I CSK 1139/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Łochowski
16 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 16 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E.M. i M.M.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 18 września 2025 r., I ACa 3806/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz E.M. i M.M.
po 2700 złotych kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia
Bank spółce akcyjnej w W. do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Pozwany Bank S.A. w W. […] wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Łodzi z 18 września 2025 r., zaskarżając ten wyrok w całości,
wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co od istoty sprawy.
I CSK 1139/26
2
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona wobec
zastosowania przez Sąd Apelacyjny dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. i sankcji z art. 58
§ 2 k.c. do umowy kredytu stricte dewizowego (walutowego), z całkowitym
pominięciem charakteru umowy, jej specyfiki, jak również wyłącznie fakultatywnego
charakteru postanowień dotyczących wypłaty i spłaty kredytu w PLN, które w toku
postępowania zostały uznane za abuzywne, vide wyrok Sądu Najwyższego
z 9 października 2020 r., III CSK 99/18, wydany w sprawie, w której przedmiotem
oceny była umowa kredytu, tożsama co do treści stanowiących podstawę
orzekania, jak umowa kredytu występująca w sprawie, oceniona przez Sąd
Najwyższy jako typowa umowa kredytu walutowego niezawierająca
niedozwolonych postanowień umownych.
Ponadto skarżący powołał się na potrzebę wykładni przepisów prawa
wywołujących istotne rozbieżności w orzecznictwie, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c. Skarżący
wskazał też, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne:
1) Czy za indywidualnie wynegocjowany – w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.
uznać należy warunek umowny (postanowienie umowne), które zostało
wprowadzone do umowy kredytu po przedstawieniu konsumentowi co najmniej
dwóch możliwych (alternatywnych) rozwiązań oferowanych przez przedsiębiorcę,
z których tylko jedno jest potencjalnie abuzywne i przy założeniu, że konsument
miał swobodę wyboru obu rozwiązań?
2) Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu
postanowienia abuzywnego i stwierdzenia braku możliwości funkcjonowania
umowy bez tych postanowień uznanych za abuzywne, dopuszczalne jest ustalenie
treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez
abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy
z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe lub art. 56 w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub
art. 56 k.c. w zw. ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z
których na zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie
obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się
według kursu średniego NBP?
I CSK 1139/26
3
3) Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu dewizowego
nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą
dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia
doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego
abuzywnego postanowienia?
4) Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który
znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnego
postanowienia określającego sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na
potrzeby dobrowolnych i fakultatywnych operacji związanych z przeliczaniem przy
wypłacie i przy spłacie kredytu?
5) Jaki charakter posiada wyrok sądu w zakresie orzeczonych skutków
abuzywności w postaci unieważnienia spornej umowę kredytu (konstytutywny czy
deklaratoryjny) w odniesieniu do roszczeń pieniężnych o zwrot nienależnych
świadczeń, a w konsekwencji, kiedy powstaje obowiązek rozliczeń stron w związku
z unieważnieniem funkcjonującej dotąd umowy kredytu, tzn. kiedy roszczenia
restytucyjne stron przedmiotowej umowy stają się wymagalne oraz od kiedy należy
liczyć odsetki za opóźnienie w zapłacie tychże należności?
6) Czy wynikający z art. 212 § 2 w zw. z art. 1561 w zw. z art. 1562 k.p.c.
w zw. z art. 3851 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 w zw. z art. 353 § 1 i 2 w zw. z art. 3531
w zw. z art. 405 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 i 2 dyrektywy Rady
93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w
umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”) w zw. z art. 267 i 288 TFUE
oraz w zw. z art. 4 ust. 3 TUE obowiązek poinformowania konsumenta przez sąd o
konsekwencjach prawnych wynikających z unieważnienia w całości zawartej
umowy kredytu obejmuje konieczność poinformowania konsumenta o możliwości
dochodzenia przez bank roszczeń wynikających z unieważnienia umowy, w tym
roszczenia o zapłatę tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału (nawet jeżeli
istnienie tych roszczeń nie jest ostatecznie przesądzone), aby konsument mógł
świadomie i dobrowolnie podjąć decyzję o skorzystaniu z przysługujących mu
uprawnień?
I CSK 1139/26
4
7) Czy w sytuacji, w której mechanizm przeliczenia należności w oparciu
o tabele kursowe banku, ma charakter fakultatywny, zastosowanie winien mieć
reżim art. 3851 § 1 i § 2 k.c., art. 3852 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13?
W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone nią
orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste
naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby
dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania
prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.
Skarżący powinien wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa
materialnego lub procesowego, widoczną prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna
już nawet przy pobieżnej lekturze skargi.
Po pierwsze, z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania w ogóle nie wynika, jakie przepisy – zdaniem skarżącego – miałby
zostać naruszone przez Sąd Apelacyjny w sposób kwalifikowany. W skardze
kasacyjnej nie zostały w tym kontekście wskazane żadne przepisy (s. 6-10 skargi).
Stwierdzenie, że ocena umowy dokonana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku
„pozostaje w totalnej opozycji do zapatrywań Sądu Najwyższego w przedmiocie
oceny charakteru Umowy kredytu występującej w sprawie – vide uzasadnienie
wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2020 r., III CSK 99/18” jest
niewystarczające do przyjęcia, iż doszło do kwalifikowanego naruszenia bliżej
nieokreślonych przepisów.
Po drugie, walutowy charakter umowy nie wyklucza przecież możliwości
zawarcia w niej niedozwolonych postanowień umownych. Artykuł 3851 § 1 k.c.
znajduje zastosowanie do oceny postanowień wszystkich umów zawieranych
między przedsiębiorcą a konsumentem oraz niektórych umów zawieranych
w obrocie obustronnie profesjonalnym (art. 805 § 4 k.c.). Nawet zatem udzielenie
kredytu w walucie obcej nie wyłącza zastosowania do oceny takiej umowy art. 3851
I CSK 1139/26
5
k.c. Nie sposób więc mówić o naruszeniu art. 3851 k.c. tylko z tej przyczyny, że
został zastosowany w odniesieniu do kredytu udzielonego – jak twierdzi skarżący –
w walucie obcej.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,
jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem
rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga
przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych
stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w
danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego
potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią
prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.
Wykładnia art. 3851 § 1 i 2 k.c. we wskazanym w skardze zakresie jest już od
dawna w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowana (zob. m.in wyroki:
z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia
2019 r., V CSK 382/18; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 2 czerwca 2021 r.,
I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP
415/22).
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
natomiast zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.
Sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne nie czynią zadość tym
wymaganiom, gdyż nie są to zagadnienia nowe. Wprost przeciwnie,
w dotychczasowym bogatym orzecznictwie Sąd Najwyższy odnosił się do tych
zagadnień wielokrotnie i wyczerpująco. Swoistym zwieńczeniem orzecznictwa Sądu
I CSK 1139/26
6
Najwyższego dotyczącego problematyki kredytów denominowanych
i indeksowanych jest uchwała składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25
kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), do której treści oraz
uzasadnienia, w tym również powołanego w nim orzecznictwa, należy odesłać.
Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania,
w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1,
11 i 3 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.
Marcin Łochowski
(D.Z.)
[a.ł]
