I CNP 108/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Dończyk
23 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi W.K. i P.K. o stwierdzenie niezgodności
z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z 15 kwietnia 2024 r., XXVII Ca 3364/23,
wydanego w sprawie z powództwa W.K. i P.K.
przeciwko E. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.
o zapłatę,
1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania;
2. obciąża powodów kosztami postępowania wywołanego
wniesieniem skargi, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi
sądowemu.
(A.G.)
UZASADNIENIE
Powodowie W.K. i P.K. wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z
prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 15 kwietnia
2024 r. (sygn. akt XXVII Ca 3364/23), wydanego w sprawie przeciwko E. spółce z
ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie o zapłatę odszkodowania z tytułu
opóźnionego lotu, zaskarżając go w całości oraz domagając się stwierdzenia jego
niezgodności z prawem. Skargę oparli na zarzucie naruszenia przepisów prawa
materialnego, to jest art. 6 k.c. w zw. z art. 5 ust. 3 i 4 w zw. z punktem 1 i 4
preambuły Rozporządzenia (WE) nr 261/2004; art. 5 ust. 3 Rozporządzenia (WE)
I CNP 108/24
2
nr 261/2004 w zw. z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia
17 września 2015 r. C-257/14 i w zw. z art. 267 lit. b) Traktatu o funkcjonowaniu
Unii Europejskiej; art. 3 ust. 5 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 oraz błędnej
wykładni art. 3 ust. 2 tego rozporządzenia. Nadto zarzucili naruszenie prawa
procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. Jako przepisy, z którymi zaskarżone orzeczenie
jest niezgodne wskazali art. 7 pkt 1 lit. b oraz art. 3 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr
261/2004.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego – w świetle
obecnego brzmienia art. 4241 § 1 k.p.c. – wyroku sądu drugiej instancji kończącego
postępowanie w sprawie, jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego
celem nie jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy ani korygowanie
wszelkich możliwych błędów popełnionych przez sądy powszechne. Służy ona
uzyskaniu prejudykatu umożliwiającego dochodzenie odszkodowania od Skarbu
Państwa za szkodę wyrządzoną wydaniem prawomocnego orzeczenia (art. 4171 §
2 k.c.). Zgodnie z art. 4249 k.p.c. Sąd Najwyższy, orzekając w ramach tzw.
przedsądu, którego celem jest wyeliminowanie już na wstępnym etapie skarg
oczywiście bezzasadnych (art. 4249 w zw. z art. 3989 § 2 i art. 42412 k.p.c.),
odmawia przyjęcia do rozpoznania skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku, jeżeli jest ona oczywiście bezzasadna. Ocena ta pozostaje
w ścisłym związku z pojęciem niezgodności z prawem, stanowiącym element
konstrukcyjny skargi (art. 4245 § 1 pkt 3 i 6 k.p.c.). Wyrok niezgodny z prawem – w
rozumieniu art. 4241 k.p.c. w zw. z art. 4171 § 2 k.c. – to orzeczenie, które jest
sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami i z
ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo zostało wydane w wyniku
szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które
jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Takie definiowanie pojęcia
„wyroku niezgodnego z prawem” wynika ze specyfiki władzy sądowniczej oraz
konieczności wypracowania autonomicznej definicji bezprawności jako przesłanki
odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną orzeczeniem sądowym.
Nie jest natomiast niezgodne z prawem orzeczenie stanowiące rezultat przyjęcia
jednej z dopuszczalnych interpretacji przepisów. Skarga ta nie służy eliminowaniu
I CNP 108/24
3
wszelkich możliwych błędów wykładni lub stosowania prawa, które mogłyby
uzasadniać zmianę orzeczenia w toku instancji (por. m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego z 21 maja 2009 r., V CNP 1/09, OSNC 2010, nr 3, poz. 44, z 24
lutego 2010 r., III CNP 26/09, z 18 listopada 2022 r., I CNP 89/22, wyroki Sądu
Najwyższego z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05 oraz z 7 lipca 2006 r., I CNP
33/06). Jak wielokrotnie podkreślano w judykaturze, jeżeli istnieją przekonujące
argumenty przemawiające za różnymi sposobami interpretacji określonego
przepisu prawa, nie można uznać, że rozstrzygnięcie oparte na jednym z
dopuszczalnych kierunków wykładni jest niezgodne z prawem w rozumieniu art.
4241 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 września 2008 r., III CNP
50/08 i z 18 maja 2017 r., I CNP 51/16). Skarga o stwierdzenie niezgodności z
prawem prawomocnego orzeczenia nie jest bowiem środkiem służącym do
rozstrzygania sporów interpretacyjnych ani zastępowania oceny prawnej sądu
własną oceną strony. Wynika to również ze specyfiki sprawowania wymiaru
sprawiedliwości, w ramach którego sąd dokonuje wykładni prawa oraz oceny
skutków prawnych ustalonych okoliczności faktycznych. Sam fakt istnienia
odmiennych, lecz racjonalnie uzasadnionych kierunków wykładni nie pozwala
zatem na uznanie wyroku za niezgodny z prawem w rozumieniu art. 4241 k.p.c.
(por. wyroki Sądu Najwyższego z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, z 7 lipca 2006
r., I CNP 33/06, z 17 maja 2006 r., I CNP 14/06 oraz z 13 maja 2009 r., IV CNP
122/08, postanowienia Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2025 r., I CNP 119/24 oraz
z 23 kwietnia 2026 r., I CNP 140/25).
Podniesione w skardze zarzuty nie uzasadniają wniosku, że wskazane w niej
naruszenia prawa materialnego lub procesowego miały charakter kwalifikowany,
uzasadniający przyjęcie, iż zaskarżony wyrok jest niezgodny z prawem w
rozumieniu art. 4241 k.p.c. Skarga nie wskazuje na takie uchybienia, które prima
facie świadczyłyby o oczywistej wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia przez
pryzmat powołanych podstaw skargi. Przedmiotem postępowania było roszczenie o
odszkodowanie przewidziane w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego
wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy
przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego
I CNP 108/24
4
rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (dalej „rozporządzenie nr 261/2004”). Z
utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że
pasażerowie lotów opóźnionych mogą dochodzić odszkodowania, o którym mowa
w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli wskutek opóźnienia ponieśli stratę czasu
wynoszącą co najmniej trzy godziny, tj. dotarli do miejsca docelowego co najmniej
trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie
przylotu (por. wyroki z 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-
432/07, ECLI:EU:C:2009:716, a także z 23 października 2012 r. w sprawach
połączonych C-581/10 i C-629/10 ECLI:EU:C:2012:657). Wykazanie opóźnienia
przekraczającego trzy godziny stanowi zatem podstawową przesłankę warunkującą
powstanie dochodzonego roszczenia. Sądy obu instancji przyjęły, że powodowie
nie wykazali tej okoliczności oraz że ciężar jej udowodnienia spoczywał na nich
jako stronie wywodzącej skutki prawne z faktu opóźnienia lotu. Stanowisko to
zostało oparte na ogólnych zasadach rozkładu ciężaru dowodu wynikających z art.
6 k.c. oraz art. 232 k.p.c. Nie sposób uznać, aby wykładnia przyjęta przez Sądy obu
instancji pozostawała w oczywistej i niewątpliwej sprzeczności z obowiązującym
prawem. Przeciwnie, mieści się ona w granicach dopuszczalnej interpretacji
wskazanych przepisów i znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por.
np. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2025 r., I CNP 119/25).
Skarżący prezentują wprawdzie odmienny pogląd co do rozkładu ciężaru dowodu w
sprawach opartych na rozporządzeniu nr 261/2004, nie oznacza to jednak jeszcze,
że stanowisko zajęte przez Sądy meriti ma charakter oczywiście błędny lub
kwalifikowanie wadliwy. W istocie zasadnicza argumentacja skargi zmierza do
wykazania, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał na przyjęcie,
iż opóźnienie lotu przekroczyło trzy godziny, a zatem do zakwestionowania
dokonanej przez Sądy meritii oceny dowodów. Zarzut ten został powiązany z
naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c. Należy jednak zauważyć, że skarga o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie służy ponownej kontroli
ustaleń faktycznych ani oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zgodnie
bowiem z art. 4244 k.p.c., skargę można oprzeć na podstawie naruszeń prawa
materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowały niezgodność wyroku
z prawem, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda. Podstawą
I CNP 108/24
5
skargi nie mogą być jednak zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny
dowodów. Sam fakt prezentowania przez skarżących odmiennej oceny
zgromadzonych dowodów nie pozwala na przyjęcie, że doszło do kwalifikowanego
naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem.
Argumentacja ta zmierza bowiem w istocie do podważenia ustaleń faktycznych,
które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, co wykracza poza funkcję skargi o
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Okoliczność ta
ma znaczenie zasadnicze dla oceny skargi. Sądy obu instancji przyjęły bowiem, że
powodowie nie wykazali przesłanki warunkującej powstanie dochodzonego
roszczenia, tj. opóźnienia lotu przekraczającego trzy godziny. Już ta okoliczność
stanowiła samodzielną i wystarczającą podstawę oddalenia powództwa. W
konsekwencji dopiero po wykazaniu przez powodów tej przesłanki aktualizowałaby
się potrzeba badania dalszych przesłanek odpowiedzialności przewoźnika, w tym
przesłanek egzoneracyjnych przewidzianych w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr
261/2004. Z tej przyczyny zarzuty odnoszące się do kwalifikacji zdarzenia
polegającego na wystąpieniu podczas lotu sygnalizacji pożaru na pokładzie
samolotu nie mogą prowadzić do przyjęcia skargi do rozpoznania. Nie można
również podzielić stanowiska skarżących, jakoby z wyroku Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 17 września 2015 r. w sprawie C-257/14, Van
der Lans, wynikała oczywista wadliwość zaskarżonego wyroku. Orzeczenie to
zapadło na tle stanu faktycznego dotyczącego określonego problemu technicznego
statku powietrznego. Tymczasem w niniejszej sprawie Sądy meriti przyjęły, że
przyczyną podjęcia przez załogę działań skutkujących opóźnieniem była
sygnalizacja pożaru na pokładzie samolotu, nierozpoznana co do przyczyn w
trakcie wykonywania lotu. Już z tej przyczyny nie sposób mówić o oczywistej
sprzeczności zaskarżonego wyroku z powołanym orzecznictwem Trybunału. Należy
zauważyć, że nawet gdyby przyjąć, iż ocena dokonana przez Sądy obu instancji w
zakresie przesłanek wyłączających odpowiedzialność przewoźnika mogła
wywoływać określone wątpliwości interpretacyjne, nie prowadziłoby to jeszcze do
stwierdzenia niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem. Przy ocenie skargi z
punktu widzenia art. 4241 k.p.c. decydujące znaczenie ma bowiem treść
rozstrzygnięcia i jego zgodność z prawem. Nawet ewentualna wadliwość części
I CNP 108/24
6
rozważań nie przesądza o niezgodności wyroku z prawem, jeżeli wynik sprawy
znajduje samodzielne oparcie w innej podstawie prawnej wystarczającej do jego
wydania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 września 2008 r., III CNP
50/08). W realiach niniejszej sprawy taką samodzielną podstawę stanowiło
przyjęcie przez Sądy obu instancji, że powodowie nie wykazali przesłanki
warunkującej powstanie dochodzonego roszczenia, tj. opóźnienia lotu
przekraczającego trzy godziny. W rezultacie zarzuty skargi sprowadzają się do
polemiki z oceną prawną i dowodową przyjętą przez Sądy meriti oraz do
prezentowania odmiennego stanowiska co do rozkładu ciężaru dowodu. Nie
wskazują natomiast na takie uchybienia, które pozwalałyby uznać, że zaskarżony
wyrok jest niewątpliwie sprzeczny z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej
wykładni przepisami prawa albo został wydany wskutek szczególnie rażąco błędnej
wykładni lub oczywiście wadliwego zastosowania prawa. Mając na względzie, że
powodowie nie przedstawili w skardze wywodu prawnego zawierającego
argumenty świadczące o tym, że zaskarżony wyrok jest niewątpliwie sprzeczny z
zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa, z ogólnie
przyjętymi standardami rozstrzygnięć (dyskrecjonalności) albo że został wydany w
wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania
prawa należało – na podstawie art. 4249 k.p.c. – odmówić przyjęcia skargi do
rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1
k.p.c., obciążając nimi – na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 99, art. 391 § 1, art.
39821 i art. 42412 k.p.c. – powodów, którzy przegrali postępowanie skargowe.
(A.G.)
[a.ł]
