I CNP 31/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
25 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi J. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z 6 grudnia 2023 r., II Ca 3126/22 (II WSC 95/25),
wydanego w sprawie z powództwa D. A.
przeciwko J. K.
o zapłatę,
1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki 1.800 (jeden
tysiąc osiemset) zł wraz z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia pozwanemu odpisu niniejszego postanowienia,
tytułem kosztów postępowania wywołanego skargą.
[dr]
UZASADNIENIE
Pozwany J. K. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w Krakowie z 6 grudnia 2023 r.,
którym Sąd ten zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z 26 października
2022 r., I C 2394/19 oddalający powództwo D. A. o zapłatę kwoty 36.294 zł z
ustawowymi odsetkami od 10 października 2019 r. w ten sposób, że: (I.1) zasądził
I CNP 31/26
2
od pozwanego na rzecz powódki kwotę 20.834,40 zł z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie od 10 października 2019 r., a w pozostałej części oddalił powództwo;
(I.2) zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.224,93 zł z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienie się wyroku tytułem zwrotu
kosztów postępowania; (I.3) nakazał ściągnięcie na rzecz Skarbu Państwa - Sądu
Rejonowego w Oświęcimiu nieuiszczonych przez strony wydatków związanych
z opinią biegłego; w pozostałej części oddalił apelację (pkt II) i orzekł o kosztach
postępowania apelacyjnego (pkt III). Świadczenie było dochodzone jako
podlegające zwrotowi, nienależnie pobrane przez pozwanego wynagrodzenie za
robotę na nieruchomości powódki w […], której nie wykonał i materiały, z których
zużycia się nie rozliczył.
Skarżący oświadczył, że na skutek wydania wyroku poniósł szkodę
majątkową w wysokości co najmniej 40.219,38 zł, która to kwota odpowiada
wysokości zajęcia egzekucyjnego w majątku pozwanego, zgodnie z pismem
komornika sądowego z 20 listopada 2025 r. Na kwotę tę składają się: 20.834,40 zł
z tytułu należności głównej, 12.579,08 zł tytułem odsetek ustawowych za
opóźnienie liczonych od kwoty 20.834,40 zł od 10 października 2019 r. do 20
listopada 2025 r., 3.084,37 zł tytułem kosztów sądowych, 3.649,84 zł tytułem opłaty
egzekucyjnej.
W ocenie skarżącego zaskarżony wyrok jest niezgodny z prawem
procesowym tj.: art. 3271 § 1 pkt 1 i 2, art. 233 § 1, art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c. oraz
prawem materialnym, tj. art. 627 i 647 k.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia
niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego
postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona
szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych
przysługujących stronie nie było i nie jest możliwe. Przedmiotem badania
w postępowaniu zainicjowanym tym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia jest
zatem niezgodność z prawem prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji
kończących postępowanie w sprawie.
I CNP 31/26
3
Ze względu na nadzwyczajny charakter tego środka prawnego oraz jego
funkcję, skarga musi spełniać wysokie wymagania formalne, a mianowicie stawiane
pismu procesowemu (art. 4245 § 2 k.p.c.), których ewentualne wadliwości podlegają
naprawieniu oraz konstrukcyjne (art. 4245 § 1 k.p.c.), których braki nie podlegają
sanacji, lecz prowadzą do jej obligatoryjnego odrzucenia na podstawie art. 4248 § 1
k.p.c. Każde wymaganie określone w art. 4245 § 1 k.p.c. ma charakter samoistny
i powinno być spełnione samodzielnie, niezależnie od innych. Jednym z nich jest
uprawdopodobnienie, że przez wydanie orzeczenia skarżącemu wyrządzona
została szkoda (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.). Orzeczenie Sądu Najwyższego
uwzględniające skargę nie prowadzi bowiem do wzruszenia objętego nią
prawomocnego orzeczenia, lecz stanowi prejudykat niezbędny do dochodzenia od
Skarbu Państwa naprawienia szkody wyrządzonej przez jego wydanie. Ocena
zasadności skargi polega w tej sytuacji niejako na antycypowaniu roli sądu, który
orzekałby co do istoty w sprawie z powództwa skarżącego o wynagrodzenie szkody
wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 6 kwietnia 2018 r., III CNP 30/17).
Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że szkoda, której
uprawdopodobnienia wymaga ustawodawca w celu stwierdzenia dopuszczalności
skargi powinna powstać później niż w dacie wydania orzeczenia i być
spowodowana przez jego wadliwość. Samo jednak wydanie orzeczenia
niekorzystnego dla strony, nieuwzględniającego jej żądania lub zajętego w sprawie
stanowiska, nie jest równoznaczne z poniesieniem przez nią szkody, nieuzyskanie
bowiem przez stronę w postępowaniu sądowym oczekiwanego rozstrzygnięcia nie
zawsze prowadzi do powstania uszczerbku majątkowego (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 29 czerwca 2016 r., IV CNP 2/16; z 5 grudnia 2016 r., I CNP
15/16).
Orzeczenie wydane w sprawie, której dotyczy skarga pozwanego potwierdza
istnienie wierzytelności powódki w stosunku do pozwanego, której odpowiada jego
dług, lecz pozwany w chwili wniesienia skargi zaspokoił ten dług jedynie w kwocie
825,84 zł, co wynika z przedstawionego przy skardze potwierdzenia zapłaty. Co do
pozostałej kwoty zobowiązania (36.309,17 zł) toczy się postępowanie egzekucyjne,
lecz nie widomo, z jakim wynikiem się ono zakończy (zob. np. postanowienia Sądu
I CNP 31/26
4
Najwyższego z 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05, OSNC 2006, nr 6, poz. 110, z 4
grudnia 2009 r., I CNP 93/09). Szkoda, której dotyczy art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. nie
może natomiast obejmować kwoty 3.084,37 zł, zasądzonej od pozwanego tytułem
kosztów procesu. Koszty procesu, którymi strona została obciążona, nawet wtedy,
gdy zostały uiszczone, nie stanowią szkody uzasadniającej wniesienie skargi
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z 21 lutego 2013 r., III CNP 2/13; z 25 maja 2007
r., III CNP 30/07; z 29 marca 2019 r., IV CNP 33/18; z 27 marca 2015 r., I CNP
43/14; z 4 stycznia 2019 r., IV CNP 27/18).
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
nie może być oczywiście bezzasadna (art. 4249 k.p.c. a contrario), a jej wstępna
ocena w tej płaszczyźnie ma miejsce w ramach przedsądu. Oczywista
bezzasadność skargi stanowi zatem kryterium dozwolonego jej wyłączenia, a ma
miejsce w sytuacji, gdy powołane podstawy skargi już przy pierwszej ocenie
pokazują, że faktycznie nie ma możliwości jej uwzględnienia, gdyż wytykane
uchybienia nie miały miejsca albo nie mogły mieć wpływu na kształt orzeczenia i nie
ma potrzeby prowadzenia szerokiej analizy prawnej i dokonywania pogłębionego
badania trafności zaskarżonego orzeczenia w odniesieniu do zastosowania prawa
i jego wykładni.
Ocena zasadności skargi dokonywana jest przez Sąd Najwyższy przy
zastosowaniu autonomicznego pojęcia bezprawności, zgodnie z którym
orzeczeniem niezgodnym z prawem w rozumieniu art. 4241 i art. 5192 k.p.c. jest
orzeczenie oczywiście naruszające przepisy prawa, których wykładnia jest ustalona
(zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007,
Nr 1, poz. 17 i z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, Nr 2, poz. 35;
postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lipca 2018 r., IV CNP 25/18 oraz wyrok
Trybunału Konstytucyjnego z 27 września 2012 r., Sk 4/11, OTK-A 2012, nr 8, poz.
97). Podstawą skargi nie mogą być przy tym zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub
oceny dowodów (art. 4244 k.p.c.), a taki charakter ma podniesiony przez
skarżącego zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6
k.c. przez odmienne od jego twierdzeń ustalenie istotnych w sprawie okoliczności,
których całą listę przytoczył skarżący.
I CNP 31/26
5
Zarzut naruszenia art. 3271 § 1 pkt 1 k.p.c. podniesiony został przez
skarżącego oczywiście bezzasadnie, gdyż z motywów zaskarżonego wyroku
wynika, między jakimi stronami zawarta została umowa, w związku z którą doszło
do sporu rozstrzygniętego zaskarżonym wyrokiem. Skarżący pomija, że w tym
zakresie ocena Sądu Okręgowego była zbieżna z oceną Sądu Rejonowego, który
rozpoczął rozważania prawne (pierwszy akapit w tej części uzasadnienia) od
wyjaśnienia, z jakich przyczyn uznał, że to pozwany jest legitymowany biernie w
sprawie, a nie B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. Sąd Okręgowy tę
akurat ocenę podzielił, czemu dał wyraz w uzasadnieniu. Z ustaleń dokonanych w
sprawie wynika, że pozwany jako strona umowy z powódką pobrał od niej zaliczkę
w kwocie 28.944 zł, a umówione roboty wykonał tylko w części, to jest zrealizował
prace obejmujące izolację i ocieplenie poddasza budynku oraz wykonanie kominka
na parterze budynku; nie rozliczył się też z powódką z materiałów, które zakupił na
cele wykonania robót, użył tych materiałów częściowo, a niektóre z nich zabrał z
nieruchomości powódki, gdy doszło do sporu. Z uwagi na niewykonanie umowy w
całości, pozwany był zobowiązany do zwrotu świadczenia nienależnego, gdyż nie
mającego pokrycia w tym, w jakim zakresie jego świadczenie zaspokoiło interes
powódki.
Zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 627 k.c. i art. 647 k.c. przez
ich zastosowanie w konsekwencji przyjęcia, że pozwany był odpowiednio
przyjmującym zamówienie i wykonawcą, podczas gdy nie miał legitymacji biernej
w sprawie, zostały zgłoszone w nawiązaniu do tego stanu faktycznego, jaki
pozwany przedstawia w skardze, lecz jest to stan faktyczny niemający
potwierdzenia w ustaleniach, na bazie których zapadł zaskarżony wyrok.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 4248 k.p.c. oraz – co do
kosztów postępowania w sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia – art. 98 § 1, art. 98 § 11 i § 3 k.p.c., art. 99 k.p.c.
w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 42412 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 oraz § 10 ust. 5
pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964),
orzeczono jak w sentencji postanowienia.
I CNP 31/26
6
Marta Romańska
[dr]
[a.ł]
