I CNP 32/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
25 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi S.Ś.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku
Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z 23 kwietnia 2024 r., XI Ga 481/23,
wydanego w sprawie z powództwa S.Ś.
przeciwko Gminie Miasto O. - Zakładowi Budynków Komunalnych w O.
o zapłatę,
1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania;
2. oddala wniosek pozwanego o zasądzenie
postępowania przed Sądem Najwyższym.
kosztów
(M.T.)
UZASADNIENIE
Powód S.Ś. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 23 kwietnia
2024 r., sygn. akt. XI Ga 481/23. Skarżący wskazał, że zaskarżony wyrok jest
niezgodny z art. 58 § 1 i 3 k.c., art. 5 w zw. z art. 483 § 1 k.c., art.3571 k.c., art. 378
w zw. z art. 383 k.p.c. oraz, że wskutek jego wydania skarżący poniósł następującą
szkodę: 6125,82 zł z tytułu niezasadnego przyjęcia, iż powód powinien być
obciążony karą umowną z umowy z 22 listopada 2011 r., a dokonane przez stronę
pozwaną potrącenie jest skuteczne oraz 10 516,61 zł z tytułu niezastosowania
reguły rebus sic stantubus.
I CNP 32/26
2
Pozwana wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie na jej rzecz kosztów
postępowania skargowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku jest
nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego celem jest uzyskanie prejudykatu
umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa
za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego, uwzględniającym poglądy nauki prawa
i orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, przyjmuje się jednolicie, że wyrokiem
niezgodnym z prawem - w rozumieniu art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 4171
§ 2 k.c. - jest orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi
różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo
wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego
zastosowania prawa (zob. orzeczenia SN: z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05,
OSNC 2007, nr 1, poz. 17; z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz.
35; z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 18/09 oraz z 5 września 2008 r., I CNP 27/08).
Niezgodność z prawem powodująca powstanie odpowiedzialności
odszkodowawczej Skarbu Państwa musi mieć charakter kwalifikowany,
elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można
przypisać cechy bezprawności. Tę wykładnię podzielił Trybunał Konstytucyjny,
orzekając w wyroku z 27 września 2012 r. (Sk 4/11, OTK-A 2012/8/97, Dz.U.2012,
poz.1104), iż art. 4241 § 1 k.p.c. rozumiany w ten sposób, że skarga o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji
przysługuje tylko wtedy, kiedy niezgodność ta jest oczywista, rażąca i przybiera
postać kwalifikowaną, jest zgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej. W świetle przedstawionego stanowiska judykatury, bezprawność
judykacyjną, o której mowa w przywołanym 4241 § 1 k.p.c., należy zatem
definiować w sposób autonomiczny, węższy od tradycyjnie rozumianej
bezprawności w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej, z uwzględnieniem specyfiki
sądowego stosowania prawa, istoty władzy sądowniczej i niezawisłości
sędziowskiej (zob. wyroki SN: z 17 maja 2006 r., I CNP 14/06; z 28 marca 2007 r.,
I CNP 32/26
3
II CNP 124/06; z 14 kwietnia 2008 r., II BP 62/07; z 25 marca 2009 r., V CNP 93/08;
z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08 oraz z 20 stycznia 2011 r., I BP 4/10).
Skarga ta, podobnie jak skarga kasacyjna, podlega wstępnej kontroli
przewidzianej w art. 4249 k.p.c., której celem jest wyeliminowanie skarg oczywiście
bezzasadnych, co do których na pierwszy rzut oka, bez konieczności wnikliwej
analizy prawnej, widoczna jest perspektywa ich oddalenia.
Oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu art. 4249 k.p.c., zachodzi
wówczas, gdy przywołane podstawy skargi już prima facie pokazują, że nie ma
możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo nie mogły mieć
wpływu na treść orzeczenia. Ocena zasadności skargi polega niejako
na antycypowaniu roli sądu, który orzekałby co do istoty sprawy z powództwa
skarżącego o wynagrodzenie szkody wyrządzonej wydaniem prawomocnego
orzeczenia (zob. postanowienie SN z 23 kwietnia 2015 r., V CNP 57/14). W
sytuacji, gdy z bezpośredniego oglądu sprawy wynika już, że skarga o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia byłaby oddalona, należy
przyjąć, że jest ona oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 4249 k.p.c.
(zob. postanowienie SN z 9 stycznia 2014 r., I BP 10/13).
Analiza przedmiotowej skargi prowadzi do wniosku, że wykładnia
zaprezentowana w zaskarżonym wyroku mieści się w granicach dopuszczalnej
interpretacji i nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Całość argumentacji
skarżącego prowadzi w istocie do próby ponownego poddania kontroli
prawidłowości oceny dokonanej przez Sąd Okręgowy, w szczególności w zakresie
potrącenia, miarkowania kary umownej. Tymczasem skarga przewidziana w art.
4241 k.p.c. nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy. Skarżący przedstawia
odmienne zapatrywanie na sposób rozstrzygnięcia sprawy, nie wykazuje natomiast
takiego rażącego i oczywistego naruszenia prawa, które pozwalałoby przypisać
zaskarżonemu orzeczeniu cechę bezprawności.
Zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek pozwanego o zasądzenie
od skarżącego kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym podlegał
oddaleniu. Wniósł on bowiem jedynie o oddalenie skargi, nie wnosił zaś o odmowę
jej przyjęcia do rozpoznania. Skutkuje to tym, że koszty sporządzenia i wniesienia
I CNP 32/26
4
odpowiedzi na skargę nie mogą być uznane w razie odmowy przyjęcia skargi
do rozpoznania za koszty celowej obrony. Wniosek o ich zasądzenie związany był
z innym oczekiwanym rozstrzygnięciem (zob. postanowienia SN: z 28 maja 2020 r.,
IV CSK 349/19, z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC 2015, nr 7-8, poz. 91).
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji (art. 4249 k.p.c.).
(M.T.)
[a.ł]
