I CSK 1145/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
25 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B.D.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 31 października 2025 r., I ACa 218/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki 2700 zł (dwa
tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie od dnia następnego po upływie
tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu
postanowienia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Pozwany Bank1 S.A. w W. (obecnie Bank S.A. w W.) wniósł skargę
kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 31 października 2025 r., sygn.
akt. I ACa 218/24, zaskarżając go w całości.
Powódka wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz
zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 1145/26
2
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta
do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje
sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.
W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu
7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego
przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój
prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,
OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł
na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została
jednak spełniona.
Skarżący upatruje podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w jej
oczywistej zasadności, która przejawia się w zastosowaniu przez Sąd Apelacyjny
dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. do umowy kredytu stricte dewizowego (walutowego),
z całkowitym pominięciem charakteru przedmiotowej umowy, jej specyfiki,
jak również wyłącznie fakultatywnego charakteru postanowień dotyczących wypłaty
i spłaty kredytu, które w toku postępowania zostały uznane za abuzywne, co stoi
I CSK 1145/26
3
w całkowitej sprzeczności z wyrokiem Sądu Najwyższego z 9 października 2020 r.,
III CSK 99/18.
Z ostrożności procesowej pozwany wskazał także, że w sprawie wystąpiło
istotne zagadnienia prawne wyrażające się w pytaniu: czy w przypadku umowy
kredytu, która wyraża kwotę kredytu w walucie obcej, w sytuacji uznania, że umowa
kredytu zawiera niedozwolone postanowienia umowne odsyłające do Tabeli
Kursów, możliwe jest utrzymanie umowy w mocy i jej wykonywanie w oparciu o
istniejące postanowienia umożliwiające wypłatę i spłatę kredytu bezpośrednio w
walucie obcej, skoro nie uległy one eliminacji; czy w przypadku orzeczenia
bezskuteczności umowy kredytu denominowanego w walucie obcej w oparciu o
przepisy o postanowieniach abuzwnych (art. 3851 k.c. i n.) Bank pozostaje w
opóźnieniu wobec Kredytobiorcy co do zwrotu kwot uiszczonych w wykonaniu
umowy w okresie przed złożeniem przez Kredytobiorcę, po pouczeniu przez Sąd,
oświadczenia w przedmiocie woli utrzymania w mocy umowy wobec abuzywności
postanowień umownych, a w konsekwencji czy dopuszczalne jest naliczanie
odsetek za opóźnienie (art. 481 §1 k.c.) za okres od chwili złożenia przez
prawidłowo poinformowanego o skutkach bezskuteczności umowy kredytobiorcę
oświadczenia w przedmiocie woli utrzymania umowy w mocy; czy w sytuacji, jeżeli
kredytobiorca wystąpił z inicjatywą zawarcia aneksu, w którym doprecyzowany
został sposób tworzenia kursów w tabeli kursów, kredytobiorca mając możliwość
swobodnego zapoznania się z treścią aneksu i zrezygnowania z jego zawarcia,
dobrowolnie zawarł ten aneks można mówić, że konsument nie wyraził świadomej
zgody na dalsze obowiązywanie określonego postanowienia, a w konsekwencji nie
pozbawił umowy ewentualnego, abuzywnego elementu regulującego kwestie
dokonywania przeliczeń walutowych pomiędzy stronami?; czy w przypadku gdy
kredyt został całkowicie spłacony przed terminem wynikającym z Umowy Kredytu
interesy powoda zostały rażąco naruszone, a kredytobiorca może domagać się od
banku zwrotu kwot świadczonych w wykonaniu umowy kredytu uznanej następnie
za nieważną z powodu abuzywności zawartych w niej klauzul, w tym w świetle
zgodności takiego świadczenia z zasadami współżycia społecznego; istotnie
zagadnienie prawne występujące w sprawie polegające na rozbieżności w wykładni
przepisów wywołujących różnice w orzecznictwie sądów, tj. art. 410 k.c. w zw. z art.
I CSK 1145/26
4
405 i art. 3851 §1 i §2 k.c. oraz 6 ust.1 Dyrektywy nr 93/13 w zakresie, w jakim
przepisy te odnoszą się do zasad rozliczeń stron nieważnej umowy kredytu
hipotecznego (tj. do zastosowania tzw. teorii dwóch kondykcji albo teorii salda), w
szczególności w kontekście najnowszego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości w
sprawie C-396/24.
Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona
wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych
rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,
gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się
wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej
na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,
OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4,
poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia, że
przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie
to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma
charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje
się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności
sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
W świetle ustalonego stanu faktycznego, powodowie zawarli z bankiem
umowę o kredyt dewizowy na cele mieszkaniowe w walucie CHF przy czym środki
miały być wypłacone na rachunek prowadzony w PLN. Należy przy tym podkreślić,
że samo zapewnienie konsumentowi -kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu w
walucie obcej nie uchyla abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty rat
I CSK 1145/26
5
kredytu w walucie krajowej, w wysokości zależnej od kursu waluty obcej
określanego swobodnie przez bank (zob. wyrok SN z 25 października 2023 r., II
CSKP 810/23; z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 i z 24 maja 2024 r., II CSKP
1560/22). Nawet gdyby uznać zakwalifikowanie umowy jako kredytu
denominowanego, a nie czysto walutowego za błędne, nie prowadziłoby to do
odmiennego rozstrzygnięcia, gdyż Sąd Apelacyjny przyjął, że niedozwolony
charakter miała w umowie także klauzula ryzyka walutowego, a ta klauzula
jest aktualna także w umowie kredytu czysto walutowego (zob. postanowienia SN:
z 28 marca 2024 r., I CSK 954/23; z 24 września 2025 r., I CSK 2968/24).
Przechodząc do powołanej z ostrożności procesowej przesłanki ujętej
w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., należy przypomnieć, że istotnym zagadnieniem
prawnym jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie,
którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne
powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;
z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Analiza sprawy prowadzi do wniosku, że wskazana wyżej przyczyna
kasacyjna nie została wykazana.
Sąd Najwyższy wyczerpująco wyjaśnił już w dotychczasowym orzecznictwie,
że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie
kredytu denominowanego w walucie obcej umowa ta nie może wiązać stron
w pozostałym zakresie ani jako kredyt złotówkowy (z oprocentowaniem obliczanym
na podstawie wskaźnika LIBOR/SARON), ani jako tzw. kredyt czysto walutowy.
Utrzymanie takiej umowy jako kredytu czysto walutowego prowadziłoby
do niedopuszczalnego zniekształcenia woli stron, która ukierunkowana była
od początku na wypłatę kredytu w walucie krajowej, a denominacja w CHF pełniła
I CSK 1145/26
6
jedynie funkcję waloryzacyjną (zob. wyroki SN: z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22,
z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i II CSKP 405/22, z 20 maja 2022 r.,
II CSKP 713/22 i II CSKP 943/22, z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, z 9 grudnia
2022 r., II CSKP 1262/22, z 15 września 2023 r., II CSKP 1356/22, z 29 listopada
2023 r., II CSKP 1461/22, z 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22).
Wyrażane w przytoczonych powyżej orzeczeniach poglądy znalazły
odzwierciedlenie w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r.
(III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118), w której Sąd Najwyższy
jednoznacznie przesądził, że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu
indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu
waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w
obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia
zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa
lub zwyczajów. Natomiast w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu
waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie
wiąże także w pozostałym zakresie.
Niezależnie od treści uchwały z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, Sąd
Najwyższy wskazuje, że znaczenie wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24,
dla możliwości stosowania teorii dwóch kondykcji w sporach pomiędzy
kredytobiorcą-konsumentem a bankiem zostało wyjaśnione przez Sąd Najwyższy
m.in. w wyroku z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24.
Podniesione przez skarżącego kwestie w ramach występowania w sprawie
istotnego zagadnienia prawnego koncentrują się wokół problemu dotyczącego
abuzywności postanowień umowy i skutków tej abuzywności, które były w ostatnim
czasie przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (zob. SN w uchwale
z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, OSNC 2022, nr 11, poz. 109, i w wyrokach:
z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18;
z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 4 kwietnia
2019 r., III CSK 159/17; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 27 lipca 2021 r.,
V CSKP 49/21; z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz.
54; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 9
I CSK 1145/26
7
grudnia 2022 r., II CSKP 1262/22; z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 23 marca
2022 r., II CSKP 532/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr
4, poz. 52; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 676/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP
694/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 713/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22;
z 19 maja 2022 r., II CSKP 1104/22; z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22; z 20
maja 2022 r., II CSKP 403/22; z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26 kwietnia
2022 r., II CSKP 550/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja 2022 r., II
CSKP 711/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP
796/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 883/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 943/22; z
8 września 2022 r., II CSKP 1094/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 53; z 26 stycznia
2023 r., II CSKP 875/22; z 7 lutego 2023 r., II CSKP 1334/22; z 22 lutego 2023 r., II
CSKP 1442/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP
722/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 483/22; z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22; z
17 marca 2023 r., II CSKP 924/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22; z 26
stycznia 2023 r., II CSKP 272/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 454/22; z 31
stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22; z 31 marca
2023 r., II CSKP 1052/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r., II
CSKP 464/22; z 23 maja 2023 r., II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP
1536/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1461/22; z 18 października 2023 r., II
CSKP 1722/22, i z 27 marca 2024 r., II CSKP 1258/22, uchwała pełnego składu
Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak wyżej.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.,
przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych.
(M.T.)
[SOP]
I CSK 1145/26
8
