I CSK 1204/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
16 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 16 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.P. i K.P.
z udziałem P.P. i Ł.G.
o stwierdzenie zasiedzenia,
na skutek skargi kasacyjnej Ł.G.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie
z 10 grudnia 2024 r., II Ca 2061/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(P.H.)
UZASADNIENIE
Uczestnik, Ł.G., wywiódł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu
Okręgowego w Krakowie z 10 grudnia 2024 r., wydanego w sprawie z wniosku M.P.
i K.P. oraz przy udziale drugiego uczestnika P.P. o stwierdzenie zasiedzenia.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania uczestnik wskazał,
że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, tj. czy dopuszczalne jest
stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własności przygranicznego pasa gruntu
stanowiącego część nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością będącą
własnością zasiadującego, którego termin upłynąć miał przed rozgraniczeniem,
w sytuacji, gdy uprzednio dokonane zostało rozgraniczenie obu nieruchomości
prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego, w którym to postępowaniu
o rozgraniczenie nie podniesiono zarzutu zasiedzenia, ani sąd powszechny
I CSK 1204/25
2
rozpoznający sprawę z urzędu nie uwzględnił zasiedzenie przygranicznych pasów
gruntu. Skarżący powołał się także na oczywistą zasadność skargi polegającą na
naruszeniu art. 172 k.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede
wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.
postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia
SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie
argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien
nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy
zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu
wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla
merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia
SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).
Sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne nie czyni zadość tym
wymaganiom. Po pierwsze, przedstawione zagadnienie nie ma charakteru
ogólnego i abstrakcyjnego.
I CSK 1204/25
3
Nie budziło wątpliwości Sądu Najwyższego, że skarżący pod pozorem
sformułowania istotnego zagadnienia prawnego pyta w istocie o trafność
rozstrzygnięcia.
Jak słusznie podkreśliły Sądy meriti – betonowe słupki pełniły funkcję granicy
między działkami. Tak były postrzegane przez lata, nie budziło to niczyich
wątpliwości i nie stanowiło powodów konfliktu, co zostało podkreślone
w zeznaniach świadków.
Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej
ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na
sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do
rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas
nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania
wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (zob. postanowienie SN
z 24 marca 2026 r., I CSK 3694/25).
Do zasiedzenia dochodzi z mocy samego prawa. W konsekwencji
przesłanką wystarczającą do dokonania rozgraniczenia według stanu prawnego,
z uwzględnieniem faktu zasiedzenia, jest samo ustalenie faktów pozwalających na
wysnucie wniosku o tym, że ktoś nabył określoną nieruchomość przez jej
zasiedzenie. Sąd może ustalić te fakty z inicjatywy różnych uczestników
postępowania, a ocena o tym, że doszło do zasiedzenia, nie jest warunkowana
nawet świadomością powstania tego skutku po stronie samych zainteresowanych -
stan prawny ma bowiem charakter obiektywny, a zasiedzenie następuje ex lege.
Niezrozumiałe jest przy tym podnoszenie, że do „uznania” zasiedzenia doszło
„pomimo istnienia sporu sąsiedzkiego pomiędzy stronami”. Stosunki
interpersonalne między (poprzednim) właścicielem gruntu a zasiadującym nie są
bowiem objęte hipotezą norm wywodzonych z art. 172 § 1 i 2 k.c. (zob.
postanowienie SN z 2 lutego 2024 r., I CSK 6953/22).
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego
prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –
w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na
uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.
I CSK 1204/25
4
Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista
zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej
wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym
o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną
z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,
I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,
I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,
I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,
I CSK 5328/22).
Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Uczestnik pod pozorem oczywistej
zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Okręgowego wyrażonego
w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił wyłącznie własne
stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem Sądu drugiej
instancji.
W istocie uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jest ściśle
związane z podstawami kasacyjnymi, które opierają się na zarzutach dotyczących
oceny materiału dowodowego. Skarżący kwestionuje bowiem ocenę materiału
dowodowego przeprowadzoną przez Sądy pierwszej i drugiej instancji.
Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń
faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem
się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że
w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu
instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.
Nie jest rzeczą Sadu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego
i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżący błędnie traktuje skargę
kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Znamienne, że sądy meriti stwierdziły
zasiedzenie nieruchomości przez uczestniczkę P.P.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
pozostawia wątpliwości co do tego, że w istocie skarżący oparł swoją skargę prawie
I CSK 1204/25
5
wyłącznie na podważaniu oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego
i poczynionych na tej podstawie przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych.
Znamienne jest to, że Sądy meriti szczegółowo odniosły się do zeznań świadków.
W sposób wyczerpujący i logiczny ustaliły daty początku biegu okresu zasiedzenia,
jak również funkcję wbitych słupków granicznych i sposób ich postrzegania jako
granicę między działkami.
Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności
postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi do rozpoznania.
Adam Doliwa
(P.H.)
[SOP]
