I CSK 1199/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
25 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K.B. i R.B.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie ewentualnie o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 10 października 2025 r., V ACa 854/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów po 2700 zł (dwa
tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie od dnia następnego po upływie
tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu
postanowienia do dnia zapłaty.
(M.T.)
UZASADNIENIE
Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z 10 października 2025 r., V ACa 854/23, zaskarżając go w całości.
Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 1199/26
2
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta
do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje
sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.
W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu
7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego
przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój
prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,
OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł
na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanka te nie
została spełniona.
Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie
okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na
przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego
zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi
przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze,
które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz
I CSK 1199/26
3
innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,
poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).
Istotne zagadnienie prawne skarżąca upatruje w konieczności
rozstrzygnięcia: czy przy dokonywaniu oceny klauzul przeliczeniowych, tj. klauzul
przewidujących stosowanie kursu kupna do wypłaty kredytu lub kursu sprzedaży
do spłaty rat kapitałowo - odsetkowych, wynikającego z Tabeli kursowej Banku,
z perspektywy abuzywności, należy uwzględnić, że:
a. kredyt został spłacony zgodnie z umową, a zobowiązanie wynikające z umowy
wygasło i w konsekwencji umowa o kredyt, która została spłacona w całości,
powinna być wyłączona spod oceny skutków abuzywności postanowień umowy
kredytu, zgodnie z art. 3851 §li§2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13?
b. zasada pewności prawa i zasada stabilizacji stosunków prawnych, mające swoje
źródło w zasadzie demokratycznego państwa prawnego -opisanej w art. 2
Konstytucji RP, sprzeciwiają się uznaniu, że ochrona konsumenta wynikająca z
art. 385 § 1 i § 2 k.c. jest nieograniczona w czasie i w konsekwencji, w sytuacji,
gdy kredyt został już w całości spłacony a zobowiązanie wynikające z umowy
kredytu wygasło, żądanie przez konsumenta ustalenia nieważności umowy
kredytu (opierające się na twierdzeniu, że umowa kredytu jest nieważna na
skutek eliminacji z umowy klauzul abuzywnych), może być uznane za nadużycie
prawa w rozumieniu art. 5 k.c.?
czy przy dokonywaniu oceny zawartych w umowie kredytu klauzul
przeliczeniowych, tj. klauzul przewidujących stosowanie kursu kupna do wypłaty
kredytu lub kursu sprzedaży do spłaty rat kapitałowo - odsetkowych, wynikającego
z Tabeli kursowej Banku, których stosowanie jest dla kredytobiorcy jedynie
dodatkową, fakultatywną i zależną od kredytobiorcy opcją, a podstawową walutą
wypłaty i spłaty kredytu jest waluta kredytu, należy uwzględnić, że:
- kredytobiorca w dniu zawarcia umowy kredytu był już stroną kredytu
powiązanego, z walutą obcą,
I CSK 1199/26
4
- kredytobiorca miał doświadczenie w zawieraniu i wykonywaniu umowy kredytu
powiązanego z walutą obcą i miał świadomość w zakresie zmienności kursów
walut, i w takiej sytuacji, zakres informacji przekazywanych kredytobiorcy przez
bank przed zawarciem umowy kredytu, zawierającej fakultatywne klauzule
przeliczeniowe, nie powinien być oceniany z perspektywy abuzywności i jej skutków
zgodnie z art. 385(1) § 1 i § 2 k.c.?
Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
na twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości,
nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN:
z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,
z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15).
Skarżący wskazał na potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 6
ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13, art. 3851 § 1 k.c. oraz art. 3 ust. 1 Dyrektywy Rady
93/13, art. 69 ust. 1 ustawy - Prawo bankowe.
Problem przedstawiony przez skarżącego, na tle ustaleń faktycznych
poczynionych w przedmiotowej sprawie, nie spełniają powyższych wymagań,
ponieważ na obecnym etapie rozwoju orzecznictwa sądowego w sprawach
dotyczących konsumenckich kredytów hipotecznych denominowanych lub
indeksowanych do waluty obcej (w szczególności franka szwajcarskiego) nie ma
już on przymiotu nowości.
Jak wyjaśnił już Sąd Najwyższy, oceny czy postanowienie umowne jest
niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia
umowy (zob. uchwała siedmiu sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17,
OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Mamy zatem do czynienia ze skutkiem ex tunc,
co oznacza, że zdarzenia o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia
umowy zawierającej klauzule abuzywne pozostają bez znaczenia dla takiego
charakteru tych postanowień umownych (wyjątek stanowi wola konsumenta). Także
I CSK 1199/26
5
we wcześniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że ocena ta
nie obejmuje kwestii związanych z wykonywaniem umowy (zob. wyrok SN
z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16).
Niedozwolone postanowienie umowne (art. 3851 § 1 k.c.) jest od początku,
z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta,
albowiem oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się
według stanu z chwili zawarcia umowy (art. 3852 k.c.; zob. uchwałę składu siedmiu
sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Od tego też momentu klauzule
abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że konsument wyrazi świadomą
wolę na objęcie go takim postanowieniem umownym. Bez znaczenia pozostaje
zatem podnoszona przez pozwanego okoliczność, że kredyt został spłacony.
Wykonywanie umowy czy wręcz jej wykonanie nie eliminuje bowiem abuzywności
postanowień umownych (zob. wyrok SN z 19 grudnia 2024 r., II CSKP 243/24).
Nie można także przyjąć, że przedstawione przez skarżącego zagadnienie
dotyczące możliwości stosowania art. 5 k.c. uwzględniało przyjęcie skargi
kasacyjnej. Pytanie skarżącego zostało skonstruowane na założeniu, że
dochodzenie przez konsumenta ochrony po całkowitej spłacie kredytu może
stanowić nadużycie prawa podmiotowego. Tymczasem sama okoliczność, że
konsument wykonał umowę, nie może prowadzić do wniosku, że późniejsze
powołanie się przez niego na ochronę wynikającą z przepisów o niedozwolonych
postanowieniach umownych stanowi korzystanie z prawa sprzecznie z jego
społeczno- gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego.
Okoliczność, że kredytobiorca w dniu zawarcia umowy kredytu był już stroną
kredytu powiązanego z walutą obcą, kredytobiorca miał doświadczenie w
zawieraniu i wykonywaniu umowy kredytu powiązanego z walutą obcą i miał
świadomość w zakresie zmienności kursów również nie tworzy nowego problemu
prawnego, wymagającego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Okoliczność ta
również była omawiana przez Sąd Najwyższy i Trybunał Sprawiedliwości (zob.
wyrok z 3 września 2015 r., C-110/114).
Skarżąca nie zdołała również wykazać, że przyjęcie skargi do rozpoznania
uzasadnione jest potrzebą wykładni wskazanych przez nią przepisów prawnych.
I CSK 1199/26
6
Nie istnieje bowiem potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy co
do podnoszonych kwestii wyraził już swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie,
a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę przyjętego stanowiska
(zob. postanowienia SN: z 23 kwietnia 2015 r., I CSK 691/14; z 30 listopada 2023
r., I CSK 6472/22). Tymczasem przepisy przywołane przez pozwaną zostały
już wielokrotnie omówione przez Sąd Najwyższy i Trybunał Sprawiedliwości Unii
Europejskiej w licznych orzeczeniach.
Istotne znaczenie ma w szczególności uchwała pełnego składu Izby Cywilnej
Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która z chwilą jej podjęcia
uzyskała moc zasady prawnej zgodnie z art. 87 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 622), i jako taka
wiąże inne składy Sądu Najwyższego. Zgodnie z tą uchwałą w razie uznania, że
postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się
do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie
umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć,
że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej
wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. W uchwale przesądzono również, że
w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
W odniesieniu do kwestii związanej z zapewnieniem kredytobiorcy w samej
umowie kredytu możliwości dokonywania spłat w walucie obcej, Sąd Najwyższy
wyjaśnił, że samo zapewnienie kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu w
walucie obcej nie uchyla abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty rat
kredytu w walucie krajowej, w wysokości zależnej od kursu waluty obcej
określanego swobodnie przez bank (wyrok SN z 25 października 2023 r., II CSKP
820/23). W podobny sposób wypowiedział się TSUE wskazując, że włączenie do
umowy zawartej z konsumentem dwóch alternatywnych warunków dotyczących
wykonania tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden
jest nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na
spekulowanie, że poprzez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument
wykona dane zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą
I CSK 1199/26
7
nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W związku z
tym taki mechanizm umowny może sam w sobie mieć nieuczciwy charakter (wyrok
TSUE z 21 września 2023 r., C-139/22, ECLI:EU:C:2023:692, pkt 55).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w
zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22
października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(M.T.)
[SOP]
