Art. 190 Kodeksu pracy precyzuje dwie istotne kwestie dotyczące osób młodocianych w zatrudnieniu. Po pierwsze, w § 1 tego przepisu młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Po drugie, § 2 zakazuje zatrudniania osób poniżej 15 roku życia, chyba że odwołując się do innych przepisów (art. 191 § 2¹-2³) pojawią się wyjątki przewidziane przez ustawę. W ten sposób przepis określa zarówno wiek, od którego można legalnie zatrudniać młodocianych, jak i jasno wyznacza granicę wieku minimalnego, poniżej której zatrudnienie jest co do zasady zakazane.
Przepis ma zastosowanie każdorazowo wtedy, gdy pracodawca rozważa zatrudnienie osoby młodszej niż 18 lat. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy dana osoba jest niepełnoletnia, a jej wiek mieści się w przedziale od 15 do 18 lat. W przypadku osób poniżej 15 roku życia, prawo zatrudnienia jest generalnie zakazane, chyba że ustawowo przewidziano wyjątki, które uwzględniają np. prace lekkie czy praktyki szkolne. Odnosząc się do art. 191 § 2¹-2³, przepisy te regulują szczegółowo przypadki i warunki wyjątków, dlatego przed zatrudnieniem osoby poniżej 15 lat konieczna jest ich dogłębna analiza.
Na przykład, szkoła zawodowa może zatrudniać ucznia w wieku 16 lat na praktykach u pracodawcy, zgodnie z warunkami umożliwiającymi zatrudnianie młodocianych od 15 roku życia. Pracodawca musi przy tym przestrzegać regulacji dotyczących czasu pracy, bezpieczeństwa oraz rodzaju wykonywanych czynności. Dla porównania, zatrudnienie 14-latka do lekkiej pracy sezonowej byłoby co do zasady niedozwolone, chyba że spełnione są przesłanki wyjątków określone w dalszych przepisach k.p. Takie podejście pozwala chronić osoby najmłodsze, jednocześnie umożliwiając uczniom zdobywanie doświadczenia zawodowego w bezpiecznych warunkach.
Częstym nieporozumieniem przy stosowaniu art. 190 KP jest mylenie definicji młodocianego z osobą niepełnoletnią w ogóle. Nie każdy, kto nie ukończył 18 lat, jest automatycznie młodocianym w rozumieniu kodeksu pracy – istotne jest ukończenie minimum 15 roku życia. Ponadto, pracodawcy czasem ignorują zakaz zatrudniania osób poniżej 15 lat lub nie sprawdzają dokładnie wieku pracownika. Należy też pamiętać, że wyjątki od zakazu wynikają z innych przepisów, które trzeba uwzględnić i wykonać starannie. W konsekwencji złamanie tych zasad może prowadzić do odpowiedzialności pracodawcy i sankcji prawnych. W każdym przypadku indywidualnym warto skonsultować się z prawnikiem, który udzieli szczegółowych informacji i pomoże rozeznać się w zakresie obowiązujących przepisów.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.