I CSK 1182/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
22 października 2025 r.
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
na posiedzeniu niejawnym 22 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B.R., R.R., A.R., D.R., S.W., T.W, B.G., K.G., R.G., E.J.,
D.J., D.D., M.D., T.D., A.L., D.S., D.D.1, G.L., W.L., B.J., H.G., G.G., B.Z., A.Z.,
A.K., M.K., M.G., E.G., M.J., M.O., M.U., D.K., A.J., P.J., M.N., K.N.
przeciwko Gminie S., M.R. i A.J.1
o ustalenie nieważności ewentualnie bezskuteczności umowy i złożenie
oświadczenia woli,
na skutek skargi kasacyjnej powodów
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt I ACa 395/22,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
zasądza solidarnie od: B.R., A.R., D.R., S.W., T.W., B.G., K.G.,
R.G., E.J., D.J., D.D., M.D., T.D., A.L., D.S., D.D.1, G.L., W.L., B.J.,
H.G., G.G., B.Z., A.Z., A.K., M.K., M.G., E.G., M.J., M.O., M.U.,D.K.
na rzecz:
a) Gminy S. 2 700 zł (dwa tysiące siedemset złotych),
b) M.R. i A.J.1 po 1 350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych),
- z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
zobowiązanym niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
A.W.
I CSK 1182/25
2
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 31 grudnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił wniosek
o odrzucenie pozwu (pkt 1), oddalił powództwo (pkt 2) i obciążył kosztami
postępowania w całości powodów, przy czym szczegółowe rozliczenie kosztów
należnych pozwanym od powodów pozostawił referendarzowi sądowemu (pkt 3).
Wyrokiem z 12 kwietnia 2023 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił apelację
powodów (pkt 1) i zasądził solidarnie od powodów koszty postępowania
apelacyjnego (pkt 2 lit. a i b).
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wywiedli powodowie,
zaskarżając je w całości. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący powołali się na podstawy określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.,
tj. oczywistą zasadność skargi kasacyjnej oraz wystąpienie istotnego zagadnienia
prawnego.
W ocenie skarżących oczywista zasadność wniesionej skargi wynikała
z nieprawidłowego procedowania zarówno Sądu pierwszej, jak i drugiej instancji,
przejawiającego się przede wszystkim w pozbawieniu skarżących możliwości
wykazania swoich twierdzeń co do nieważności umowy zawartej 10 grudnia 2019 r.
pomiędzy G.S. a M.R. oraz A.J.1, w tym zwłaszcza pełnego ustalenia przebiegu
przetargu
ustnego
przeprowadzonego
2 lipca 2019 r. i jednoznacznego stwierdzenia, kto został zwycięzcą tego przetargu,
a to wobec wątpliwości dotyczących treści protokołu z przetargu (braki
pełnomocnictwa dla A.J.1, umowy spółki cywilnej, uchwały wspólników spółki
cywilnej w sprawie wyrażenia zgody na udział w przetargu
i nabycie nieruchomości) oraz istotnych niezgodności pomiędzy protokołem
a ogłoszeniem o wyniku przetargu. Analogiczna sytuacja dotyczyła kwestii
skutecznego zgłoszenia roszczenia, o którym mowa w art. 209a u.g.n.,
tj. zwłaszcza przebiegu rozmów pomiędzy Burmistrzem S. oraz urzędnikami,
zgłaszania przez przedstawicieli właścicieli lokali chęci nabycia spornej
I CSK 1182/25
3
nieruchomości m.in. w trybie art. 209a u.g.n. oraz stanowiska Gminy S. w tym
zakresie. Istotne dla sprawy było również wyjaśnienie motywacji skarżących
dla nabycia przedmiotowej nieruchomości, w kontekście faktu, że w 2008 r.
właściciele lokali nabyli już inną nieruchomość w celu powiększenia i polepszenia
zagospodarowania nieruchomości wspólnej, która jednak nie mogła być
wystarczająca dla zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc parkingowych.
Zdaniem skarżących w sprawie występuje także istotne zagadnienie prawne,
które nie było dotychczas przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego,
tj. wykładni przepisów art. 34 ust. 1 pkt 1 u.g.n. w zw. z art. 209a ust. 1 u.g.n. oraz
art. 209 k.c. co do: 1) możliwości złożenia wniosku o nabycie nieruchomości na
podstawie art. 209a u.g.n. przed wywieszeniem wykazu, o którym mowa
w art. 35 ust. 1 u.g.n., w szczególności w sytuacji, gdy informacja o przeznaczeniu
danej nieruchomości do sprzedaży została podana przed wywieszeniem wykazu
(por. załączone do pozwu pismo z dnia 14 sierpnia 2018 r.), 2) kwalifikacji
zgłoszenia roszczenia o nabycie nieruchomości z art. 209a u.g.n. jako czynności
zachowawczej w rozumieniu art. 209 k.c., którą może wykonywać pełnomocnik lub
każdy z właścicieli lokali, jako współuprawniony do zgłoszenia roszczenia. Sądy
obu instancji nie zajęły się żadnym z powyższych zagadnień prawnych, pomimo
zgłoszenia przez skarżących stosownych twierdzeń i zarzutów zarówno w toku
postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i w wywiedzionej apelacji. Po części
wynika to z przyjętego przez Sądy stanowiska prawnego, które zdaniem
skarżących jest nieprawidłowe. Z uwagi na jego wadliwość, rozstrzygnięcie
przedstawionych w skardze zagadnień przez Sąd Najwyższy dałoby odpowiedź,
w jakim zakresie należy uzupełnić stan faktyczny, aby możliwe było dokonanie
prawidłowej oceny prawnej skuteczności zgłoszenia przez skarżących roszczenia
z art. 209a u.g.n.
W odpowiedziach na skargę kasacyjną pozwani wnosili o odmowe przyjęcia
jej do rozpoznania i zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
I CSK 1182/25
4
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede
wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;
z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Uzyskanie odpowiedzi na postawione
zagadnienie prawne nie może jednak zmierzać do uzyskania rozstrzygnięcia
w konkretnej sprawie.
Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej można stwierdzić wówczas,
gdy naruszenie przepisów prawa, którego dopuścił się Sąd meriti przy wydawaniu
orzeczenia, widoczne jest prima facie, czyli bez konieczności przeprowadzania
wnikliwych analiz prawnych. Na skarżącym ciąży powinność przedstawienia
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej uzasadnienia nie dowolnego
kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego,
lecz tylko takiego, które prowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego
orzeczenia. Skonstruowany przez skarżącego wywód prawny powinien wykazać,
I CSK 1182/25
5
że rozstrzygnięcie sądu obarczone jest szczególną wadą dostrzegalną dla osoby
dysponującej podstawową wiedzą prawniczą. O oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej nie jest władna przesądzić sama strona, lecz kompetencję do tego ma
Sąd Najwyższy na etapie badania czy wystąpiły przesłanki tzw. przedsądu.
Skarżący nie sprostali wymogom, o których mowa
w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Ich wywód ma charakter polemiczny z wydanym
przez Sądy meriti wyrokiem, a argumentacja, którą skarżący zaproponowali
odwoływała się po prostu do alternatywnej wersji rozstrzygnięcia. Lektura
uzasadnienia wniosku prowadzi do graniczącego z całkowitą pewnością
przekonania, że skarżący postrzegaliby rozstrzygnięcie jako niewadliwe, gdyby
przesądzało spór na ich korzyść.
Tymczasem, odnosząc się do oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
należy zauważyć, że w pierwszej części argumentów nawet nie powołano
przepisów, których rażącego naruszenia – zdaniem skarżących – dopuścił się Sąd
odwoławczy. Wyeksponowano jedynie rzekome błędy w ustaleniach faktycznych.
Nie daje to Sądowi Najwyższemu, jako sądowi prawa, a nie sądowi faktu,
przyczynku do prowadzenia rozważań na temat stanu faktycznego sprawy, jako że
podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące się do ustalenia faktów
lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.). Podjęcie rozważań w tym przedmiocie nie
tylko na etapie postępowania przedsądowego, lecz przede wszystkim
postępowania kasacyjnego, stanowiłoby wykroczenie poza kompetencje Sądu
Najwyższego przyznane normami postępowania cywilnego. To samo tyczy się
zastosowania art. 209a u.g.n. w kontekście chociażby wyjaśnień motywacji
skarżących.
Jednocześnie pozytywnego skutku w postaci przyjęcia skargi kasacyjnej nie
mogła wywołać przesłanka „istotnego zagadnienia prawnego”. Próba jego
sformułowania była nieudolna już tylko z tego powodu, że zagadnienie nie nosiło
znamion uniwersalności i nie przyczyniłoby się do rozwoju prawa o tyle, że
skarżący nie uczynili nic ponad wskazanie, że Sądy obu instancji nie zajęły się
określonymi kwestiami. Skarżący nie przedstawili zatem żadnego wywodu
prawnego powiązanego z jakimikolwiek wątpliwościami prawnymi, które może
I CSK 1182/25
6
rodzić określone zagadnienie. Nie uściślili też, jakie rozbieżności czy problemy
rodzą się na tle powołanych przepisów.
Nadto, skarżący nie przedstawił własnego, umotywowanego stanowiska,
świadczącego o propozycji rozwiązania zaistniałego problemu prawnego. To
wszystko przemawia za wnioskiem, że skarżący oczekiwali gotowej propozycji
rozwiązania kwestii prawnych stanowiących podstawę wydanego w sprawie
orzeczenia w sposób przez nich oczekiwany. Takie pojmowanie przesłanki
przedsądu ujętej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wypaczyłoby jej istotę, gdyż
sformułowane zagadnienie pozbawione uniwersalnego charakteru nie pomogłoby
w rozstrzyganiu innych podobnych spraw (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13). Natomiast należy pamiętać, że główną funkcją
rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej jest kształtowanie jednolitości wykładni
określonego przepisu, jak również rozwój prawa i jurysprudencji
(por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11;
z 26 czerwca 2012 r. III CSK 121/12).
Słusznie zwróciły uwagę Sądy obu instancji, że wobec procedur związanych
z przedmiotową działką powodowie nie dochowali dostatecznej aktywności, która
mogłaby potencjalnie doprowadzić do skutecznego domagania się przez nich
wywodzonych w sprawie roszczeń, zwłaszcza, że jeszcze przed wytoczeniem
powództwa mieli realną możliwość nabycia nieruchomości, której dotyczył spór,
a swoją biernością spowodowali uchybienie przepisanych prawem terminów.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie
z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. w zw. § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie.
A.W.
[SOP]
I CSK 1182/25
7
