I CNP 97/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
16 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 16 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi K. P. o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z 23 września 2022 r., XV Ca 1046/22 (XV WSC 14/24),
wydanego w sprawie z powództwa K.P.
przeciwko S. spółce akcyjnej w S.
o zapłatę,
1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania;
2. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.800
(jeden tysiąc osiemset) złotych z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu
świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od
dnia doręczenia powódce odpisu niniejszego
postanowienia, tytułem kosztów postępowania
wywołanego skargą.
[dr]
UZASADNIENIE
Powódka K. P. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w Poznaniu z 23 września 2022 r.,
XVCa 1046/22, wydanego w sprawie przeciwko S. spółce akcyjnej w S. o zapłatę
kwoty 39.403,22 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot: 39.179,36 zł
I CNP 97/24
2
od 15 listopada 2019 r. oraz 223,86 zł od dnia wniesienia pozwu, tj. 16 marca 2020
r., którym to wyrokiem Sąd Okręgowy (pkt I) zmienił wyrok Sądu Rejonowego
Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z 4 kwietnia 2022 r., IXC 756/20 w ten
sposób, że: - w punkcie 1. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę
13.621,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 15 listopada 2019 r.; - w
punkcie 2. w pozostałej części oddalił powództwo; - w punkcie 3. obciążył strony
stosunkowo kosztami procesu, oraz (pkt II) w pozostałej części oddalił apelację
pozwanego i (pkt III) orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
Skarżąca oświadczyła, że na skutek wydania wyroku poniosła szkodę
majątkową, na którą składają się: - kwota roszczenia 22.336,77 zł, o którą Sąd
oddalił powództwo; - kwota 1.800 zł, która zostałaby zasądzona na rzecz powódki
tytułem kosztów procesu przed Sądem drugiej instancji, gdyby Sąd Okręgowy
oddalił apelację pozwanego; - kwota 5.167,68 zł, która zostałaby zasądzona na
rzecz powódki tytułem kosztów procesu przed Sądem pierwszej instancji, gdyby
Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego; - kwota 2.541,45 zł, stanowiąca koszty
procesu przed Sądem drugiej instancji, która została zasądzona od powódki na
rzecz pozwanego oraz kwota 1.458,59 zł, stanowiąca koszty procesu przed Sądem
pierwszej instancji, która została zasądzona od powódki na rzecz pozwanego.
Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego zaskarżonym wyrokiem,
tj. art. 822 k.c. oraz art. 361 § 2 k.c. w zw. z art. 363 § 1 k.c. poprzez ich błędną
wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że wysokość
odszkodowania należnego za uszkodzenie pojazdu w wyniku wypadku drogowego
przy szkodzie częściowej w okolicznościach, w których poszkodowany sprzedał
pojazd nie dokonując naprawy, powinna być wyliczona poprzez odjęcie od wartości
samochodu w stanie nieuszkodzonym kwoty uzyskanej ze sprzedaży wraku oraz
ewentualnie o wartość wszelkich świadczeń uzyskanych przedprocesowo,
w sytuacji gdy nie prowadzi to do pełnej restytucji szkody powstałej w majątku
poszkodowanego, a w konsekwencji powoduje pogłębienie szkody. Ten kierunek
wykładni powołanych przepisów jest sprzeczny z ugruntowaną linią orzeczniczą
Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CNP 97/24
3
Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia
niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego
postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona
szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych
przysługujących stronie na podstawie kodeksu nie było i nie jest możliwe.
Przedmiotem badania w postępowaniu zainicjowanym tym nadzwyczajnym
środkiem zaskarżenia jest niezgodność z prawem prawomocnych orzeczeń sądów
drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie. Ocena zasadności skargi
dokonywana jest przez Sąd Najwyższy przy zastosowaniu autonomicznego pojęcia
bezprawności, zgodnie z którym orzeczeniem niezgodnym z prawem w rozumieniu
art. 4241 k.p.c. i art. 5192 k.p.c. jest orzeczenie oczywiście naruszające przepisy
prawa, których wykładnia jest ustalona (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 31 marca
2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, Nr 1, poz. 17 i z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06,
OSNC 2007, Nr 2, poz. 35; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lipca 2018 r.,
IV CNP 25/18 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 września 2012 r.,
Sk 4/11, OTK-A 2012/8/97, Dz. U. 2012, poz. 1104). Orzeczenie Sądu Najwyższego
uwzględniające przedmiotową skargę nie wzrusza objętego nią prawomocnego
orzeczenia, lecz stanowi prejudykat niezbędny do dochodzenia od Skarbu Państwa
naprawienia szkody wyrządzonej przez jego wydanie. Ze względu na nadzwyczajny
charakter tego środka prawnego oraz jego funkcję, skarga musi spełniać wysokie
wymagania formalne, które podzielić należy na wymogi stawiane pismu
procesowemu (art. 4245 § 2 k.p.c.), których ewentualne wadliwości podlegają
naprawieniu oraz wymogi konstrukcyjne skargi (art. 4245 § 1 k.p.c.), których braki
nie podlegają sanacji, lecz powodują obligatoryjne odrzucenie skargi na podstawie
art. 4248 § 1 k.p.c.
Stosownie do art. 4245 k.p.c., skarga powinna zawierać: 1) oznaczenie
wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony
w całości lub w części; 2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie;
3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny;
4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody przez wydanie wyroku, którego skarga
dotyczy; 5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych
środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto – gdy skargę wniesiono,
I CNP 97/24
4
stosując art. 4241 § 2 k.p.c. - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający
wniesienie skargi; 6) wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem.
Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że każde wymaganie określone w art.
4245 § 1 k.p.c. ma charakter samoistny i powinno być spełnione samodzielnie,
niezależnie od innych. Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym w orzecznictwie Sądu
Najwyższego, to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wskazania
zakresu i rozmiaru oraz charakteru poniesionej szkody, zaprezentowania
jurydycznej argumentacji przekonującej o tym, że szkoda ta rzeczywiście została jej
wyrządzona, a ponadto przedstawienia odpowiednich środków mających
uwiarygodnić twierdzenia strony (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 27
stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140 i z 31 stycznia 2006
r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141).
Wydanie orzeczenia niekorzystnego dla strony, nieuwzględniającego jej
żądania lub zajętego w sprawie stanowiska, nie jest równoznaczne z poniesieniem
szkody w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. Nieuzyskanie przez stronę
w postępowaniu sądowym oczekiwanej ochrony prawnej nie zawsze prowadzi do
powstania uszczerbku majątkowego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 29
czerwca 2016 r., IV CNP 2/16; z 5 grudnia 2016 r., I CNP 15/16).
Ocena zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego wydanym
w sprawie wyrokiem, w skardze powódki dotyczących sposobu wykładni
i zastosowania art. 822 § 1 k.c. w zw. z art. 361 § 2 k.c. w zw. z art. 363 § 1 k.c., nie
jest możliwa bez uprzedniego zakwestionowania ustalonego w sprawie stanu
faktycznego i poczynionej przez Sąd drugiej instancji oceny dowodów. Z ustaleń
tych wynika, że pojazd uszkodzony w kolizji, której sprawca był objęty ochroną
ubezpieczeniową pozwanego, nie stanowił własności powódki. Właściciel
uszkodzonego pojazdu w zakończonym przez pozwanego postępowaniu
likwidacyjnym uzyskał kwotę 9.378,53 zł, po czym sprzedał samochód wart 47.300
zł w stanie nieuszkodzonym za cenę 23.000 zł. Poszkodowany nie naprawił
pojazdu i zbył go w stanie uszkodzonym. Uszczerbek, jaki powstał w jego majątku
odpowiadał różnicy między wartością samochodu przed szkodą i uzyskaną za ten
samochód ceną. Uszczerbek ten wynosił 13.621,47 zł. Powódka kupiła samochód
I CNP 97/24
5
uszkodzony, wart rynkowo tyle, ile za niego zapłaciła - 23.000 zł. Cesją z 4 lutego
2020 r. nabyła też wierzytelność o wyrównanie tego uszczerbku w majątku
sprzedającego, który powstał w związku z uszkodzeniem pojazdu, a który miał nie
być wyrównany przez pozwanego. Istnienie i wysokość tej wierzytelności nie było
zweryfikowane i pewne, a to, że pozwana – po wydatkowaniu pewnej kwoty na
zakup wierzytelności – liczyła na daleko wyższą jej wysokość, nie czyni pozwanej
rzeczywiście poszkodowaną. Uszkodzenie samochodu wywołało bowiem szkodę
w majątku osoby będącej jego właścicielem w chwili, gdy miało miejsce zdarzenie
szkodzące. Szkoda ta, obliczona według metody dyferencyjnej, przyjętej
w orzecznictwie i niewątpliwie niewadliwej, równa była kwocie 13.621,47 zł,
odpowiadającej obniżeniu się wartości majątku poszkodowanego wskutek
zdarzenia szkodzącego, nie zaś żądanej przez skarżącą kwocie 22.336,77 zł.
Wbrew twierdzeniom skarżącej szkoda nie może obejmować
wskazywanej w uzasadnieniu skargi kwoty 10.967,72 zł kosztów procesu. Szkoda
spowodowana przez wydanie orzeczenia, powinna powstać później niż w dacie
wydania orzeczenia. Koszty procesu, którymi strona została obciążona, nawet
wtedy, gdy zostały uiszczone, nie stanowią szkody uzasadniającej wniesienie
skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (zob.
postanowienia SN z 21 lutego 2013 r., III CNP 2/13; z 25 maja 2007 r., III CNP
30/07; z 29 marca 2019 r., IV CNP 33/18; z 27 marca 2015 r., I CNP 43/14; z 4
stycznia 2019 r., IV CNP 27/18).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że brak jest podstaw do
przyjęcia, że wydane w sprawie orzeczenie jest sprzeczne z przepisami prawa
wymienionymi w skardze. Szkoda, na którą powołuje się skarżąca nie stanowi
rzeczywistego uszczerbku w jej majątku, do którego doprowadziłoby wydanie
wadliwego wyroku przez Sąd Okręgowy.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 4249 k.p.c. oraz – co do
kosztów postępowania w sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia - art. 98 § 1, art. 98 § 11 i § 3 k.p.c. w związku z art.
391 § 1, art. 39821 i art. 42412 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 oraz §10 ust. 5 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat
I CNP 97/24
6
za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935), orzeczono
jak w sentencji postanowienia.
[dr]
[a.ł]
