I CNP 8/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
16 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 16 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi I. P. o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku
z 7 grudnia 2022 r., II Ca 646/22 (II WSC 9/24),
wydanego w sprawie z powództwa Banku spółki akcyjnej w W.
przeciwko I.P.
o zapłatę,
1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania;
2. oddala wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej
pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu
w postępowaniu w sprawie stwierdzenia niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia.
[dr]
UZASADNIENIE
Pozwana I. P. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w Białymstoku z 7 grudnia 2022 r., II
Ca 646/22, wydanego w sprawie z powództwa Banku Spółki Akcyjnej w W. o
zapłatę kwoty 9.406,64 zł z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności
stopy lombardowej NBP rocznie nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych
od kwoty 6.856,74 zł od 3 lipca 2019 r., którym to wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił
I CNP 8/25
2
apelację pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z 28 grudnia 2020
r.
Skarżąca zarzuciła wydanie wyroku z naruszeniem prawa procesowego, tj.:
art. 214 § 1 k.p.c., art. 2141 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt
4 k.p.c. przez nieodroczenie terminu rozprawy apelacyjnej, pomimo że skarżąca
była w zaawansowanej ciąży i należycie usprawiedliwiła swoje niestawiennictwo
zaświadczeniem od lekarza sądowego, co skutkowało pozbawieniem skarżącej
możliwości obrony jej praw w postępowaniu apelacyjnym i prowadziło do
naruszenia art. 45 Konstytucji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia
niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego
postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona
szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych
przysługujących stronie na podstawie kodeksu nie było i nie jest możliwe.
Przedmiotem badania w postępowaniu zainicjowanym tym nadzwyczajnym
środkiem zaskarżenia jest niezgodność z prawem prawomocnych orzeczeń sądów
drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie. Ocena zasadności skargi
dokonywana jest przez Sąd Najwyższy przy zastosowaniu autonomicznego pojęcia
bezprawności, zgodnie z którym orzeczeniem niezgodnym z prawem w rozumieniu
art. 4241 k.p.c. i art. 5192 k.p.c. jest orzeczenie oczywiście naruszające przepisy
prawa (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC
2007, nr 1, poz. 17 i z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, Nr 2, poz. 35;
postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lipca 2018 r., IV CNP 25/18 oraz wyrok
Trybunału Konstytucyjnego z 27 września 2012 r., Sk 4/11, OTK-A 2012/8/97, Dz.
U. 2012, poz. 1104). Orzeczenie Sądu Najwyższego uwzględniające przedmiotową
skargę nie wzrusza objętego nią prawomocnego orzeczenia, lecz stanowi
prejudykat niezbędny do dochodzenia od Skarbu Państwa naprawienia szkody
wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem. Ze
względu na nadzwyczajny charakter tego środka prawnego oraz jego funkcję,
skarga musi spełniać wysokie wymagania formalne, które podzielić należy na
I CNP 8/25
3
wymogi stawiane pismu procesowemu (art. 4245 § 2 k.p.c.), których ewentualne
wadliwości podlegają naprawieniu oraz wymogi konstrukcyjne skargi (art. 4245 § 1
k.p.c.), których braki nie podlegają sanacji, lecz powodują obligatoryjne odrzucenie
skargi na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c.
Stosownie do art. 4245 k.p.c., skarga powinna zawierać: 1) oznaczenie
wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony
w całości lub w części; 2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie;
3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny;
4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody przez wydanie wyroku, którego skarga
dotyczy; 5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych
środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto – gdy skargę wniesiono,
stosując art. 4241 § 2 k.p.c. - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający
wniesienie skargi; 6) wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem.
Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że każde wymaganie określone w art.
4245 § 1 k.p.c. ma charakter samoistny i powinno być spełnione samodzielnie,
niezależnie od innych. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego
stanowiskiem, to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wskazania zakresu
i rozmiaru oraz charakteru poniesionej szkody, zaprezentowania jurydycznej
argumentacji przekonującej o tym, że szkoda ta rzeczywiście została jej
wyrządzona, a ponadto przedstawienia odpowiednich środków mających
uwiarygodnić twierdzenia strony (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 27
stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140 i z 31 stycznia 2006
r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141).
W niniejszej skardze skarżąca ograniczyła się do wskazania, że poniosła
szkodę majątkową, gdyż została zobowiązana do zapłaty
kwoty w wysokości 9.406,64 zł na podstawie prawomocnie zakończonego
postępowania w związku z zawarciem umowy pożyczki z 30 grudnia 2013 r., zaś
w piśmie z 25 listopada 2024 r., zatytułowanym „uprawdopodobnienie szkody”
stwierdziła, że powyższa kwota została na jej rzecz niesłusznie zasądzona z uwagi
na znajdujące się w umowie klauzule abuzywne dotyczące zasad oprocentowania,
gdyż z jednej strony w umowie zadeklarowano, że będzie ono stałe, lecz zarazem
I CNP 8/25
4
przewidziano wyjątki od tej stałości oprocentowania,
konsumentowi oszacowanie kosztów pożyczki.
uniemożliwiające
Skarżąca nie uprawdopodobniła, że zasądzoną od niej kwotę rzeczywiście
zapłaciła i uczyniła to ze względu na wydany wyrok, podczas gdy świadczenie to
było na podstawie prawa materialnego nienależne bankowi. Zarzucane Sądowi
Okręgowemu przez skarżącą naruszenie prawa ma charakter procesowy
(sprzeczność z art. 214 § 1 k.p.c., art. 2141 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.
w zw. z art. 379 pkt 4 k.p.c. przez nieodroczenie terminu rozprawy), a tego rodzaju
uchybienia, nawet jeśli zostaną popełnione, niekoniecznie muszą przełożyć się na
wydanie wyroku sprzecznego z prawem materialnym, czyli zasądzającego na rzecz
przeciwnika w istocie nienależne mu świadczenie. Tymczasem źródłem szkody,
której naprawieniu ma służyć orzeczenie uzyskiwane w postępowaniu
prowadzonym na podstawie art. 4241-42412 k.p.c. nie jest uchybienie procesowe
popełnione na drodze do wydania orzeczenia, lecz samo orzeczenie, postrzegane
jako akt kreujący obowiązek spełnienia nienależnego w istocie świadczenia.
W piśmie z 25 listopada 2025 r. skarżąca przytoczyła wprawdzie materialnoprawne
okoliczności, które mogłyby przemawiać przeciwko trafności zaskarżonego przez
nią wyroku, lecz nie towarzyszy temu wskazanie na adekwatne przepisy prawa
materialnego, z którymi niezgodność wyroku miałby stwierdzić Sąd Najwyższy (art.
4245 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 4249 k.p.c., orzeczono jak
w sentencji.
Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
skarżącej z urzędu w sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego
orzeczenia nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ r.pr. R. C. nie zawarł w nim
oświadczenia, że koszty te nie zostały opłacone w części lub w całości.
[dr]
I CNP 8/25
5
[a.ł]
