Art. 189¹.

Art. 189¹ Kodeksu pracy precyzuje zasady korzystania z określonych uprawnień pracowniczych przez zatrudnionych rodziców lub opiekunów dziecka. Norma ta stanowi, że w sytuacji, gdy oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni, to z uprawnień wymienionych w art. 148 pkt 3, art. 178 § 2, art. 186⁷ § 1 i art. 188 może skorzystać tylko jedno z nich. Oznacza to, że prawo do korzystania z tych przywilejów, takich jak między innymi prawo do urlopu rodzicielskiego czy zwolnień od pracy z powodu konieczności opieki nad dzieckiem, przysługuje wspólnie i nie jest kumulowane - nie można korzystać z nich jednocześnie obu zatrudnionych rodziców lub opiekunów.

Przepis ten ma zastosowanie w przypadkach, gdy oboje rodzice lub opiekunowie dziecka pozostają w stosunku pracy, co oznacza, że związani są z pracodawcą umową o pracę. Dotyczy to sytuacji, gdy oboje mogą potencjalnie korzystać z wymienionych w ustawie uprawnień, ale nie ma możliwości jednoczesnego korzystania z tych uprawnień przez oboje rodziców lub opiekunów. W praktyce chodzi o koordynację korzystania z niektórych uprawnień tak, aby nie doszło do nieuzasadnionego przedłużenia czasu wolnego z tytułu opieki nad tym samym dzieckiem.

Przykładowo, jeżeli oboje rodzice są zatrudnieni i mają prawo skorzystać z urlopu okolicznościowego z powodu choroby dziecka (zgodnie z art. 188 Kodeksu pracy), to w danym czasie to tylko jeden z nich może wykorzystać to zwolnienie. Praktyczna sytuacja może wyglądać tak, że matka korzysta z urlopu na opiekę nad dzieckiem przez kilka dni, a ojciec w tym czasie nie ma prawa formalnego do przyłączenia się do tego urlopu. Takie rozwiązanie pozwala na racjonalne i sprawiedliwe zarządzanie tymi uprawnieniami, zapobiegając ich podwójnemu wykorzystywaniu.

W stosowaniu art. 189¹ zdarzają się nieporozumienia, między innymi co do tego, które konkretnie uprawnienia podlegają ograniczeniu oraz jak ustalić, które z rodziców lub opiekunów powinno z nich korzystać w danej sytuacji. Nierzadko pracownicy błędnie zakładają, że mają prawo do jednoczesnego korzystania z tych samych uprawnień lub mieszają zasady dotyczące różnych typów uprawnień. Należy też pamiętać, że normy zacytowane w art. 189¹ odsyłają do innych przepisów i każde z tych uprawnień może mieć specyficzne warunki korzystania. Dobrze jest zatem dokładnie zweryfikować zakres zastosowania tego ograniczenia w konkretnym przypadku.

Podsumowując, art. 189¹ KP reguluje wspólne korzystanie przez zatrudnionych rodziców lub opiekunów dziecka z określonych uprawnień w taki sposób, że uprawnienia te może wykorzystać tylko jedno z nich. W konkretnych sytuacjach warto skonsultować się z prawnikiem, aby właściwie zinterpretować przepisy w odniesieniu do indywidualnej sprawy.