VIII SA/Wa 356/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 25 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") postanowieniem z [...] lutego 2022 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 17 § 1 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2020r., poz. 1427 ze zm.; dalej: "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna"), po rozpatrzeniu zażalenia P. K. (dalej: "skarżący", "zobowiązany", "strona"), utrzymał

w mocy postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor Mazowieckiego OR ARiMR", "Dyrektor ARiMR", "wierzyciel", "organ I instancji") z [...] października 2021r.

w przedmiocie oddalenia zarzutów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Dyrektor Mazowieckiego OR ARiMR, ostateczną decyzją z [...] marca 2021 r. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji, w wysokości 6 324,55 zł, którą należy powiększyć o odsetki naliczone na podstawie okresu, który upłynął między otrzymaniem płatności a zwrotem należności przez beneficjenta.

Następnie, Dyrektor ARiMR, upomnieniem z 16 czerwca 2021r. wezwał zobowiązanego do spłaty zadłużenia w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia. Upomnienie zostało doręczone dnia 28 czerwca 2021 r. Po stwierdzeniu nieuiszczenia należności, [...] września 2021 r. wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nr [...] oraz zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny") o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego.

Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności

z rachunku bankowego zobowiązany odebrał 30 września 2021 r.

Pismem z 5 października 2021 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Na podstawie art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. autor pisma zarzucił brak wymagalności w całości egzekwowanego zobowiązania pieniężnego na podstawie art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina. Wskazał, iż wypłata środków nastąpiła w wyniku błędu w stanie faktycznym, a w takim przypadku akapit pierwszy art. 80 ww. Rozporządzenia stosuje się jedynie jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Tymczasem od dokonania płatności do wystawienia tytułu wykonawczego upłynęło

6 lat.

Postanowieniem z [...] października 2021 r. Dyrektor Mazowieckiego OR ARiMR oddalił w całości wniesione zarzuty. Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a i argumentu, iż w sprawie powinien być zastosowany art. 80 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 316, 2.12.2009, p. 65), dalej: ("rozporządzeniem nr 1122/2009"), wskazał, że kwestia wykluczenia obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności badana jest na etapie postępowania wszczętego w trybie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR. Zobowiązany jednakże nie wniósł odwołania od decyzji Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR z [...] marca 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Wobec powyższego ww. decyzja jest ostateczna, a obowiązek w niej ustalony jest wymagalny. Ponadto, organ I instancji wskazał, że w postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować zasadności decyzji administracyjnej, która stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Postawił przy tym zarzuty naruszenia:

- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej poprzez zignorowanie treści tytułu wykonawczego będącego podstawą prowadzonej egzekucji;

- art. 6 k.p.a. w związku z 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. poprzez pominięcie braku wymagalności egzekwowanego obowiązku w uzasadnieniu postanowienia;

- art. 6 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 pkt 6 i § 2 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia uzasadnienia oddalenia zarzutów ignorującego uzasadnienie wniesionych zarzutów i treść tytułu wykonawczego, nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu postanowienia do uzasadnienia prawnego wniesionych zarzutów.

Prezes ARiMR, wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] lutego 2022r. utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela. Na wstępie, przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, jak również przytoczył treść art. 17 § 1, art. 33 § 2, art. 33 § 4 ustawy egzekucyjnej.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy zauważył, że istotnie

w tytule wykonawczym w sposób niewłaściwy została oznaczona podstawa prawna obowiązku. Jednakże w tytule wykonawczym z dnia [...] września 2021 r. nr [...]wpisano: nr decyzji Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji z [...] marca 2021 r.; datę doręczenia upomnienia z 16 czerwca 2021 r.; przepis prawa uprawniający wierzyciela do egzekucji kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych ww. decyzją Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR przysługują temu organowi jako właściwemu do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych; kwotę nienależnie pobranych płatności ustalonych ww. decyzją; datę, od której należy naliczać odsetki od ww. kwoty nienależnie pobranych płatności; datę przedawnienia tych należności; datę powstania należności pieniężnej ([...] marca 2021 r.), czyli datę wydania ww. decyzji oraz podstawę prawną ww. decyzji.

Zdaniem organu odwoławczego wskazane wyżej okoliczności świadczą o tym, że pozostała część tytułu wykonawczego z [...] września 2021 r. została wypełniona

w sposób jednoznacznie wskazujący, że w niniejszej sprawie podstawą obowiązku jest powołana wyżej decyzja Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR z [...] marca 2021 r., co pozwala na właściwą identyfikację podstawy prawnej obowiązku i przesądza, że wpisanie w tytule wykonawczym jako podstawy prawnej obowiązku - z mocy prawa, było oczywistą omyłką pisarską. Niezbędnym elementem tytułu wykonawczego pozostaje bowiem oznaczenie treści podlegającego egzekucji obowiązku. Treść obowiązku powinna w prosty sposób wynikać z decyzji administracyjnej albo wprost z przepisu prawa, nakładających ten obowiązek. Treść obowiązku trzeba podać w tytule wykonawczym możliwie jak najdokładniej, aby organ egzekucyjny i egzekutor nie mieli wątpliwości co do sposobu i zakresu prowadzenia egzekucji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 29 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Wr 415/19).

Naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego. Dopiero taki brak formalny tytułu wykonawczego, który tę gwarancję istotnie narusza, należy postrzegać w kategorii przesłanki do uznania zarzutów za zasadne i w konsekwencji do umorzenia postępowania egzekucyjnego na mocy art. 34 § 4 w zw. z art. 59 § 1 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z 11 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2354/14).

Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie naruszenie wyżej opisanego wymogu formalnego tytułu wykonawczego nie stanowiło ryzyka i nie doprowadziło do wyegzekwowania kwoty, która nie obciążała zobowiązanego, bowiem określony w tytule wykonawczym z [...] września 2021 r. obowiązek jest zgodny

z obowiązkiem wynikającym z decyzji Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR z [...] marca 2021 r.

Odnosząc się zaś do zarzutu braku wymagalności obowiązku z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. stwierdził, że zarówno na dzień wystawienia przedmiotowego w sprawie tytułu wykonawczego ([...] września 2021 r.), jak również w dniu rozpatrywania zażalenia objęte tym tytułem wykonawczym zobowiązanie było i pozostaje wymagalne. Dodał przy tym, że wymagalność obowiązku, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od jej wykonania, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możliwość żądania przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności (wyrok WSA w Gliwicach z 20 października 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 673/20).

O braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a używa także sformułowania "brak wymagalności obowiązku

z innego powodu". Usytuowanie tego zapisu wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. Niewątpliwie muszą one mieć charakter tego rodzaju, co wymienione w tym przepisie, czyli odroczenie terminu bądź rozłożenie na raty i należeć będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. wyrok WSA

w Poznaniu z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 928/19).

Tym samym, obowiązek skarżącego wynika z decyzji Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR z [...] marca 2021 r., która jest ostateczna i zgodnie z art. 16 § 3 k.p.a., prawomocna. Natomiast zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w ramach jednego z trybów szczególnych unormowanych w k.p.a. (por. wyrok NSA z 27 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1104/96).

Reasumując, Prezes ARiMR stwierdził, że słusznie organ I instancji przyjął, że

w postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować zasadności decyzji administracyjnej, która stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 469/18). Ponadto, przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a., zatem zagadnienie obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności na podstawie art, 80 rozporządzenia nr 1122/2009, nie może być rozpoznane na etapie postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel nie jest uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania jurysdykcyjnego (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2000 r., sygn. akt III SA 1902/99).

Podobnie, za nieuzasadnione organ odwoławczy uznał pozostałe zarzuty zażalenia, z powodu braku dopatrzenia się naruszenia wskazanych w nim przepisów k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik skarżącego stwierdził, że rozstrzygnięcia organów obydwu instancji zostały wydane z naruszeniem podstawowych przepisów k.p.a. oraz ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. art. 6 k.p.a. w związku z art. art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. w związku art. 80 rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez nierozpatrzenie wniesionego zarzutu braku wymagalności egzekwowanego zobowiązania, nierozpatrzenie przesłanki wskazanej wprost w art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a., zarzutu wskazanego wprost w ustawie.

Z tych względów, wystąpił o uchylenie postanowień organów obydwu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę, Prezes ARiMR wystąpił o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i postępowania poprzedzającego jego wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a także wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329: dalej: "p.p.s.a."). Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione. Dodać należy, że działając z urzędu, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dostrzegł wystąpienia przesłanek powodujących konieczność uchylenia zaskarżonego aktu, który odpowiada prawu i został uzasadniony w sposób zrozumiały.

Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęte jest postanowienie Prezesa ARiMR utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o oddaleniu, wniesionych przez skarżącego zarzutów do postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w niniejszej sprawie na podstawie tytułu wykonawczego z [...] września 2021r. wystawionego przez Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR, obejmującego kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji w wysokości 6.324,55 zł powiększoną o należne odsetki. Podstawę prawną egzekwowanych należności stanowiła zaś ostateczna decyzja tego organu z [...] marca 2021r.

Tym samym przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie zasadność wniesionych przez skarżącego, pismem z 5 października 2021r. zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zarzuty te, jak wynika z treści pisma skarżący postawił na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., wskazując na brak wymagalności w całości egzekwowanego zobowiązania pieniężnego, z powołaniem się na art. 80 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, ze zm.; także jako: "rozporządzenie nr 1122/2009").

W zażaleniu i na etapie postępowania sądowego pełnomocnik skarżącego dodatkowo jako uzasadnienie wniesionych zarzutów wskazał na wady tytułu wykonawczego w zakresie wskazania nieprawidłowej podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku ("z mocy prawa"), w miejsce aktu prawnego stanowiącego postawę prawną tego obowiązku.

Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a podstawą zarzutu jest brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b, to jest odroczenia terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej.

Przechodząc do oceny tego zarzutu Sąd uznaje, że zarzut ten jest niezasadny. Jak słusznie bowiem wskazały organy orzekające w sprawie, kwota nienależnie pobranych płatności została ustalona ostateczną decyzją Nr [...] z [...] marca 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji w wysokości

6 324,55 zł, powiększonej o odsetki, od której skarżący nie wniósł odwołania.

Z przyczyn podanych powyżej, zasadności ww. wniesionego zarzutu nie można dopatrywać się z powołaniem się na art. 80 rozporządzenia nr 1122/2009. Skarżący

w ten sposób dokonuje bowiem próby podważenia prawidłowości rozstrzygnięcia

w decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Tymczasem postępowanie w sprawie zarzutów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 33-35 u.p.e.a., jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Nie jest zatem możliwe w drodze zarzutów, kwestionowanie decyzji administracyjnej, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy i dokonanych w niej ustaleń. Ustalenia wierzyciela dokonywane podczas rozpatrywania zarzutów przy wydawaniu postanowienia na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a. nie mogą zatem odnosić się do prawidłowości ustaleń decyzji, o której mowa.

Biorąc pod uwagę powyższe brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. Ustalenia dokonane w postępowaniu podlegającym kontroli Sądu są bowiem prawidłowe i wystarczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Wbrew twierdzeniom skargi nie zostały zatem naruszone art. 6 k.p.a., jak również art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Egzekwowany obowiązek znajduje bowiem podstawę w decyzji Dyrektora ARiMR z [...] marca 2021r., na podstawie której określono w tytule wykonawczym prawidłową wysokość tego obowiązku. Natomiast zarówno Sąd, jak

i organy orzekające w sprawie nie mogą oceniać zasadności decyzji wymiarowej stanowiącej podstawę egzekwowanego obowiązku.

Jak Sąd wskazał powyżej, w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów. Zobowiązany zaś może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a.

Sąd podziela także argumentację organu odwoławczego w zakresie braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na zaznaczenie w tytule wykonawczym w części D pkt 3, iż egzekwowany obowiązek powstał z mocy prawa, mimo iż jego podstawą jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR Nr [...] z [...] marca 2021 r. Sąd podziela przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentację, iż zasadność naruszenia art. 27 pkt 3 u.p.e.a., aby mogła skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego powinna przekładać się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego. Trafnie organ odwoławczy wskazał, iż takie niebezpieczeństwo

w niniejszej sprawie nie wystąpiło, a wyegzekwowana kwota stanowiła realizację ciążącego na skarżącym zobowiązania. Z analizy treści tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę prowadzonej wobec majątku skarżącego egzekucji wynika, iż w sąsiedniej rubryce w stosunku do której błędnie oznaczono punkt 1, a nie pkt 3, wpisano numer decyzji stanowiącej podstawę egzekwowanego zobowiązania. Z tego też względu także zobowiązany, jak i jego pełnomocnik mieli możliwość stwierdzenia, iż błędne oznaczenie podstawy prawnej obowiązku w części D pkt 3 tytułu wykonawczego stanowi omyłkę, która nie ma wpływu na sytuację skarżącego. Trafność tego spostrzeżenia wydaje się być tym bardziej zasadna, że naruszenie, o którym mowa zostało podniesione dopiero na etapie zażalenia na postanowienie wierzyciela

o oddaleniu zarzutów.

Z tych względów, mając na uwadze powyższe, orzekając na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku.