VIII SA/Wa 443/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę.

Decyzją z 30 grudnia 2021 r., znak: [...], Prezydent Miasta R. (dalej: organ I instancji, Prezydent), działając na podstawie art. 2 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2021, dalej: ustawa o dodatkach mieszkaniowych) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego 30 września 2021 r., odmówił J. C. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni) przyznania dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie dodatku mieszkaniowego, bowiem nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu przy ul. S. [...] w R. Ustalenie to Prezydent oparł na informacji uzyskanej z Miejskiego Zarządu Lokalami

w R., z której wynikało, że skarżąca zamieszkuje w przedmiotowym lokalu bezumownie oraz bez zgody wynajmującego, a zatem nie zachodzi domniemanie zawarte w art. 674 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 t.j., dalej: k.c.).

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie podnosząc, że umowa najmu z 1984 r. nadal obowiązuje, a podstawą wypowiedzenia jest rzekome zadłużenie lokalu, z czym się nie zgadza. Regularnie opłaca czynsz i opłaty związane z lokalem. Strona podniosła również, że jest emerytką, ma [...] lat, nie może chodzić, choruje na [...], [...], [...] i [...].

Decyzją z 14 marca 2022 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że umowa najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. S. [...] w R. została rozwiązana ze skarżącą z dniem 1 kwietnia 2021 r. Strona nie zawarła ugody na spłatę zadłużenia i obecnie toczy się postępowanie o eksmisję z przedmiotowego lokalu.

Wnioskodawczyni zamieszkuje więc w lokalu bez tytułu prawnego, dlatego zobowiązana jest do uiszczenia odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy

z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy

i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 172 t.j.).

Organ odwoławczy uznał, że zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego uprawnia do otrzymania dodatku mieszkaniowego, jednak pod warunkiem, że dana osoba oczekuje na przysługujący jej lokal zamienny lub najem lokalu socjalnego. Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Brzmienie przepisu art. 2 ust. 1 ustawy

o dodatkach mieszkaniowych wyklucza możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego osobie nieobjętej jego zakresem.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że fakt przyznania

w przeszłości prawa do dodatku mieszkaniowego nie rodzi podstaw do otrzymania dodatku mieszkaniowego na następny okres. Poza tym przyznanie dodatku mieszkaniowego nie zostało pozostawione uznaniu organu, dlatego rozpoznając tego rodzaju sprawę nie można brać pod uwagę innych okoliczności niż wynikające

z przepisów prawa.

Wnioskodawczyni na opisaną wyżej decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 81 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi strona podała, że od lat regularnie płaci czynsz

i opłaca media, a sprawa cywilna o zapłatę zaległości czynszowych nie jest jeszcze rozstrzygnięta. Nikt nie potrafi jej wyjaśnić, gdzie zostały przelane wpłaty i dopłaty dodatku mieszkaniowego, ani w jaki sposób powstało zadłużenie.

W konsekwencji podnoszonych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazało, że podniesione w skardze kwestie powstania długu na lokalu nie są rozstrzygane

w ramach postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Zasady przyznawania dodatku mieszkaniowego zostały określone w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W myśl art. 2 ust. 1 tej ustawy dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje:

1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych;

2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego;

3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się

w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych;

4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego

i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem;

5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.

We wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego z 30 września 2021 r. skarżąca wskazała jako miejsce zamieszkania lokal o powierzchni 47,82 m2, położony

w R. przy ul. S. [...]. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się ponadto, powoływane przez organy orzekające w sprawie, 2 pisma dyrektora Miejskiego Zarządu Lokalami w R. datowane na 26 października 2021 r.

i 3 marca 2022 r., z których wynika, że skarżąca przebywa w ww. lokalu bez zgody wynajmującego, aktualnie od 1 kwietnia 2021 r. bez tytułu prawnego (rozwiązanie umowy najmu), nie zawarła ugody na spłatę zadłużenia, dlatego w toku jest postępowanie o eksmisję.

Powyższe okoliczności zostały potwierdzone przez skarżącą na rozprawie

7 września 2022 r., że zarówno sprawa o zaległości czynszowe, jak i o eksmisję

z przedmiotowego lokalu są w toku (k. 35v akt sądowych). Z akt sprawy nie wynika jednocześnie, aby skarżącej przyznano prawo do lokalu zamiennego lub socjalnego.

W związku z tym strona nie jest żadnym z uprawnionych podmiotów wymienionych

w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wprawdzie w punkcie 5 tego przepisu jest mowa o osobach zajmujących lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, jednak dotyczy to tylko takich osób, które już oczekują na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu. W tym zakresie należy stwierdzić, że dopiero prawomocny wyrok sądowy w sprawie o eksmisję, zastrzegający prawo do lokalu socjalnego, konkretyzuje obowiązek gminy dostarczenia lokalu socjalnego wobec oznaczonej w wyroku osoby. Zatem dopiero po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego skarżąca, oczekując na przyznany lokal socjalny, mogłaby wystąpić o przyznanie dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (por. wyrok WSA w Łodzi z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 402/21, publ. Lex nr 3315999, wyrok NSA z 17 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 1944/16, publ. Lex nr 2601795, wyrok NSA z 17 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 81/15, publ. Lex nr 2082649).

W takim stanie faktycznym, zdaniem Sądu, organy obu instancji miały podstawy, aby uznać, że skarżąca nie spełnia jednego z warunków do uzyskania wnioskowanego dodatku mieszkaniowego, tj. w dacie złożenia wniosku o dodatek mieszkaniowy - 30 września 2021 r. nie posiadała już tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, skoro umowa najmu lokalu mieszkalnego została rozwiązana w dacie 1 kwietnia 2021 r.

Jednocześnie Sąd podziela ocenę organu I instancji, że w niniejszej sprawie nie zachodzi domniemanie zawarte w art. 674 k.c., zgodnie z którym jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu najemca używa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego, poczytuje się w razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas nieoznaczony. Norma interpretacyjna zawarta w tym przepisie może mieć bowiem zastosowanie tylko o tyle, o ile zachowanie stron w odniesieniu do utrzymania (mimo formalnego niezwiązania już umową) wynikającego z niej węzła obligacyjnego

w dalszym ciągu, nie budzi wątpliwości (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie

z 2 września 2015 r., sygn. akt I ACa 660/15, publ. Lex nr 1934450). Tymczasem

w przedmiotowej sprawie skarżąca zajmuje lokal bezumownie, w związku z czym została zobowiązana do uiszczenia odszkodowania (pismo Miejskiego Zarządu Lokalami z 26 października 2021 r.). Nie ma więc podstaw do uznania, że strona korzysta z przedmiotowego lokalu nadal (pomimo wypowiedzenia) za zgodą wynajmującego.

Wprawdzie w skardze strona zaprzecza, aby nie miała tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, nie uznaje otrzymanego wypowiedzenia oraz podważa jakoby miała zadłużenie czynszowe, jednak w okolicznościach tej sprawy powyższe stanowisko skarżącej nie ma wpływu na wynik sprawy. Należy w tym miejscu podkreślić, że przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane bez możliwości odstępstw i to bez względu na szczególnie trudną, indywidualną sytuację osób starających się o dodatek. Prawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, w szczególności zaś, by to od decyzji tego organu zależało w sposób bezpośredni przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz jego rozmiar, względnie by organ miał jakąkolwiek możliwość odstąpienia od zasad przyznawania dodatku mieszkaniowego i przyznania go mimo niespełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych.

Wszelkie spory, jakie wystąpią między stronami umowy najmu, są przedmiotem spraw cywilnych rozpoznawanych przez sąd cywilny. Nie jest więc rolą organów administracji, ani sądu administracyjnego przesądzenie zasadności lub skuteczności wypowiedzenia umowy najmu z określoną datą (por. wyrok WSA w Szczecinie z 8 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1264/13, publ. cbosa).

Nie ma również znaczenia fakt wskazywany przez stronę, że dodatek mieszkaniowy otrzymywała od 2006 r. (protokół rozprawy k. 35v akt sądowych). Zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek ten przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku. Każdorazowo na datę złożenia wniosku organy administracji rozpoznają, czy zachodzą pozytywne przesłanki do przyznania stronie dodatku mieszkaniowego, uwzględniając aktualną sytuację faktyczno-prawną.

Mając powyższe wywody na uwadze Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały obowiązujące przepisy prawa dotyczące przyznawania dodatku mieszkaniowego w odniesieniu do sytuacji faktycznej skarżącej. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, które spowodowałoby usunięcie jej z obrotu prawnego. Dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.