Wyrok TSUE z 3 marca 1994 r., C-16/93 - jak powołują go inne sądy

„Sąd, odwołując się do pojęcia "świadczenia usług" zawartego w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT oraz wskazówek zawartych w wyroku TSUE z dnia 3 marca 1994 r., sygn. akt C-16/93, z dnia 1 kwietnia 1982 r., sygn. akt C-89/81 oraz z dnia 5 lutego 1980 r., sygn. akt C-154/80, sformułował ogólne stanowisko co do warunków jakie muszą być spełnione, aby można uznać, że dana czynność …”

„… r. w sprawie C-89/81 Hong-Kong Trade Development Council; z 5 lutego 1981r. w sprawie C-154/80, z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86, Apple and Pear Development Council; z 3 marca 1994 r. w sprawie Tolsma, C-16/93 - dostawa towarów lub świadczenie usług podlega zatem opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich …”

„… w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy" (por. sprawa C-16/93) oraz że "świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę.”

„W wyroku C-16/93 Trybunał zauważył, iż czynność "podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy".”

„W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazano tam orzeczenia TSUE, wydane w sprawach C-498/99, C-16/93, C-89/81, czy C-154/80.”

„… przez usługodawcę stanowi rzeczywisty ekwiwalent usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (patrz też wyroki: z dnia 29 października 2009 r. w sprawie C-246/08 pkt 44, z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93, Rec. s. I-743, pkt 14; z dnia 5 czerwca 1997 r. w sprawie C-2/95, Rec. s. I-3017, pkt 45; z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03, Rec. s. I-4357, pkt 47).”

„… przez usługodawcę stanowi rzeczywisty ekwiwalent usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (patrz też wyroki: z dnia 29 października 2009 r. w sprawie C-246/08 [...] pkt 44, z dnia 3 marca 1994r. w sprawie C-16/93 [...]. s. I-743, pkt 14; z dnia 5 czerwca 1997r. w sprawie C-2/95 SDC, Rec. s. I-3017, pkt 45; z dnia 26 maja 2005r. w sprawie C-465/03 [...]. s. I-4357, pkt 47).”

„Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika co do zasady (por. wyroki: z dnia 5 lutego 1980 r. w sprawie C-154/80, z dnia 1 kwietnia 1982 r. w sprawie C-89/81, z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93, z dnia 12 września 2000 r., w sprawie C-276/97), że za świadczenie usług za wynagrodzeniem, a więc za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, uważane być mogą relacje odznaczające się następującymi …”

„Natomiast w orzeczeniu z dnia 3 marca 1994 r., w sprawie C-16/93, RJ.”

„… przez usługodawcę stanowi rzeczywisty ekwiwalent usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (patrz też wyroki: z dnia 29 października 2009 r. w sprawie C-246/08 K. pkt 44, z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 [...], Rec. s. I-743, pkt 14; z dnia 5 czerwca 1997 r. w sprawie C-2/95 [...], Rec. s. I-3017, pkt 45; z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03 [...], Rec. s. I-4357, pkt 47).”

„… otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywisty ekwiwalent usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (por. wyroki: z 29 października 2009 r., w sprawie C-246/08, pkt 44; z 3 marca 1994 r., w sprawie C-16/93, pkt 14; z 5 czerwca 1997 r., w sprawie C-2/95, pkt 45; z 26 maja 2005 r., w sprawie C-465/03, pkt 47; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2021 r., sygn. akt I FSK 453/19;”

„… się na stosunku o charakterze quasi-umownym i że w konsekwencji między Apcoa a tymi kierowcami istnieje „stosunek prawny” w rozumieniu orzecznictwa wynikającego z wyroku z dnia 3 marca 1994 r., Tolsma (C‑16/93, EU:C:1994:80, pkt 13, 14).”

„… z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem; - istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego (wyroki Trybunału Sprawiedliwości z: 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 [publ. w Zb.”

„… 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93, pkt 14;”

„… otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywisty ekwiwalent usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (patrz też wyroki: z 29 października 2009 r. w sprawie C-246/08 pkt 44; z 3 marca 1994 r., w sprawie C-16/93, Rec. s. I-743, pkt 14; z 5 czerwca 1997 r., w sprawie C-2/95, Rec. s. I-3017, pkt 45; z 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03, Rec. s. I-4357, pkt 47).”

„… przez usługodawcę stanowi rzeczywisty ekwiwalent usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (patrz też wyroki: z dnia 29 października 2009 r. w sprawie C-246/08, pkt 44, z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93, Rec. s. I-743, pkt 14; z dnia 5 czerwca 1997 r. w sprawie C-2/95, Rec. s. I-3017, pkt 45; z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03, Rec. s. I-4357, pkt 47).”

„… stanowi rzeczywisty ekwiwalent usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (patrz też wyroki: z dnia 29 października 2009 r. w sprawie C-246/08 Komisja/Finlandia pkt 44, z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 Tolsma, Rec. s. I-743, pkt 14; z dnia 5 czerwca 1997 r. w sprawie C-2/95 SDC, Rec. s. I-3017, pkt 45; z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03 Kretztechnik, Rec. s. I-4357, pkt 47).”

„… 7, art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy o VAT (art. 15 ust. 6 stanowi zaś implementację art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112), jak i stosowne orzecznictwo Trybunału (wyrok z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93; wyrok z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie 102/86; wyrok z 29 września 2015 r. w sprawie C-276/14; wyrok z 25 marca 2010 r., w sprawie C-79/09), po czym przypomniał, że opodatkowaniem podatkiem od towarów i …”

„… otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywisty ekwiwalent usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (patrz też wyroki: z dnia 29 października 2009 r., C-246/08 pkt 44, z dnia 3 marca 1994 r., C-16/93, pkt 14; z dnia 5 czerwca 1997 r., C-2/95, pkt 45; z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03, pkt 47).”

„Wynagrodzenie płacone przez klienta nie jest zatem ani sporne, ani przypadkowe (zob. podobnie wyrok z dnia 3 marca 1994 r., Tolsma, C‑16/93, EU:C:1994:80, pkt 19), ani też trudne do obliczenia lub niepewne (zob. podobnie wyrok z dnia 10 listopada 2016 r., Baštová, C‑432/15, EU:C:2016:855, pkt 35).”

„Z orzecznictwa Trybunału wynika, że bezpośredni związek istnieje wówczas, dwa świadczenia są od siebie wzajemnie zależne (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 marca 1994 r., Tolsma, C‑16/93, EU:C:1994:80, pkt 13 – 20; z dnia 16 października 1997 r., Fillibeck, C‑258/95, EU:C:1997:491, pkt 15 – 17), a mianowicie jedno jest dokonywane tylko pod warunkiem dokonania drugiego i …”

„Tymczasem ponieważ darowizny i dotacje, przekazywane zasadniczo z subiektywnych powodów w celach charytatywnych i w sposób wyrywkowy, nie stanowią wynagrodzenia za jakąkolwiek działalność gospodarczą, ich uzyskiwanie i otrzymywanie nie jest zatem objęte zakresem stosowania VAT (zob. podobnie wyrok z dnia 3 marca 1994 r., Tolsma, C‑16/93, EU:C:1994:80, pkt 17, 19).”

„Zgodnie z wyrokami z dnia 3 marca 1994 r., Tolsma (C‑16/93, EU:C:1994:80, pkt 14 i nast.), oraz z dnia 29 października 2015 r., Saudaçor (C‑174/14, EU:C:2015:733, pkt 32), taki bezpośredni związek ma miejsce, jeżeli pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą …”

„W orzeczeniach C- 154/80, C-89/81, C- 16/93, C-498/99 (publ. www.curia.europa.eu) TSUE stwierdził, że za świadczenie usług za wynagrodzeniem, a więc czynności opodatkowane VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których: …”

„… świadczeń wzajemnych, gdyż zapłata otrzymywana przez usługodawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości usługi świadczonej usługobiorcy (zob. w szczególności wyroki: z dnia 3 marca 1994 r., Tolsma, C‑16/93, EU:C:1994:80, pkt 13, 14; a także z dnia 29 października 2015 r., Saudaçor, C‑174/14, EU:C:2015:733, pkt 32).”

„… na świadczeniu usług, bez bezpośredniego świadczenia wzajemnego, nie ma podstawy opodatkowania, w związku z czym świadczenie takie nie podlega podatkowi VAT (zob. wyroki: z dnia 3 marca 1994 r., Tolsma, C‑16/93, EU:C:1994:80, pkt 12; z dnia 29 października 2009 r., Komisja/Finlandia, C‑246/08, EU:C:2009:671, pkt 43; oraz z dnia 27 października 2011 r., GFKL Financial Services, C‑93/10, EU:C:2011:700, …”

„… wymiana świadczeń wzajemnych, gdyż świadczenie otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości usługi świadczonej usługobiorcy (wyroki: z dnia 3 marca 1994 r., Tolsma, C‑16/93, EU:C:1994:80, pkt 13, 14; z dnia 21 marca 2002 r., Kennemer Golf, C‑174/00, EU:C:2002:200, pkt 39; a także z dnia 6 października 2009 r., SPÖ Landesorganisation Kärnten, C‑267/08, …”

„… świadczeń wzajemnych, a wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi rzeczywistą równowartość usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (zob. w szczególności wyroki: z dnia 3 marca 1994 r., Tolsma, C‑16/93, EU:C:1994:80, pkt 14; z dnia 5 czerwca 1997 r., SDC, C‑2/95, EU:C:1997:278, pkt 45; z dnia 26 czerwca 2003 r., MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring, C‑305/01, EU:C:2003:377, pkt 47).”

„Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem świadczenie usług następuje „odpłatnie” w rozumieniu tego przepisu, wyłącznie jeżeli pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, gdyż świadczenie otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości usługi świadczonej usługobiorcy (wyrok Tolsma, C‑16/93, EU:C:1994:80, pkt 14).”

„W konsekwencji świadczenie usług podlega opodatkowaniu, wyłącznie jeżeli pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w trakcie którego dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych, a wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi rzeczywistą równowartość usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (zob. podobnie wyroki: Tolsma, C‑16/93, EU:C:1994:80, pkt 13, 14;”

„… którego dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych, a wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi rzeczywistą równowartość usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (zob. w szczególności wyroki: Tolsma, C‑16/93, EU:C:1994:80, pkt 14;”

„… wynagrodzenia, nie ma podstawy opodatkowania, w związku z czym taka dostawa towarów nie podlega podatkowi VAT (zob. w szczególności w dziedzinie świadczenia usług wyroki: z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 Tolsma, Rec. s. I-743, pkt 12; z dnia 27 października 2011 r. w sprawie C-93/10 GFKL Financial Services, Zb.Orz. s. I-10791, pkt 17).”

„Posiłkując się także wskazówkami zawartymi w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości (np. wyrok z 3 marca 1994r w sprawie C-16/93, wyrok z 1 kwietnia 1982r w sprawie C-89/81, wyrok z 5 lutego 1980r w sprawie C-154/80 czy w sprawie C- 276/97, C-358/97 i 408/97) można sformułować ogólne stanowisko, że za świadczenie usług za …”

„… a gwarantem oraz że otrzymywana przez gwaranta od remitenta prowizja stanowi rzeczywistą równowartość świadczonej przez gwaranta usługi (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C‑16/93 Tolsma, Rec. s. I‑743, pkt 14; z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie C‑172/96 First National Bank of Chicago, Rec. s. I‑4387, pkt 26; z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie C‑270/09 MacDonald …”

„… wyrok w sprawie MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring, pkt 70; zob. podobnie także wyroki: z dnia 13 lipca 1989 r. w sprawie 173/88 Henriksen, Rec. s. 2763, pkt 11; a także z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C‑16/93Tolsma, Rec. s. I‑743, pkt 10).”

„Następnie z przywołanego stanowiska Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wyrażonego w orzeczeniu z dnia 3 marca 1994 roku w sprawie C-16/93 Sąd wywiódł, że aby można było mówić o świadczeniu usługi za wynagrodzeniem musi istnieć umowa wiążąca usługodawcę z usługobiorcą, w razie braku stosunku prawnego pomiędzy świadczącym usługę a usługobiorcą, świadczenia takie nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.”

„W ten sposób, jeżeli działalność usługodawcy polega wyłącznie na świadczeniu usług bez bezpośredniego świadczenia wzajemnego, brak jest podstawy opodatkowania i usługi te nie podlegają tym samym podatkowi VAT (zob. wyroki: z dnia 1 kwietnia 1982 w sprawie 89/81 Hong-Kong Trade Development Council, Rec. s. 1277, pkt 9, 10; z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 Tolsma, Rec. s. I-743, pkt 12).”

„… następuje wymiana świadczeń wzajemnych, gdyż świadczenie otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości usługi świadczonej usługobiorcy (wyrok z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 Tolsma, Rec. s. I-743, pkt 13, 14 i przytoczone tam orzecznictwo).”

„… świadczeń wzajemnych, a wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi rzeczywistą równowartość usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (zob. w szczególności wyroki: z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 Tolsma, Rec. s. I-743, pkt 14; z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie C-172/96 First National Bank of Chicago, Rec. s. I-4387, pkt 26–29; z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie C-174/00 Kennemer Golf, Rec. s.”

„… do wymiany świadczeń wzajemnych (zob. podobnie wyroki z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie 102/86 Apple and Pear Development Council, Rec. str. 1443, pkt 11, 12 i 16; z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 Tolsma, Rec. str. I-743, pkt 14; z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie C-174/00 Kennemer Golf, Rec. str. I-3293, pkt 39, oraz z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie C-210/04 FCE Bank, Zb.Orz. str. I-2803, pkt …”

„… tylko wtedy, gdy pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, na podstawie którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych (zob. wyrok z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 Tolsma, Rec. str. I-743, pkt 14 oraz wyrok z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie C-174/00 Krennemer Golf, Rec. str. I-3293, pkt 39).”

„A zatem nie może być ona postrzegana jako dostawa towarów „dokonywana odpłatnie” w rozumieniu art. 2 dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 Tolsma, Rec. str. I-743, pkt 14).”

„Kwestia odpłatności i bezpośredniego związku pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym wynagrodzeniem była podnoszona także w wyrokach TSUE z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86, z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93.”

„… otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywisty ekwiwalent usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy (również wyroki: z 29 października 2009 r. w sprawie C-246/08 pkt 44, z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93, Rec. s. I-743, pkt 14; z 5 czerwca 1997 r. w sprawie C-2/95, Rec. s. I-3017, pkt 45; z 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03, Rec. s. I-4357, pkt 47).”