VIII SA/Wa 380/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 25 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2022 r. znak: [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz E. P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym postanowieniem z 30 marca 2022 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez E. P. (dalej: strona, skarżąca).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:

Decyzją Prezydenta Miasta [...] (dalej: organ I instancji, Prezydent)

z 15 grudnia 2021 r. nr [...]odmówiono skarżącej zmiany decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta [...]z 24 stycznia 2013 r. nr [...]ustalającej sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków jednorodzinnych. Decyzja ta wraz z prawidłowym pouczeniem o terminie wniesienia odwołania została doręczona stronie w trybie zastępczym 3 stycznia 2021 r.

Pismem z 24 stycznia 2022 r. (data nadania w urzędzie pocztowym ) strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że mimo, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że w jej skrzynce pocztowej pozostawiono dwa awiza dotyczące przedmiotowej decyzji to w rzeczywistości żadnego awiza nie było.

O wydaniu decyzji skarżąca dowiedziała się od pracownika Wydziału Architektury Urzędu Miejskiego w [...]. Jednocześnie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona złożyła odwołanie.

Postanowieniem z 29 marca 2022 r. znak: [...]Kolegium odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta z 15 grudnia 2021 r. nr [...], uznając, iż strona nie wykazała że uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy.

Następnie opisanym na wstępie postanowieniem z 30 marca 2022 r. SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnienie podniesiono, iż decyzja Prezydenta została doręczona skarżącej

w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 3 stycznia 2022 r. Strona odwołanie nadała za pośrednictwem operatora wyznaczonego w dniu 24 stycznia 2022 r. Termin do wniesienia odwołania przez skarżąca upływał 17 stycznia 2022 r. Tym samym w ocenie Kolegium odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

Nie zgadzając się z ww. postanowieniem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła strona, zarzucając naruszenie:

1) art. 134 k.p.a. poprzez przyjęcie, że bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się 3 stycznia 2022 r., mimo braku skutecznego doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji;

2) art. 44 k.p.a. i art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, przyjęcie, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona pomimo tego że zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy nie zawiera czytelnego podpisu doręczyciela oraz daty pozostawienia awiza sygnowanej datownikiem;

3) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 70 i 50 § 1 k.p.a. przez nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy szczególnie tych wskazanych przez skarżącą, co skutkowało nieprawdziwymi ustaleniami faktycznymi.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania odpowiadających kwocie wniesionych przez nią opłat sądowych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wyrokiem z 25 sierpnia 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 379/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie SKO z 29 marca 2022 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kompetencje sądów administracyjnych określają art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 t.j.) oraz art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz.329, dalej: p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zatem zadaniem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.).

Rozpatrując sprawę pod kątem wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli w przedmiotowej sprawie jest postanowienie SKO z 30 marca 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Zgodnie art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Z kolei w myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Treść art. 134 k.p.a. wskazuje wyraźnie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Rozstrzygnięcie to nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. A zatem każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania przez organ postanowienia stwierdzającego jego uchybienie.

Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. winno być oparte na dowodach wskazujących w sposób niewątpliwy na to, że odwołujący przekroczył termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. Ponadto stwierdzenie uchybienia terminowi jest rozstrzygnięciem bardzo restrykcyjnym, albowiem zamyka stronie drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji. Skuteczne doręczenie decyzji stronie jest więc istotnym aspektem postępowania, gdyż wobec braku takiego doręczenia nie rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania. A zatem zasadnicze znaczenie dla oceny, czy odwołanie od decyzji zostało wniesione w przepisanym terminie ma ustalenie daty jej doręczenia.

Przypomnieć należy, że w kontrolowanej sprawie Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą E. P., po uprzednim wydaniu postanowienia (w dniu 29 marca 2022 r.) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Skarżąca natomiast kwestionowała dokonane doręczenie w trybie zastępczym, konsekwentnie podnosząc, iż w skrzynce pocztowej brak było awiza. W skardze powoływała się również na okoliczność braku czytelnego podpisu doręczyciela na zawiadomieniu oraz daty pozostawienia zawiadomienia o którym mowa w art. 44 § 2 k.p.a. W jej ocenie nie zamieszczono również na zwrotnym potwierdzeniu odbioru informacji kiedy przesyłka została zwrócona nadawcy. Na kopercie nie ma żadnych adnotacji o awizowaniu przesyłki.

W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, iż podziela pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 4 lipca 2013 r. sygn. akt. II OSK 588/12 (dostępny na stronie https://cbois.nsa.gov.pl), że pomiędzy stwierdzeniem uchybienia terminu a przywróceniem terminu istnieją ścisłe powiązania systemowe. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest ostateczne, ale w przypadku złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie staje się ono ostateczne. Uchylenie go przez sąd administracyjny powoduje, że brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki uchybienia terminu, warunkującej wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 sierpnia 2022 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/wa 379/22 uchylił postanowienie SKO z 29 marca 2022 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta z 15 grudnia 2021 r. nr [...], którą odmówiono skarżącej zmiany decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd szczegółowo wyjaśnił przesłanki doręczenia w trybie art. 40 – 44 k.p.a., stwierdzając w konkluzji, że dopuszczalność przyjęcia przez organ administracji zaistnienia materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego uzależnione jest także od prawidłowego wypełnienia zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma wraz z podpisem doręczyciela (patrz wyrok NSA z 9 kwietnia 2014 r., I OSK 2339/12; wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r., II OSK 3136/18).

W uzasadnieniu (w sprawie VIII SA/Wa 379/22) Sąd stwierdził, że znajdujące się

w aktach dokumenty tj. koperta zawierająca przedmiotową przesyłkę oraz zwrotne potwierdzenie odbioru nie zawierają informacji czy i w jaki sposób doręczyciel powiadomił powtórnie skarżącą o przesyłce (drugie awizo).

W sytuacji gdy zostanie stwierdzone, że procedura doręczenia zastępczego nie spełnia warunków określonych w art. 44 k.p.a., przedwczesne jest przyjęcie że doręczenia dokonano skutecznie w trybie zastępczym.

Zatem, skoro Sąd uchylił postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wskazując na wątpliwość przyjęcia przez Kolegium prawidłowości doręczenia przesyłki (w trybie zastępczym), koniecznym stało się także uchylenie zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania wywołuje skutek prawny w postaci ustania postępowania odwoławczego. Tymczasem wobec wydania przez Sąd wyżej wymienionego wyroku powstał po stronie Kolegium obowiązek ponownego rozpoznania wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ewentualne pozytywne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie wyłącza możliwość stwierdzania chybienia terminu do wniesienia odwołania. W sytuacji bowiem, w której przesądzono, że istnieje podstawa do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia o uchybieniu terminu do jego wniesienia spowodowałoby sytuację, w której w obrocie prawnym pozostałoby zarówno postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, jak i decyzja merytoryczna organu II Instancji wydana na skutek rozpoznania tego samego odwołania.

Mając na względzie powyższe w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200

w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.