I CNP 24/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
8 stycznia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 8 stycznia 2026 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi Ś. spółki akcyjnej w G.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku
Sądu Okręgowego w Gliwicach
z 11 kwietnia 2024 r., X Ga 372/23,
wydanego w sprawie z powództwa Ś. spółki akcyjnej w G.
przeciwko O. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P.
o zapłatę,
odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 4249 k.p.c. Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia do rozpoznania
skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jeżeli jest
oczywiście bezzasadna. Oczywista bezzasadność skargi powinna być oceniana w
powiązaniu z jej celem, którym jest uzyskanie odszkodowania od Skarbu Państwa z
tytułu wydania niezgodnego z prawem orzeczenia sądu (art. 417 § 1 w związku z
art. 4171 § 2 k.c.). Mając na względzie, że odpowiedzialność ta wiąże się z istotą
władzy sądowniczej i niezawisłości sędziowskiej, w judykaturze, przy aprobacie
Trybunału Konstytucyjnego, utrwaliło się stanowisko, że niezgodnym z prawem w
rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. w związku z art. 4171 § 2 k.c. jest tylko takie
orzeczenie, którego nieprawidłowość ma charakter kwalifikowany, elementarny i
oczywisty (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 września 2012 r.,
I CNP 24/25
2
SK 4/11, OTK-A 2012, nr 8, poz. 97 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31
marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 17, z dnia 4 stycznia 2007 r.,
V CNP 132/06, OSNC 2007, nr 11, poz. 174, i z dnia 13 stycznia 2017 r.,
III CNP 3/16). Rozumiana w ten sposób bezprawność zaskarżonego orzeczenia
musi stanowić wykładnik oceny, czy złożona skarga podlega merytorycznemu
rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy.
W okolicznościach sprawy powódka Ś. S.A. w G. wskazała, że zaskarżony
wyrok jest niezgodny z art. 72 § 1 k.c., ponieważ zakłada, iż z mocy samej ustawy
dochodzi do zawarcia umowy w toku negocjacji, bez konieczności złożenia
odrębnych oświadczeń woli, jeżeli zostaną uzgodnione wszystkie postanowienia
umowne. W podstawach skargi zarzuciła natomiast naruszenie art. 378 § 1 w
związku z art. 385 k.p.c., a także art. 65 § 1 k.c.
W okolicznościach sprawy, mając na względzie podłoże żądania powódki, na
powódce spoczywał ciężar udowodnienia, że kwota wyegzekwowana od niej w
postępowaniu egzekucyjnym z wniosku pozwanej była nienależna, ponieważ
doszło do umorzenia wierzytelności objętej tytułem wykonawczym na skutek
potrącenia. To zaś zakładało konieczność wykazania, że powódce przysługiwała
przedstawiona do potrącenia wierzytelność z tytułu kar umownych, której podstawą
miała być umowa zgodna z treścią dokumentu zlecenia przesłanego przez
powódkę pozwanej, obejmująca postanowienia przewidujące obowiązek zapłaty kar
umownych.
Sądy meriti, analizując sekwencję zdarzeń, która miała miejsce w
okolicznościach sprawy, przyjęły, że w toku negocjacji prowadzonych przy pomocy
komunikatora strony osiągnęły konsens co do tych postanowień umowy, które były
przedmiotem negocjacji, a jednocześnie zakres tych postanowień pozwalał przyjąć,
że doszło do zawarcia umowy przewozu. Jednocześnie, ponieważ przesłany
następnie przez powódkę pozwanej dokument zlecenia istotnie modyfikował
uzgodnione uprzednio postanowienia, zmierzając do poszerzenia umowy o
zastrzeżenia dotyczące kar umownych, brak sprzeciwu pozwanej wobec treści tego
dokumentu nie mógł być oceniony jako równoznaczny ze związaniem stron umową
o treści wynikającej z dokumentu zlecenia (arg. ex art. 771 k.c.). Jak zauważyły
I CNP 24/25
3
Sądy meriti, strony nie pozostawały ponadto ze sobą w stałych stosunkach
gospodarczych, toteż brak sprzeciwu pozwanej wobec treści przesłanego jej
dokumentu zlecenia nie mógł być także uznany za dorozumianą akceptację
warunków wyrażonych w dokumencie na podstawie art. 682 lub art. 69 k.c.
Podjęta w skardze próba zakwestionowania tego stanowiska, z
uwzględnieniem podniesionych w niej zarzutów procesowych i materialnoprawnych,
nie dawała prima facie podstaw do przyjęcia, aby uznać, że zaskarżony wyrok
dotknięty jest kwalifikowanym, oczywistym błędem, mogącym dawać podstawy do
odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. W szczególności, za
podstawę takiego błędu nie można uznać założenia, że do zawarcia umowy doszło
w chwili uzgodnienia w drodze negocjacji wszystkich postanowień umownych, które
były ich przedmiotem. W powołanym w skardze wyroku Sądu Najwyższego z dnia
29 maja 2014 r., V CSK 396/13, akcent koncentrował się na konieczności
zachowania należytej reprezentacji stron w toku zawierania umowy w drodze
negocjacji; w każdym zaś razie wyrok ten nie może być postrzegany jako podstawa
do uznania za utrwalony poglądu, że mimo uzgodnienia postanowień będących
przedmiotem negocjacji, które są prowadzone w celu zawarcia umowy, do zawarcia
umowy konieczne jest każdorazowo – bez względu na uzgodnienie wszystkich
negocjowanych postanowień – złożenie odrębnych, wyraźnych oświadczeń woli
konstytuujących umowę, do czego zdawała się zmierzać powódka. Co do zasady
bowiem, w braku odrębnych zastrzeżeń, umowę zawieraną w drodze negocjacji
należy poczytywać – zgodnie z brzmieniem art. 72 k.c. – za zawartą z chwilą
uzgodnienia ostatniego z negocjowanych postanowień umownych, pod warunkiem,
że treść negocjowanych postanowień obejmuje przynajmniej minimum treściowe
właściwe dla umowy konkretnego typu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20
października 2005 r., II CK 7/05 i z dnia 15 maja 2014 r., II CSK 450/13).
Niezależnie od tego, nie można zgodzić się z tezą skarżącej, jakoby Sąd
Okręgowy nie rozpoznał w istocie apelacji, ponieważ „w najmniejszym stopniu” nie
odniósł się do sformułowanych w niej zarzutów. Analiza motywów zaskarżonego
wyroku nie pozwalała na taką ocenę. Należało przy tym przypomnieć, że nakaz
rozpoznania zarzutów apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.) nie oznacza konieczności
odniesienia się do każdego argumentu prawnego i twierdzenia faktycznego
I CNP 24/25
4
prezentowanego przez apelanta na rzecz powołanych w apelacji zarzutów
(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2015 r., II PK 235/14, z dnia 5
listopada 2015 r., V CSK 13/15, z dnia 13 października 2017 r., I CSK 46/17, a
także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2018 r., II CSK 203/17).
Ubocznie już tylko należało dostrzec, że całokształt wywodów
przedstawionych w skardze stanowił w istocie prawną polemikę z poglądem Sądu
Okręgowego, właściwą środkom odwoławczym składanym w toku instancji.
Formułowane w skardze zarzuty i ich uzasadnienie pomijały natomiast
akcentowaną wcześniej specyfikę skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia, której zasadność jest warunkowana stwierdzeniem
kwalifikowanych, elementarnych i widocznych prima vista błędów w ocenie stanu
prawnego, których wykazanie obciąża każdorazowo stronę skarżącą.
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi do rozpoznania.
Z tych względów, na podstawie art. 4249 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w
sentencji.
O kosztach postępowania skargowego nie orzeczono, albowiem wnioski
pozwanej zawarte w odpowiedzi na skargę zostały sformułowane na wypadek
odrzucenia, względnie oddalenia skargi, taka zaś sytuacja nie miała miejsca w
okolicznościach sprawy.
Paweł Grzegorczyk
(M.M.)
[a.ł]
