I CSK 1191/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
27 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku A.K. i S.K.
z udziałem K.W. i A.W.
o stwierdzenie zasiedzenia,
na skutek skargi kasacyjnej K.W. i A.W.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Przemyślu z 19 czerwca 2024 r.,
I Ca 105/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza solidarnie od A.W. i K.W. łącznie na rzecz A.K. i
S.K. 240 (dwieście czterdzieści) zł kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego
postanowienia zobowiązanemu.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 5 stycznia 2023 r., I Ns 146/21, Sąd Rejonowy
w Przeworsku oddalił wniosek o zasiedzenie służebności gruntowej.
Postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Okręgowy w
Przemyślu zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w ten sposób, że stwierdził,
iż wnioskodawcy na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej z dniem
1 stycznia 2009 r. nabyli przez zasiedzenie służebność gruntową, polegającą na
I CSK 1191/25
2
prawie przejazdu, przechodu i przegonu, mającej postać szlaku drogowego
przebiegającego częściowo przez nieruchomość stanowiącą własność uczestników
postępowania.
Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawcy są właścicielami działki z budynkiem
mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi, graniczącej z nieruchomościami
uczestników oraz nieruchomością, która sąsiaduje z drogą gminną. Jedna z działek
stanowi obecnie drogę prowadzącą do nieruchomości uczestników. Sporna droga
była własnością pradziadka, dziadka i ojca uczestnika postępowania. W 1955 r.
dziadek uczestnika posadowił dom na działce, a wnioskodawcy swój na działce
sąsiedniej w latach 70-tych. Wszystkie prace związane z dojazdem do domu
dokonane zostały przez dziadka i ojca uczestnika w latach 1969-1970, a
sprowadzały się do wożenia płyt żeliwnych ze złomowiska, a następnie wyłożeniu
ich na długości 5 m od drogi gminnej do wysokości studni położonej przed domem
uczestników. Wnioskodawcy w 1978 roku wyłożyli płyty żelbetonowe i w ten sposób
utwardzili teren wykorzystywany przez nich w charakterze drogi pozwalającej im
dotrzeć do nieruchomości. Droga gminna była kamienista i wymagała do tego
złagodzenia stromego podjazdu do nieruchomości uczestników, co zostało
wykonane w 1996 r. przez wykonanie betonowego podjazdu z drogi gminnej. W
2002 r. nieruchomość została przepisana na uczestnika postępowania, który
również był zmuszony drogę utwardzić.
Sąd Okręgowy wskazał, że zasiedzenie ma charakter deklaratoryjny, nie
tworzy nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza istniejący stan rzeczy od
dłuższego czasu. Skoro wnioskodawcy w 1978 r. wyłożyli płyty żelbetonowe na
części szlaku i w ten sposób utwardzili ten teren, wykorzystywany przez nich
w charakterze drogi, pozwalającej im dotrzeć do nieruchomości, nie będąc do tego
uprawnieni na podstawie ustanowionej na ich rzecz służebności, a przez wzgląd na
sposób, zakres i czas czynienia tego, należało uwzględnić ich wniosek. Nie miał
przy tym znaczenia fakt, że wyłożone płyty żelbetonowe nie były wyłożone na
całości szlaku, skoro odcinek na którym je wyłożono nie był równoznaczny z
faktem, iż wnioskodawcy nie korzystali z powierzchni prowadzącej dalej. Zgodnie z
art. 287 k.c., zakres służebności gruntowej i sposób jej wykonywania oznacza się w
braku innych danych według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu
I CSK 1191/25
3
zwyczajów miejscowych, a znaczenie powołanej normy może zostać ograniczona
jedynie na podstawie umowy.
Uczestnicy postępowania wnieśli o przejęcie skargi kasacyjnej ze względu
na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych:
1) czy wspólnie wykonywane prace przy urządzaniu trwałego i widocznego
urządzenia (wykonywanie betonowego podjazdu) przez właściciela nieruchomości
oraz osobę korzystającą z takiego szlaku mogą stanowić przesłankę uznania strony
niebędącej właścicielem za posiadacza samoistnego i spełniającego przesłankę
stworzenia przez takiego posiadacza trwałego i widocznego urządzenia;
2) czy możliwe i prawnie uzasadnione było ustanowienie służebności
gruntowej na całym szlaku drogowym w sytuacji, gdy z materiału dowodowego
zgromadzonego w sprawie, któremu Sąd drugiej Instancji dał wiarę, wynika, że
utwardzenie drogi przez wnioskodawców ograniczyło się tylko do kilkunastu metrów
szlaku poprzez wyłożenie płyt żeliwnych, przy długości wskazywanego w opinii
biegłego całego szlaku na 95,5 m i uznaniu przez Sąd Okręgowy, że na dalszym
odcinku drogi wystarczające jest spełnienie jedynie przesłanki korzystania z drogi
przez wnioskodawców.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wbrew twierdzeniom skarżących Sąd odwoławczy ustalił, że prace
utwardzające fragmenty drogi nie były wykonywane wspólnie. Wnioskodawcy
utwardzili drogę w 1978 r., natomiast ojciec uczestników zrobił to w latach 1969-70,
a następnie w 1996 roku. Zatem w sprawie nie występuje zagadnienie możliwości
zasiedzenia służebności gruntowej polegającej na korzystaniu z trwałego
i widocznego urządzenia, które nie zostało wykonane przez posiadacza
służebności, ponieważ Sąd drugiej instancji ustalił, że posiadacze w 1978 r.
utwardzili fragment drogi.
W niniejszej sprawie wykonywanie służebności gruntowej przez
wnioskodawców polegało na wieloletnim korzystaniu z drogi, która prowadziła z ich
posesji do drogi gminnej, o łącznej długości około 95,5 m. Tylko część tej drogi
I CSK 1191/25
4
została przez nich utwardzona płytami żelbetonowymi. Nie zmienia to jednak faktu,
że co najmniej od 1978 roku korzystali z całej długości drogi dojazdowej do ich
posesji. Nie było zatem żadnych podstaw, aby Są stwierdził zasiedzenie
służebności gruntowej jedynie na długości drogi utwardzonej przez
wnioskodawców. Do zasiedzenia służebności w postaci drogi wystarczy, że na jej
przebiegu znajduje się tylko jedno trwałe i widoczne urządzenie.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 k.p.c. wnioskodawcom przysługuje od skarżących zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
(G.G.)
[SOP]
