Postanowienie SN z 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98 - jak powołują je inne sądy

„W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie również stwierdzano, że wiedza samoistnego posiadacza w złej wierze o osobie właściciela nie pozbawia posiadania przymiotów samoistności, chyba że z innych okoliczności wynika że posiadacz rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od innej osoby władania rzeczą (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198).”

„… że z innych okoliczności wynika, iż rezygnuje z samodzielnego, rzeczywistego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198).”

„… – przeszkody do nabycia nieruchomości przez zasiedzenie i nie przerywa biegu zasiedzenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1997 r., III CKN 79/97, niepubl., z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198, z dnia 21 listopada 2012 r., V CSK 505/11, niepubl., z dnia 9 grudnia 2014 r., III CSK 336/13, niepubl., i z dnia 12 kwietnia 2019 r., I CSK 368/18, niepubl.).”

„… oferta pochodząca od samoistnego posiadacza w złej wierze nie pozbawia jego posiadania przymiotu samoistności i nie zapobiega możliwości zasiedzenia rzeczy (tak m.in. SN w post. z 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198; z 7 kwietnia 2011 r., IV CSK 425/10, OSNC-ZD 2012, nr B, poz. 27; z 15 września 2011 r., II CSK 25/11; z 11 października 2012 r., III CSK 316/11; z 21 listopada 2012 r., V …”

„… o ustanowienie na rzecz posiadacza użytkowania wieczystego, nie sprawia per se, by posiadanie nie mogło być uznane za samoistne (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198, z dnia 5 czerwca 2009 r., I CSK 430/08, niepubl. i z dnia 21 listopada 2012 r., V CSK 505/11, niepubl.).”

„… nie publ.), a złożenie wniosku o ustanowienie wieczystej dzierżawy (obecnie użytkowania wieczystego) nie pozbawia go statusu samoistnego posiadacza (por. m.in. postanowienia: z dnia 28 kwietnia 1998 r., I CKN 430/98, nie publ., z dnia 15 marca 2012 r., I CSK 391/11 oraz z dnia 21 maja 2015 r., IV CSK 531/14).”

„… niezgodności między stanem posiadania a rzeczywistym stanem prawnym, np. w drodze cywilnoprawnej umowy przenoszącej własność rzeczy (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198, z dnia 18 września 2003 r. I CK 74/02, nie publ.), względnie przez wniesienie powództwa zmierzającego do uregulowania tytułu właścicielskiego do spornej nieruchomości.”

„… przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władania rzeczą (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 6 oraz z dnia 12 września 2002 r., IV CKN 1277/00, nie publ.).”

„Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 108/91, OSNC 1992, nr 4, poz. 48 i postanowienia: z dnia 29 października 1996 r., III CKU 8/86, OSNC 1997, nr 4, poz. 38; z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198; z dnia 14 października 1999 r., I CKN 154/98, niepubl.; z dnia 8 października 2008 r. V CSK 146/08, niepubl.).”

„… posiadania przedmiotu sporu, skoro wnioskodawczyni nie rezygnowała z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania nieruchomością (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999 r, I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198).”

„… o ustanowienie użytkowania wieczystego posiadanej nieruchomości, podobnie jak złożenie oferty nabycia własności posiadanej nieruchomości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1998 r., I CKN 430/98), nie musi stanowić wyrazu uznania się przez 9 wnioskodawcę (oferenta) za posiadacza zależnego nieruchomości, jednakże taka ewentualność mogłaby mieć znaczenie w sprawie tylko wtedy, gdyby zostało …”

„… nawet jeżeli przez cały czas posiadania wiedział, że wykonywane prawo mu nie przysługuje (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1997 r., III CKN 79/97, nie publ., z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999/11/198, z dnia 5 grudnia 2002 r., I CKN 1182/00, nie publ., z dnia 5 czerwca 2009 r., I CSK 430/08, nie publ. i z dnia 21 listopada 2012 r., V CSK 505/11, nie publ. oraz z dnia 9 grudnia …”

„… przymiotu samoistności, chyba że z innych jeszcze okoliczności wynika, iż rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą (postanowienia SN z dnia 28 kwietnia 1999 r. I CKN 430/98, OSNC 1999/11/98; z 18 marca 2009 r., IV CSK 407/08, nie publ.).”

„… wynika, że rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1997 r., III CKN 79/97, nie publ., z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198, z dnia 5 grudnia 2002 r., I CKN 1182/00, nie publ., z dnia 5 czerwca 2009 r., I CSK 430/08, nie publ. i z dnia 21 listopada 2012 r., V CSK 505/11, nie publ.).”

„Sama skarżąca udziela w skardze na to pytanie odpowiedzi, powołując postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98 (OSNC 1999, nr 11, poz. 198), z którego jasno i przekonująco wynika, że takie starania świadczą co najwyżej o złej wierze, lecz już nie o zależnym charakterze jego posiadania.”

„… po podjęciu zakończonej niepowodzeniem próby uzyskania akt dotyczących postępowania wywłaszczeniowego, powołał się na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98 (OSNC 1999, nr 11, poz. 198), że samoistny posiadacz rzeczy w złej wierze, który w czasie biegu zasiedzenia zwraca się do właściciela z ofertą nabycia własności rzeczy w drodze umowy, nie pozbawia swego …”

„Mówiąc inaczej, wszystkie dyspozycje posiadacza powinny swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela lub użytkownika wieczystego, co wcale nie oznacza, że w każdej sytuacji posiadacz musi mieć przekonanie, iż jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 18 września 2003 r., I CK 74/02, Lex nr 141416 i z 28 kwietnia 1998 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198).”

„Orz 1938/X, poz. 451; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198; z dnia 14 października 2011 r., III CZK 251/10; z dnia 5 czerwca 2009 r., I CSK, 430/08; z dnia 5 grudnia 2002r., I CKN 1182/00; z dnia 7 kwietnia 1994 r., III CRN 18/94; z dnia 28 maja 1997 r., III CKN 79/97; wszystkie niepubl.).”

„… iż rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2002 r., I CKN 1006/00, LEX nr 77037 i z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999 nr 11, poz. 198).”

„Samoistny posiadacz rzeczy w złej wierze nie pozbawia swego posiadania przymiotu samoistności z powodu zwrócenia się do właściciela rzeczy z ofertą nabycia jej własności (zob. postanowienia Sadu Najwyższego: z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198 oraz z dnia15 października 2010 r., V CSK 65/10, nie publ.).”

„… przymiotu samoistności, chyba że z innych okoliczności wynika, że rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą (tak też SN w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, Nr 11, poz. 198).”

„Było to jednak posiadanie w złej wierze, gdyż w sytuacji nieprzeniesienia na wnioskodawcę własności miał on świadomość - co podnosił - władania nieruchomością, która do niego prawnie nie należy, a zatem musiał być uznany za posiadacza samoistnego w złej wierze (postanowienie SN z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198 i powołane tam orzecznictwo).”

„Dlatego też posiadacz, który wie, że nie jest właścicielem, ale chce posiadać rzecz tak jakby nim był, może być posiadaczem samoistnym i to nawet wtedy, gdy występuje wobec właściciela z ofertą kupna tej rzeczy (por. powoływane w skardze kasacyjnej postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, z dnia 5 grudnia 2002 r., I CCKN 1182/00, z dnia 5 czerwca 2009 r., I CSK 430/08, nie publ.).”

„Utożsamianie świadomości posiadacza samoistnego wyłącznie ze „świadomością właścicielską” powodowałoby niedefiniowalność pojęcia „posiadacza samoistny w złej wierze” oraz eliminację art. 172 § 2 k.c (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 1987, z dnia 18 września 2003 r. I CK 74/02, Lex nr 141416 oraz z dnia 21 listopada 2008 r., V CSK 269/08, Lex nr 484725).”

„W postanowieniu z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98 (OSNC 1999, nr 11, poz. 198) Sąd Najwyższy wskazał także, iż nawet w sytuacji, w której samoistny posiadacz w złej wierze zwraca się do właściciela lub innej osoby, którą uważa za właściciela, z ofertą …”

„… posiadania przymiotów samoistności chyba, że z innych okoliczności wynika, iż rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą (postanowienie SN z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz.198).”

„Była ona przedmiotem rozważań w judykaturze (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198), jak i wypowiedzi doktryny, nie ma zatem charakteru zagadnienia nowego, niepodejmowanego dotąd w orzecznictwie.”

„… że z innych jeszcze okoliczności wynika, iż rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą (porównaj między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999r. I CKN 430/98, OSNC 1999/11/98).”

„W powołaniu na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 1998 r. I CKN 430/98, OSNC 1999/11/198, Sąd Okręgowy uznał, że dyspozycje posiadacza powinny swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela, co nie jest równoznaczne z powinnością posiadania w każdej sytuacji 7 przekonania, że jest właścicielem.”

„… który nie jest właścicielem, czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 1999 r. I CKN 430/98, OSNC 1999/11/198; a także w wyroku z dnia 16 stycznia 2001 r. II CKN 901/00, nie publ.).”

„Jak bowiem słusznie stwierdził Sąd Najwyższy między innymi w orzeczeniach z dnia 18 września 2003 r. I C 74/02 (nie publ.) oraz z dnia 28 kwietnia 1999 r. I CKN 430/98 (OSNC z 1999 r. nr 11, poz. 198) świadomość posiadacza, że kto inny jest właścicielem i próba uregulowania przezeń własności nieruchomości na swoją rzecz, świadczy jedynie o złej wierze posiadacza, ale …”

„W każdej takiej sprawie sąd ocenia postawę ubiegającego się o to posiadacza., a nabycie własności w ten sposób stanowi jeden z najdalej posuniętych aktów ingerencji w cudze prawo własności,(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, Nr 9, poz. 6 i z 12 września 2002 r., IV CKN 1277/00).”

„… samoistności, chyba że z innych okoliczności wynika, że rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą (postanowienia SN z 28 V 1997 r., III CKN 79/97, z 28 IV 1999 r., I CKN 430/98, z 5 XII 2002 r., I CKN 1182/00, z 5 VI 2009 r., I CSK 430/08, z 21 XI 2012 r., V CSK 505/11, z 9 XII 2014 r. III CSK 336/13).”

„… por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1997 r., III CKN 79/97, z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, z dnia 5 grudnia 2002 r., I CKN 1182/00, z dnia 5 czerwca 2009 r., I CSK 430/08, z dnia 21 listopada 2012 r., V CSK 505/11 i dnia 9 grudnia 2014 r., III CSK 336/13), co niewątpliwie w przypadku wnioskodawczyni miało miejsce.”

„Przy czym, jak podniósł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 kwietnia 1999 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I CKN 430/98 (OSNC 1999/11/98), jest oczywiste i pozostaje poza wszelką dyskusją, że podłożem zasiedzenia – instytucji prawa rzeczowego polegającej na usuwaniu długotrwałej niezgodności między stanem posiadania, a …”

„… samoistnego nie wyłącza świadomość, iż kto inny jest właścicielem nieruchomości, a okoliczność ta świadczy jedynie o złej wierze posiadacza (tak np. w postanowieniu SN z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, OSNC Nr 11 z 1999 r., poz. 198, w postanowieniu SN z dnia 5 czerwca 2007 r., I CSK 155/07, niepubl., w postanowieniu SN z dnia 30 stycznia 2014 r., III CSK 133/13, niepubl., w postanowieniu SN z dnia 3 …”

„Wpływa to jedynie na przyjęcie jego złej wiary i tym samym wydłużenie terminu zasiedzenia (vide: uzasadnienie orzeczenia SN z 28.04.1999r. w sprawie I CKN 430/98 opubl. w OSNIC 11/99 poz. 198).”

„Okoliczność ta świadczy jedynie o złej wierze posiadacza, ale nie obala zawartego w art. 339 k.c. domniemania samoistności posiadania (tak m.in. post. SN z 28.4.1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, Nr 11, poz. 198; post. SN z 5.6.2007 r., I CSK 155/07, post. SN z 30.1.2014 r., III CSK 133/13, post. SN z 3.10.2014 r., V CSK 579/13, post. SN z 9.4.2015 r., V CSK 410/14).”

„Nie pozbawi posiadania przymiotów samoistności okoliczność, w której posiadacz samoistny zwróci się do osoby właściciela (lub którą uważa za właściciela) z ofertą nabycia własności nieruchomości w drodze umowy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98).”

„Okoliczność ta świadczy jedynie o złej wierze posiadacza, ale nie obala zawartego w art. 339 KC domniemania samoistności posiadania (tak m.in. post. SN z 28.4.1999 r., I CKN 430/98, OSNC 1999, Nr 11, poz. 198; post. SN z 5.6.2007 r., I CSK 155/07, post. SN z 30.1.2014 r., III CSK 133/13, post. SN z 3.10.2014 r., V CSK 579/13, post. SN z 9.4.2015 r., V CSK 410/14).”

„Konieczne jest, zatem – jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 1998 r., I CKN 430/98, opubl.”

„… przymiotów samoistności, chyba że z innych okoliczności wynika, iż rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98, postanowienie Sądu Najwyższego z 15 marca 2012r., I CSK 391/11, L.).”

„Przy czym, jak podniósł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 kwietnia 1999 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I CKN 430/98, OSNC 1999/11/98, jest oczywiste, i pozostaje poza wszelką dyskusją, że podłożem zasiedzenia – instytucji prawa rzeczowego polegającej na usuwaniu długotrwałej niezgodności między stanem posiadania, a …”

„Konieczne jest, zatem - jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 1998r., I CKN 430/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 198 - wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa.”