L. 69 662,50 zł tytułem spłaty, płatną w terminie dwóch
miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami za
I CSK 1211/25
2
opóźnienie w przypadku uchybienia w płatności (pkt 2); nakazał wnioskodawcom
wydać uczestniczce nieruchomość opisaną w pkt 1 w stanie wolnym od osób
i rzeczy prawa ich reprezentujących w terminie dwóch miesięcy od
uprawomocnienia się orzeczenia (pkt 3); oddalił wnioski w pozostałym zakresie
(pkt 4) oraz orzekł o kosztach postępowania (pkt 5-7).
Postanowieniem z 15 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy we Włocławku oddalił
apelację wnioskodawców.
Wnioskodawcy wnieśli skargę kasacyjną, w której zaskarżyli postanowienie
Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powołali się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej oraz na
potrzebę wykładni art. 211 k.c. i 212 § 2 k.c., które budzą wątpliwości
w orzecznictwie w zakresie możliwości uznania konfliktu współwłaścicieli za
negatywną przesłankę podziału fizycznego rzeczy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania
jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem
I CSK 1211/25
3
rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co
wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie
zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej
w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu
Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;
z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie nie zachodzi, jeżeli Sąd Najwyższy
zajął już stanowisko w określonej sprawie i nie zachodzi potrzeba jego zmiany.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że preferowany przez
ustawodawcę podział fizyczny nieruchomości przez wyodrębnienie własności lokali
w budynku znajdującym się na tej nieruchomości, doznaje ograniczeń w sytuacji,
gdy pomiędzy współwłaścicielami istnieje poważny konflikt (postanowienie SN
z 4 lipca 2019 r., IV CSK 43/18). Chociaż konflikt taki co do zasady nie stanowi
bezwzględnej negatywnej przesłanki do dokonania zniesienia współwłasności przez
podział fizyczny rzeczy, czynnik ten może i powinien być rozważany w aspekcie
zgodności podziału rzeczy z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem oraz
przy uwzględnieniu faktu, że z powodu poważnego skonfliktowania współwłaścicieli
rzecz nie będzie mogła być po podziale wykorzystywana w sposób odpowiadający
jej przeznaczeniu. Uwzględnienie całokształtu okoliczności faktycznych
występujących w konkretnym przypadku może uzasadniać odstąpienie przez sąd
meriti od jej fizycznego podziału na rzecz przyznania rzeczy jednemu ze
współwłaścicieli, z obowiązkiem spłaty na rzecz drugiego współwłaściciela albo
zniesienie współwłasności rzeczy przez jej sprzedaż (postanowienie z 8 marca
2023 r., I CSK 4705/22). Dotyczy to w szczególności tych wszystkich sytuacji, gdy
podział zabudowanej nieruchomości w celu zniesienia współwłasności polega na
wyodrębnieniu własności lokali (tj. gdy utrzymuje się współwłasność działki gruntu
I CSK 1211/25
4
oraz wszystkich części domu służących do wspólnego użytku stron). W takiej
sytuacji jedynie podział „pionowy” budynku wraz z gruntem (całkowicie znoszący
wspólność) eliminuje znaczenie osobistych animozji między stronami dla
korzystania przez nie z powstałych przez podział nieruchomości (postanowienie SN
z 12 maja 2016 r., I CSK 426/15).
Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona
wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych
rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,
gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się
wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej
na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,
V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego
z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,
że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma
charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje
się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności
sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
pozwala przyjąć, że jest ona oczywiście uzasadniona w przyjętym wyżej
rozumieniu, co wyjaśniono już we wcześniejszych uwagach. Dodatkowo należy
podnieść, że oparcie skargi kasacyjnej na przesłankach z art. 3989 § 1
I CSK 1211/25
5
pkt 2 i 4 k.p.c. jest obarczone logiczną sprzecznością, ponieważ skarga kasacyjna
– w zakresie tych samych okoliczności – nie może jednocześnie zawierać
wątpliwości interpretacyjnych i być oczywiście uzasadniona.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
A.G.]
[r.g.]
