Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 191.

Aktualizacja: 30 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Wolno zatrudniać tylko tych młodocianych, którzy:

1)ukończyli co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową;

2)przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu.

§ 2.Młodociany nieposiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego.

§ 21.Osoba, która ukończyła ośmioletnią szkołą podstawową, niemająca 15 lat, może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych w roku kalendarzowym, w którym kończy 15 lat.

§ 22.Osoba, która ukończyła ośmioletnią szkołę podstawową, niemająca 15 lat, z wyjątkiem osoby, o której mowa w § 21, może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu.

§ 23.Osoba, która nie ukończyła ośmioletniej szkoły podstawowej, niemająca 15 lat, może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy.

§ 24.Zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z osobą, o której mowa w § 22 i § 23, jest dopuszczalne w przypadku wyrażenia na to zgody przez przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego tej osoby oraz uzyskania pozytywnej opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej.

§ 25.W przypadku osoby, o której mowa w § 23, wymagane jest również uzyskanie zezwolenia dyrektora ośmioletniej szkoły podstawowej, w której obwodzie mieszka ta osoba, na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą.

§ 26.Z osobą, która ukończyła 15 lat i nie ukończyła ośmioletniej szkoły podstawowej, może być, na wniosek jej przedstawiciela ustawowego lub opiekuna, zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, jeżeli:

1)została ona przyjęta do oddziału przysposabiającego do pracy utworzonego w ośmioletniej szkole podstawowej albo

2)uzyskała zezwolenie dyrektora ośmioletniej szkoły podstawowej, w której obwodzie mieszka, na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą oraz uzyskała pozytywną opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej.

§ 27.Z osobą, która ukończyła 15 lat i nie ukończyła ośmioletniej szkoły podstawowej, spełniającą obowiązek szkolny poza szkołą, może być, po ukończeniu przez nią przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu. Przepis § 26 pkt 2 stosuje się odpowiednio.

§ 3.Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady i warunki odbywania przygotowania zawodowego oraz zasady wynagradzania młodocianych w tym okresie.

§ 4.(uchylony)

§ 5.(uchylony)

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

I UK 58/15Wydział I

Emerytura z tytułu opieki nad dzieckiem - wyrok SN z 2016 r.

Fragment uzasadnienia

… w wieku od 16 do 18 roku życia, chyba że takie osoby ukończyły co najmniej gimnazjum i przedstawią zaświadczenie lekarskie stwierdzające, że dana praca nie zagraża ich zdrowiu (art. 191 § 1 k.p.), które ponadto mogą być zatrudnione wyłącznie w celu przygotowania zawodowego (art. 194 i nast. k.p.), z wyjątkową możliwością zatrudniania przy pracach lekkich, które nie powodują zagrożenia dla życia, zdrowia i rozwoju…
III AUa 406/21Sąd Apelacyjny w Szczecinie

III AUa 406/21

Fragment uzasadnienia

… kolei z § 13 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1974 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania wydanego na podstawie art. 191 § 3 Kodeksu pracy (Dz. U. z 1974 r., nr 24, poz. 141) po porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych wynika, że młodocianym w okresie nauki zawodu przysługuje wynagrodzenie miesięczne w wysokości: 1) 5.300 zł do 5.500 zł w pierwszym roku…
  • zaświadczenie zus
Czytaj orzeczenie
VIII U 2556/18Sąd Okręgowy w Łodzi

VIII U 2556/18

Fragment uzasadnienia

… tego Kodeksu. Zgodnie z ówczesną treścią tych przepisów młodociany nieposiadający kwalifikacji zawodowych mógł być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego ( art. 191 §2 k.p. ); do zawierania i rozwiązywania z młodocianymi umów o pracę w celu przygotowania zawodowego mają zastosowanie przepisy kodeksu dotyczące umów o pracę na czas nieokreślony ze zmianami przewidzianym w art. 195 i 196 k.p. ( art. 194 k.p. )…
  • emerytura wcześniejsza
Czytaj orzeczenie
III AUa 338/18Sąd Apelacyjny w Szczecinie

III AUa 338/18

Fragment uzasadnienia

… w przemyśle w pełnym wymiarze czasu pracy, a zatem po 46 godzin tygodniowo, z pominięciem realizacji nauki zawodu czy przyuczenia zawodowego. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 191 § 1 k.p. , obowiązującym w brzmieniu od 1.1.1975 r., wolno zatrudniać tylko tych młodocianych, którzy: 1 ) ukończyli co najmniej szkołę podstawową, 2) przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ich…

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 191: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Przepis art. 191 Kodeksu pracy szczegółowo określa warunki zatrudniania młodocianych, czyli osób młodszych niż pełnoletni pracownicy, zwracając szczególną uwagę na poziom ukończonego wykształcenia oraz stan zdrowia. W paragrafie 1 wskazane zostały dwa główne wymogi: konieczność ukończenia co najmniej ośmioklasowej szkoły podstawowej oraz przedstawienie świadectwa lekarskiego potwierdzającego, że praca nie zagraża zdrowiu młodocianego. Zapewnienie tych warunków ma na celu ochronę rozwoju fizycznego i psychicznego młodych pracowników oraz uniknięcie sytuacji, w których praca mogłaby być dla nich szkodliwa. W dalszych paragrafach przepis reguluje szczegółowe zasady dotyczące młodocianych bez kwalifikacji zawodowych, którzy mogą być zatrudniani wyłącznie w celach przygotowania zawodowego. Zwraca uwagę na różne przypadki zatrudniania osób poniżej 15 lat, podkreślając potrzebę zgody opiekunów prawnych oraz uzyskania opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej. Art. 191 KP uwzględnia także wymogi administracyjne związane z obowiązkiem szkolnym oraz udziałem dyrektora szkoły, co jest istotne w przypadku osób nieukończywszych szkoły podstawowej. Rada Ministrów ma uprawnienia do określenia w rozporządzeniu szczegółowych zasad przebiegu przygotowania zawodowego oraz sposobu wynagradzania młodocianych. Przepis jest złożony, obejmuje różne sytuacje młodocianych i ich ścieżki edukacyjne i zawodowe, co podkreśla potrzebę analizowania go w kontekście indywidualnym. Zastosowanie art. 191 jest konieczne przy zatrudnianiu młodocianych i określaniu ich statusu oraz zakresu pracy. Przepis ten stosuje się w szczególności tam, gdzie młoda osoba dopiero rozpoczyna pracę, a także tam, gdzie należy zapewnić zgodność zatrudnienia z wymogami zdrowotnymi i edukacyjnymi. Przykładowo, szkoła zawodowa zatrudnia młodocianego po ukończeniu podstawówki, ale przed rozpoczęciem nauki zawodu musi być spełniony wymóg orzeczenia lekarskiego i zgody rodziców lub opiekunów. Warto też podkreślić, że art. 191 KP eliminuje możliwość zatrudniania młodocianych nieposiadających odpowiednich kwalifikacji do pracy bez formalnego przygotowania zawodowego. Częstym błędem jest również pomijanie konieczności uzyskania opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej lub zgody dyrektora szkoły na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, co jest wymagane w przypadku niektórych osób poniżej 15 lat. Przepis wymaga skrupulatnego przestrzegania procedur formalnych. Ze względu na złożoność i wielowątkowość art. 191 KP, w konkretnych sytuacjach zatrudnienia młodocianych warto skonsultować się z prawnikiem, aby zapewnić pełną zgodność zatrudnienia z prawem i ochronę praw młodocianych pracowników.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kto może być zatrudniony jako młodociany zgodnie z art. 191 KP?

Młodocianym może być osoba, która ukończyła co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową i posiada świadectwo lekarskie stwierdzające brak zagrożenia zdrowia przy danym rodzaju pracy.

Czy można zatrudnić osobę poniżej 15 lat na zasadach przewidzianych dla młodocianych?

Tak, osoba poniżej 15 lat, która ukończyła ośmioletnią szkołę podstawową, może być zatrudniona na zasadach młodocianych w roku kalendarzowym, w którym kończy 15 lat, po uzyskaniu odpowiednich zgód.

Jakie dokumenty są wymagane do zatrudnienia młodocianego bez kwalifikacji zawodowych?

Wymagane jest świadectwo lekarskie potwierdzające brak zagrożenia zdrowia, zgoda przedstawiciela ustawowego lub opiekuna oraz pozytywna opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej, a w niektórych przypadkach także zezwolenie dyrektora szkoły.

Co oznacza zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego młodocianego?

Oznacza to, że młodociany bez kwalifikacji zawodowych jest zatrudniany po to, by zdobyć praktyczne umiejętności w formie nauki zawodu lub przyuczenia do pracy.

Kto określa zasady przygotowania zawodowego i wynagradzania młodocianych?

Zasady i warunki odbywania przygotowania zawodowego oraz wynagradzania młodocianych określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 191

Zobacz wszystkie artykuły na blogu