Przedmiotem skargi wniesionej przez Spółdzielnię [...] "[...]"
w S. (dalej: Spółdzielnia, Skarżąca, Strona) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Warszawie (dalej: Prezes PFRON, Organ, Fundusz) z 15 marca 2023 r. (znak: [...]), utrzymująca
w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 13 stycznia 2023 r., Nr [...], nakazującą Stronie Spółdzielni [...] "[...]" w S. – zwrot środków PEFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
PEFRON po przeprowadzeniu, w dniach od 26 do 30 kwietnia 2021 r. oraz od
4 do 7 maja 2021 r., kontroli w zakresie ustalenia stanu faktycznego i prawnego dotyczącego spełniania przez Stronę warunków do otrzymywania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON: luty 2019 r., marzec 2019 r., od lipca 2019 r. do października 2019 r., od marca 2020 r. do grudnia 2020 r., stwierdził nieprawidłowości, co zostało ujęte w wystąpieniu pokontrolnym z dnia 15 czerwca 2021 r. Następnie pismem z 1 września 2021 r. wezwano Spółdzielnię do zwrotu nienależnie pobranych dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w łącznej kwocie 443 564,09 zł w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania wraz z odsetkami.
Po przeprowadzonym postępowania administracyjnym, Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia 13 stycznia 2023 r., znak; [...] L.dz. [...]:
a) nakazał Spółdzielni - zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za:
1. luty 2019 r. w kwocie 33 070,25 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od tej kwoty, od dnia 8 października 2019 r. do dnia wpłaty,
2. marzec 2019 r, w kwocie 33 313,77 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od tej kwoty, od dnia 6 czerwca 2019 r. do dnia wpłaty,
3. lipiec 2019 r. w kwocie 31 239,63 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od tej kwoty, od dnia 9 października 2019 r. do dnia wpłaty,
4.sierpień 2019 r. w kwocie 30 726,85 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od tej kwoty, od dnia 16 listopada 2019 r. do dnia wpłaty,
5.wrzesień 2019 r. w kwocie 30101,88 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od tej kwoty, od dnia 9 grudnia 2019 r. do dnia wpłaty,
6. październik 2019 r. w kwocie 1 125,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od tej kwoty, od dnia 11 grudnia 2019 r. do dnia wpłaty,
7. marzec 2020 r, w kwocie 26 875,37 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od tej kwoty, od dnia 19 maja 2020 r. do dnia wpłaty,
8. maj 2020 r, w kwocie 27 968,16 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od tej kwoty, od dnia 7 lipca 2020 r. do dnia wpłaty,
9. wrzesień 2020 r. w kwocie 900,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od tej kwoty, od dnia 2 marca 2021 r. do dnia wpłaty,
b) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu Środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON: listopad, grudzień 2019 r., styczeń, luty, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 2020 r.
Według ustaleń organu stwierdzono, iż Strona nienależnie pobrała dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników w PFRON za ww. okresy. Łączną kwotę nienależnie pobranych środków PEFRON ustalono na 215 320,91 zł.
Od powyższej decyzji strona złożyła w dniu 9 lutego 2023 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ww. decyzji w części: a. Strona we wniosku o ponowne wskazała, że poprzez błędne zastosowanie doszło do naruszenia przepisów z art. 26a ust.1a1 pkt 3 w związku z art.2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji (stwierdzenie nieterminowego poniesienia przez pracodawcę zobowiązań nie będących kosztami pracy). Strona wskazała ponadto w odniesieniu do okresu sprawozdawczego w PFRON luty 2019 r., że błędnie został ustalony stan faktyczny poprzez błędne wskazanie okresu składkowego w ZUS odpowiadającego ww. okresowi sprawozdawczego w PFRON. Zgodnie ze stanowiskiem strony, ze względu na dzień wypłaty wynagrodzeń, okresowi sprawozdawczemu w PFRON luty 2019 r., odpowiada okres składkowy w ZUS marzec 2019 r.
Rozpoznając powyższy wniosek Prezes Zarządu PFRON wydał decyzję, znak: [...], L.dz. [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia 13 stycznia 2021 r. w całości. W podstawie prawnej wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U.
z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej k.p.a.)
W odniesieniu do okresu sprawozdawczego PFRON luty 2019 r. należy wskazać, jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego strona przedstawiła dowody iż poniosła będące, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, elementem kosztów płacy, odpowiadające ww. okresowi składki w ZUS, w całości i terminie. W odniesieniu do powyższej kwestii, organ zgodził się z konsekwentnie podtrzymywanym stanowiskiem strony, zgodnie z którym
w związku ze złożonym w dniu 14 kwietnia 2019 r. (tj. w terminie do opłacenia składek za marzec 2019 r, wynikającym z art. 47 ust, 1 u.s.u.s.) wnioskiem o odroczenie płatności, została zawarta umowa o odroczeniu do dnia 16 sierpnia 2019 r. terminu płatności składek ZUS za marzec 2019 r., tym samym termin ten został zgodnie
z ustawowymi kompetencjami ZUS zmodyfikowany w ten sposób, iż wpłatę tytułem składek ZUS za marzec 2019 r. dokonaną w dniu 14 sierpnia 2019 r. należało uznać za dokonaną w terminie.
Dalej wskazano, iż w decyzji z 13 stycznia 2023 r., zgodnie z treścią art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Jako koszty płacy
w myśl art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji należy rozumieć wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art, 2 pkt 4a, opłaconych
z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.
Fundusz podał, że nie podziela stanowiska strony w kwestii pozostałych kosztów płacy, tj. kwestii zaliczek na podatek dochodowy osób fizycznych (tj. za pracowników niepełnosprawnych), których to zaliczek strona zgodnie z przedstawionym stanowiskiem nie uznaje za ustawowo zdefiniowany element kosztów płacy. W tym przedmiocie Organ powołał się na wyroki WSA o sygn. akt V SA/Wa 1358/18, V SA/Wa 362/18, odnosząc się poszczególnych fragmentów ww. wyroków.
Dodatkowo Organ wyjaśnił, że zgodnie z wyrokiem WSA z dnia 10 kwietnia 2019 r., V SA/Wa 1835/18,: "Pojęcie "kosztów płacy" użyte w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy
z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych należy rozumieć zarówno koszt wynagrodzenia pracownika - obejmującego kwotę wynagrodzenia wypłaconego bezpośrednio pracownikowi, jak również kwoty zaliczek na podatek dochodowy od tego wynagrodzenia odprowadzonych do urzędu skarbowego przez pracodawcę jako płatnika, kwoty składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne potrąconych z wynagrodzenia pracownika,
a także kwoty składek wypłacanych z własnych środków pracodawcy na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy czy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Analizując powyższą definicję kosztów płacy w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji Organ stwierdził, że uzyskanie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie jest możliwe m.in., gdy zaliczka na podatek dochodowy od wynagrodzeń została opłacona po terminie.
Fundusz na podstawie zgromadzonej dokumentacji, ustalił, że zatrudnieni przez stronę w okresie sprawozdawczym: S. A. (okres 07.2019 r., 08.2019 r., 09.2019 r., 10.2019 r. posiadała ustalone prawo do emerytury, zatem nie kwalifikowała się do otrzymania wsparcia finansowego.
Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że strona opłaciła zaliczki na podatek dochodowy w następujący sposób:
- luty 2019:
wplata z dn. 01.10.2019 r. w kwocie 3.261,00 zł. nal. gł + 139,00 zł. ods.,
wpłata z dn. 16.03.2020 r. w kwocie 1,163,75 zł. nal. gł + 92,30 zł. ods.
wpłata z dn. 07.04.2020 r. w kwocie 3.602,25 zł nal.gł.+ 303,18 zł. ods.
- marzec 2019:
wpłata z dn. 01.10.2019 r. w kwocie 3.332,00 zł nal.gł. + 118,00 zł ods.
wpłata z dn. 07.04.2020 r. w kwocie 3.792,07 zł. nal. gł + 290,90 zł. ods.
wpłata z dn. 08.04.2020 r. w kwocie 281,93 zł. nal. gł + 21,69 zł. ods.
- kwiecień 2019:
wpłata z dn.01.10.2019 r. w kwocie 2,526,00 zł nal. gł. + 74,00 zł. ods.
wpłata z dn. 08.06.2020 r. w kwocie 5.232,00 zł nal. gł. + 371,54 zł ods.
- lipiec 2019:
wpłata z dn. 20.08.2019 r. w kwocie 3.500,00 zł nal. gł.
wpłata z dn. 18.03.2020 r. w kwocie 5.123,00 zł. nal. gł. + 237,00 zł. ods.
- sierpień 2019:
wpłata z dn. 20.09.2019 r. w kwocie 4.100,00 zł. nal.gl.
wpłata z dn. 04.03.2020 r. w kwocie 3.332,00 zł. nal. gł. + 116,50 zł. ods..
wpłata z dn. 18.03.2020 r. w kwocie 1.908,67 zł. nal.gl + 75,30 zl. ods.
-wrzesień 2019:
wpłata z dn. 18.10.2019 r. w kwocie 4.100, 00 zł. nal.gł.
wpłata z dn.04.03,2020 r. w kwocie 696,57 zł. nal.gł. + 20,60 zł. ods
- październik 2019:
wpłata z dn. 20.11.2019 r. w kwocie 3.950, 00 zł. nal.gł.
wpłata z dn. 15.04.2020 r. w kwocie 2.293,00 zł. nal.gł. + 74 zł. ods.
- listopad 2019:
wpłata z dn. 20.12.2019 r. w kwocie 4.888,00 zł. nal.gł
- marzec 2020:
wpłata z dn. 11.05.2020 r. w kwocie 1152,56 zł. nal.gł. + 5,30 zł ods.
wpłata z dn. 11.05.2020 r. w kwocie 3.982,00 zł nal.gł. + 18,00 zł ods.
wpłata z dn. 14.05.2020 r. w kwocie 26,95 zł. nal.gł + 0,14 zł. ods.
wpłata z dn. 18.05.2020 r. w kwocie 141,13 zł nal.gł + 0,87 zł ods.
wpłata z dn. 22,06.2020 r. w kwocie 1,571,36 zł. nal.gł. + 22,00 zł ods.
- kwiecień 2020:
wpłata z dn. 20.05.2020 r. w kwocie 5.757,00 zł nal. gł.
wpłata z dn. 03.06.2020r. w kwocie 135,00 zł. nal.gł
wpłata z dn. 22.06.2020 r. w kwocie 211,59 zł. nal. gł.
wpłata z dn. 22.06,2020 r, w kwocie 228.40 zł nal.gł + 1,65 zł ods.
wpłata z dn. 21.12.2020 r. w kwocie 1.169,01 zł nal.gł. + 55,00 zł ods.
- maj 2020:
wpłata z dn. 22.06.2020 r. w kwocie 5.862,00 zł nal. gł.
- czerwiec 2020:
wpłata z dn. 07.07.2020 r. w kwocie 126,00 zł nal.gł.
wpłata z dn. 23.07.2020 r. w kwocie 6.147,00 zł nal.gł.
wpłata z dn. 31,07.2020 r. w kwocie 339,00 zł nal.gł.
wpłata z dn. 21.12.2020 r. w kwocie 1.087,30 zł nal.gł. + 36,70 zł ods.
wpłata z dn. 21.12.2020 r. w kwocie 332,70 zł nal.gł + 11,00 zł ods.
- lipiec 2020:
wplata z dn. 20.08.2020 r. w kwocie 6.486,00 zł nal.gł.
- sierpień 2020:
wpłata z dn. 20.08.2020 r. w kwocie 57,00 zł nal.gł
wplata z dn. 24,08.2020 r. w kwocie 217,00 zł nal.gł.
wpłata z dn. 16.09.2020 r. w kwocie 6.266,00 zł nal.gł.
wpłata z dn. 22.09.2020 r. w kwocie 257,00 zł nal.gł.
- wrzesień 2020:
wpłata z dn. 20.10.2020 r. w kwocie 6.523,00 zł nal.gł.
- październik 2020:
wpłata z dn. 20.11.2020 r. w kwocie 6.160,00 zł nal.gł.
wplata z dn. 25.11.2020 r. w kwocie 2.261,00 zł nal.gł.
- listopad 2020:
wpłata z dn. 21.12.2020r. w kwocie 6.331,00 zł nal.gł.
wpłata z dn. 23.12.2020r. w kwocie 269,00 zł nal.gł.
- grudzień 2020:
wpłata z dn. 31.12.2020r. w kwocie 2.299,00 zł nal.gł.
wpłata z dn. 18.01.2021r. w kwocie 6.824,00 zł nal.gł.
- styczeń 2021:
wpłata z dn. 16.02.2021r. w kwocie 6.724,00 zł nal.gł.
wpłata z dn. 18.02.2021r. w kwocie 198,00 zł nal.gł
Z powyższego wynika, jak wywiódł organ, że w przypadku wynagrodzeń za okresy 02-03/2019, 07-08/2019, 03,05,09/2020, zaliczki na podatek dochodowy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.
W toku postępowania administracyjnego strona nie przedstawiła żadnych dokumentów, które przeczyłyby ustaleniom Funduszu. Zatem uznać należy, że strona pobrała nienależne dofinansowanie do wynagrodzeń ww. pracowników.
Podsumowując w ocenie Organu, ze zgromadzonego materiału dowodowego, wynika, że w przypadku wynagrodzeń za okresy luty-marzec 2019 r, lipiec-sierpień 2019 r, marzec-maj-wrzesień 2020 r., zaliczki na podatek dochodowy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. W tym zakresie podkreślił, że znajdujące się
w aktach sprawy pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 grudnia 2021 r., znak sprawy: [...], jest dokumentem urzędowym, wobec czego stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 grudnia 2021 r., korzysta więc z domniemania prawdziwości, tj. że złożone w jego treści oświadczenie pochodzi od właściwego organu oraz że jest zgodne ze stanem faktycznym.
Końcowo Fundusz podkreślił, że organ może działać jedynie na podstawie
i w granicach prawa. Nie spełnienie przez stronę któregokolwiek z warunków, które pracodawca ubiegający się o dofinasowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w ustawie o rehabilitacji winien spełnić, powoduje, że organ zobowiązany jest dochodzić zwrotu kwoty środków PFRON nienależnie wypłaconych, bowiem zgodnie art. 49e ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.
Zawarte w art. 26a ust. 1a1 sformułowanie "miesięczne dofinansowanie nie przysługuje" oznacza, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu nie ma charakteru uznaniowego charakteryzującego się swobodą decyzyjną organu, lecz jest to tzw. decyzja związana, tj. taka, w której jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest wydać przewidzianą prawem decyzję. Skoro zatem zaistniała przesłanka określona w pkt 3 omawianego przepisu, organ ma obowiązek wezwać stronę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania.
W związku z powyższym Organ uznać, iż Strona nienależnie pobrała środki PFRON wypłacone tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON, nie sporządziła korekt wniosków nie zwróciła nienależnie pobranego dofinasowania.
Ponadto pracodawca nie dokonał zwrotu nienależnie pobranych środków. Wobec powyższego Organ uznał, że Strona nie usunęła nieprawidłowości wobec wskazanych pracowników niepełnosprawnych, a tym samym nienależnie pobrała środki PFRON
w łącznej wysokości 215 320,91 zł.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie na decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia 15 marca 2023 r., Skarżąca Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję z dnia 13 stycznia 2023 r., [...] Ldz.. [...] w zakresie pkt a), tj. w części nakazującej zwrot środków PEFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy: luty, marzec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, 2019 r oraz maj i wrzesień 2020 r. w łącznej kwocie 215 320,91 zł, oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PEFRON z dnia 13 stycznia 2023 r. w pkt a) tj. w części nakazującej zwrot dofinansowania za okresy luty, marzec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, 2019 r oraz maj i wrzesień 2020 r. w łącznej kwocie 215 320,91 zł.
Nadto o zasądzenie kosztów postepowania.
Strona skarżąca zarzuciła Organowi naruszenie następujących przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego:
1) przepisu art.26a ust.1a1 pkt 3 w związku z art.2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nakazie zwrotu dofinansowania, ze względu na stwierdzenie przez organ nieterminowego poniesienia przez pracodawcę zobowiązań nie stanowiących kosztów płacy osób niepełnosprawnych, tj. wpłat zaliczek na podatek dochodowy od zatrudnionych osób, nie będących osobami niepełnosprawnymi, do wynagrodzenia których pracodawca nie ubiegał się
o dofinansowanie,
2) art.26a ust.1a1 pkt 3 ww. ustawy, poprzez jego faktyczne zastosowanie, pomimo braku spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie i stwierdzenie przez organ nieterminowego poniesienia przez pracodawcę zobowiązań nie stanowiących kosztu płacy, tj. części zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych,
3) przepisów art.7, 7a, 8, 77 § 1 oraz 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), poprzez dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny, a nie swobodny, błędny, z pominięciem dowodów i wyjaśnień przedstawianych przez Skarżącego oraz rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony, co miało wpływ na decyzję oraz poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów.
Odnosząc się do zarzutu opisanego w pkt 1) skargi, Spółdzielnia podniosła, że do dnia 31 grudnia 2017 r. posiadała status zakładu pracy chronionej, a po tej dacie utrzymała wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych określone w ustawie
o rehabilitacji, pozwalające jej na zachowanie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON). Zgodnie bowiem z przepisem art.33 ust. 7b ustawy
o rehabilitacji "W przypadku utraty statusu zakładu pracy chronionej i osiągania stanu zatrudnienia ogółem w wysokości co najmniej 15 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 25%, pracodawca zachowuje fundusz rehabilitacji i niewykorzystane środki tego funduszu".
Ponadto, pracodawca będący byłem zakładem pracy chronionej oraz zachowujący ZFRON, co do zasady nie opłaca zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych będących osobami niepełnosprawnymi do urzędu skarbowego.
W tym przedmiocie strona skarżąca odwołała się do art.38 ust., 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, przedstawiając także okoliczność wynikająca z art. 31 ustawy ww., a dotyczącej iż sytuacji utraty statusu zakładu pracy chronionej, zatrudniającej osoby niepełnosprawne. Przedstawiając zapisy powyższego przepisu, w konkluzji Skarżąca wywiodła, iż "ponieważ wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w Spółdzielni przekracza 40%, powyższe oznacza, że przy uwzględnieniu wysokości kosztów płacy zatrudnionych osób niepełnosprawnych całość zaliczek na podatek dochodowy od ich wynagrodzeń nie była przekazywana do urzędu skarbowego w jakiejkolwiek części. Zatem informacja
z urzędu skarbowego o zaliczkach przekazanych nieterminowo nie dotyczy zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wynagrodzeń zatrudnionych osób niepełnosprawnych, które organ wskazał jako część kosztów płacy poniesionych nieterminowo. Faktycznie kwoty wykazane przez urząd skarbowy dotyczą zaliczek innych pracowników, niż osoby niepełnosprawne oraz z innych tytułów prawnych niż umowa o pracę (np. umów zleceń, które nigdy nie stanowiły przedmiotu wniosku
o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych)".
Z kolei w zakresie pkt 2) skargi, zaznaczono, iż koszty płacy zostały zdefiniowane przez ustawodawcę w przepisie art.2 ust.4a ustawy o rehabilitacji
i oznaczają wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Na koszty płacy niewątpliwie zatem składa się wynagrodzenie pracownika oraz składki na ubezpieczenia społeczne należne od tego wynagrodzenia. Wynagrodzenie pracownika jest to zapłata za pracę, która zgodnie z przepisami Kodeksu pracy jest uiszczana do rąk pracownika z tytułu wykonywania pracy. Wynagrodzeniem nie jest podatek dochodowy od osób fizycznych, który jako obciążenie publicznoprawne obciąża pracownika jako podatnika, a pracodawca będący w tym zakresie jedynie płatnikiem, posiada obowiązki związane z potrąceniem i przekazaniem zaliczki na ten podatek dochodowy od pracownika. W żadnym razie nie można stwierdzić, że podatek dochodowy od osób fizycznych stanowi wynagrodzenie pracownika, gdyż to właśnie wynagrodzenie stanowi przedmiot opodatkowania, od którego naliczana jest wysokość podatku. Uznanie podatku dochodowego za część wynagrodzenia stanowi błędną interpretację pojęcia "wynagrodzenie" przez organ, gdyż podatek dochodowy stanowi obciążenie wynagrodzenia, a nie jego część, co wprost wynika z przepisów podatkowych.
W żadnym razie elementem wynagrodzenia nie jest zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych, stanowiąca świadczenie o charakterze publicznoprawnym, a której wysokość jest jedynie ustalana w oparciu o kwotę wynagrodzenia wypłaconego pracownikowi.
Końcowo zwrócono uwagę w nawiązaniu do pkt 3) zarzutów skargi, że pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako dokumenty korzystają z domniemania prawdziwości, organ pomija jednocześnie rzeczywistą treść tych pism oraz okoliczność faktycznie potwierdzoną przez to pismo, którą jak wyżej wykazano nie była terminowość poniesienia kosztów płacy zatrudnionych osób niepełnosprawnych.
W odpowiedzi na skargę Prezes PFRON wniósł o jej oddalenie, podtrzymując
w całości swoje stanowisko w sprawie. W ocenie organu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone
w ustawie. Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub
w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Podkreślenia wymaga również to, iż Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami
i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 426 ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji"), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.; zwanej dalej: "u.s.u.s."), jak również przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., obecnie Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej: k.p.a.).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że miesięczne dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.
Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji w wersji mającej zastosowanie do rozpatrywanej sprawy, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1 tej ustawy. Jednocześnie w myśl art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni z zastrzeżeniem ust. 1a2. Przy czym kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych
z uchybieniem powyższego terminu nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc (art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji). Przez koszty płacy należy rozumieć wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy (art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji).
Za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione
w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).
W kontrolowanej sprawie sporna jest zapłata zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzeń osób niepełnosprawnych po terminie wynikającym z powszechnie obowiązujących przepisów, których to zaliczek Spółdzielnia nie uznaje za ustawowo zdefiniowany element kosztów płacy.
Wskazane przez PFRON uchybienia w tym zakresie spowodowały wydanie decyzji w zaskarżonej części, Strona skarżąca twierdzi zaś, że działanie Organu naruszyło prawo.
Przypomnieć więc należy, że zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnik składek przesyła
w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych
i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.
W konsekwencji rozstrzygnięcie sporu, jaki powstał między stronami, sprowadza się do ustalenia, czy Strona skarżąca poniosła wskazane należności związane z zapłatą zaliczek na podatek dochodowy za pracowników niepełnosprawnych w okresie objętym zaskarżoną decyzją .
Sąd pragnie przy tym wskazać, że sądy administracyjne obu instancji prezentują w szczególności stanowisko, że skoro dofinansowanie jest przyznawane wyłącznie do wynagrodzeń wypłacanych pracownikom niepełnosprawnym, to przez "koszty płac",
o których mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji należy rozumieć wynagrodzenie (i jego pochodne) wypłacane pracownikom niepełnosprawnym; zatem organ badając spełnienie przez pracodawcę wymogu określonego w ww. przepisie powinien co do zasady dokonać ustaleń na okoliczność terminowości poniesienia kosztów płacy w odniesieniu do konkretnego pracownika niepełnosprawnego w danym okresie, nie zaś co do zbiorczej (ogólnej) nieterminowości (por. np. wyrok NSA , sygn.
I GSK 1342/20; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl); podkreślić należy, że jest to wykładnia korespondująca z prezentowaną w złożonej skardze .
Jednocześnie skład orzekający akceptuje powyższe poglądy w całości
i przyjmuje je jako własne.
Należy również zwrócić uwagę, że Prezesowi PFRON podlega kontroli jedynie to, czy pracodawca ponosi koszty płacy za dany okres rozliczeniowy w terminie wynikającym z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Zdaniem Sądu, nie można więc traktować przepisu art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji jako elementu systemu ubezpieczeń społecznych sensu stricto, będącego niejako dodatkowym instrumentem wykorzystywanym dla zapewnienia prawidłowości rozliczenia kont płatnika/ubezpieczonego przez ZUS. W tym zakresie kompetencje Prezesa PFRON, ZUS czy urzędu skarbowego nie pokrywają się, a postępowania prowadzone przez te organy nie są tożsame. Zatem omawiany przepis dotyczy wyłącznie składek czy zaliczek należnych za okres objęty wnioskiem o dofinansowanie wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. A contrario nieterminowe ponoszenie kosztów płacy za okresy nieobjęte wnioskiem o dofinansowanie, jak również nieterminowe ponoszenie kosztów płacy za innych pracowników aniżeli pracownicy niepełnosprawni wymyka się
z dyspozycji przepisu art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Tym samym, rozliczenia dokonywane przez urzędy skarbowe, czy przez ZUS, w tym zaliczanie
z urzędu wpłat dokonywanych przez pracodawcę na zaległości składkowe, przy zastosowaniu przepisów adekwatnych dla tych rozliczeń, nie powinny mieć wpływu na ustalenia Prezesa PFRON dotyczące terminu pokrycia zaliczek czy składek za dany okres rozliczeniowy, w którym pracodawca otrzymał dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
Biorąc pod uwagę literalne brzmienie art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy
o rehabilitacji, jak również ratio legis tej regulacji, przyjąć należy, że Prezes PFRON obowiązany jest do ustalenia terminowego poniesienia kosztów płacy, co winno nastąpić w samodzielnie przeprowadzonym postępowaniu. W postępowaniu tym Prezes PFRON nie może jednak opierać się wyłącznie na informacjach istotnych z punktu widzenia kompetencji organów skarbowych.
Należało by przyjąć że w razie wątpliwości, co do terminowego ponoszenia kosztów płacy tj. zaliczek na podatek dochodowy czy składek przez pracodawcę – od niego w pierwszej kolejności domagać się przedstawienia dowodów poniesienia kosztów. W sytuacji, gdy dokumenty bankowe (przelewy), które posiadają przecież walor dokumentów urzędowych (art. 95 ust. 1 ustawy – Prawo bankowe), będą potwierdzały pokrycie w całości należności za dany okres rozliczeniowy (wynikających
z deklaracji), to za wystarczające do ustalenia daty poniesienia kosztów uznać można oparcie się na tych dokumentach.
Z kolei występowanie do odpowiednich organów o informacje dotyczące poniesienia tych kosztów staje się zasadne dopiero w sytuacji nieprzedstawienia przez pracodawcę (w tym przypadku Spółdzielnię) wskazanych wyżej dokumentów (dowodów), ewentualnie w razie powzięcia przez Prezesa PFRON wątpliwości co do ich mocy dowodowej. W tym ostatnim zaś przypadku, uzyskanie informacji od organów ZUS czy skarbowych nie zwalnia jednak PFRON od ich oceny, w szczególności od zbadania, czy wskazane dane dotyczą właściwego okresu rozliczeniowego i czy potwierdzają one faktyczne daty poniesienia kosztów za danego pracownika.
Organ winien więc w każdym przypadku istnienia wątpliwości wezwać Stronę skarżącą do przedstawienia dokumentów na potwierdzenie jej twierdzeń, a następnie dokonać ich weryfikacji, zgodnie z trybem przewidzianym przepisami postępowania administracyjnego.
W najnowszym orzecznictwie wskazuje się, że skoro dofinansowanie jest przyznawane wyłącznie do wynagrodzeń wypłacanych pracownikom niepełnosprawnym, to przez koszty płac, o których mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji – należy rozumieć wyłącznie wynagrodzenie (i jego pochodne) wypłacane dla pracowników niepełnosprawnych. Konsekwencją tego jest przyjęcie, że organ badając spełnienie przez pracodawcę wymogu określonego w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji powinien był dokonać ustaleń na okoliczność terminowości poniesienia kosztów płacy w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych, a nie – do wykazania nieterminowości w ogólności (patrz: wyroki NSA: z dnia 17 czerwca 2020 r. o sygn. akt I GSK 354/20; z dnia 29 lipca 2020 r. o sygn. akt I GSK 748/20; dostępne tamże).
W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji zabrakło konkretnych danych odnoszących się do konkretnych niepełnosprawnych pracowników, którym według Organu Strona skarżąca (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (zaliczek na podatek dochodowy) w terminach wynikających z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Organ nie wezwał też Strony skarżącej o przedstawienie dokumentów potwierdzających opłacenie tych kosztów, co przemawia za naruszeniem reguł postępowania dowodowego.
Należy wskazać, że z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, iż funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych
z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in. kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje, a przyznane dofinansowanie podlega zwrotowi.
Jednocześnie zaznaczenia wymaga, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 38 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, płatnicy, o których mowa
w art. 31 i art. 33-35, obowiązani są do przekazywania kwot pobranych zaliczek na podatek w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Z kolei zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, płatnicy będący zakładami pracy chronionej kwoty pobranych zaliczek na podatek od przychodów z tytułów określonych w art. 12 oraz od zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, wypłacanych przez tych płatników:
a) za miesiące od początku roku do miesiąca włącznie, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku u tego płatnika przekroczył kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, przekazują:
- w 40% na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,
- w 60% na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych,
b) za miesiące następujące po miesiącu, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku u tego płatnika przekroczył kwotę, o której mowa w lit. a, przekazują na zasadach określonych w ust. 1.
Obowiązkiem płatnika wynikającym z art. 38 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest odprowadzanie pobranych zaliczek na rachunek właściwego urzędu skarbowego do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu,
w którym je pobrano. W przypadku płatnika będącego zakładem pracy chronionej obowiązek przekazywania pobranych zaliczek oznacza obowiązek ich wpłaty na konto ZFRON, ale tylko za miesiące od początku roku do miesiąca, w którym dochód płatnika przekroczył górną granicę pierwszego progu podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych (ust. 2 pkt 1 lit. a). W razie przekroczenia tej granicy, zaliczki pobrane w pozostałych miesiącach roku płatnik obowiązany jest przekazać na konto urzędu skarbowego, według zasad z ust. 1 (ust. 2 pkt 1 lit. a).
Wątpliwości Sądu nie budzi, że aby uznać koszty płacy za pokryte w całości
i terminowo również zaliczka na podatek dochodowy od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi zostać odprowadzona w terminie. Wynika to wprost z treści art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, który mówi, że koszty płacy to m.in. wynagrodzenie brutto czyli nie tylko kwota netto, która jest wypłacana pracownikowi. Pracodawca jako płatnik ma obowiązek potrącić i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy – do właściwego urzędu skarbowego, a w przypadku zakładów pracy chronionej na konto ZFRON. Kwestia rozumienia kosztów wynagrodzenia brutto od dawna jest utrwalona
w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wątpliwości koncentrują się wokół odprowadzania i wpłacania zaliczek na kontro ZFRON.
Zdaniem Sądu orzekającego nie znaczenia gdzie zaliczka jest odprowadzana – czy do urzędu skarbowego czy też zostaje w zakładzie pracy chronionej. Wpłata na ZFRON musi mieć takie samo znaczenie jak wpłata na konto urzędu skarbowego.
Na tym etapie sprawy nie zostało wyjaśnione przez Organ czy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w Spółdzielni przekracza 40% i czy w takiej sytuacji przy uwzględnieniu wysokości kosztów pracy zatrudnionych osób niepełnosprawnych całość zaliczek na podatek dochodowy od ich wynagrodzeń podlega przekazaniu na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON).
Sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, jest to zadanie organu, który ponownie rozpoznając sprawę ustali okoliczności podnoszone w skardze, a mianowicie czy Spółdzielnia spełnia przesłanki odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od zatrudnionych osób niepełnosprawnych na ZFRON, czy faktycznie zaliczki były odprowadzane.
W kontrolowanej sprawie w zakresie opłacania zaliczek na podatek dochodowy organ nie ustrzegł się błędu w ustaleniu stanu faktycznego, który musi skutkować uchyleniem decyzji. Wymóg poniesienia w terminie kosztów płacy w omawianym zakresie również, tak jak i w przypadku składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, dotyczy wyłącznie pracowników niepełnosprawnych – z przyczyn tożsamych
z już omówionymi. Natomiast organ, zarówno ustalając opóźnienia w odprowadzaniu zaliczek do Urzędu Skarbowego (pismo Urzędu Skarbowego w S. z 28 grudnia 2021 r. skierowane do Organu, akt adm.) czynił to w odniesieniu do wszystkich pracowników. W tym zakresie Organ winien uzupełnić materiał dowodowy i poczynić ustalenia dotyczące tylko w stosunku do zaliczek należnych od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
Tym samym nie do obrony jest zarzut skargi odnoszący się do powyższej okoliczności, gdyż faktycznie z powyższego pisma nie wynika, że dotyczy ono pracowników niepełnosprawnych, a jak wskazuje strona skarżąca kwoty wskazane przez Urząd Skarbowy dotyczą zaliczek innych pracowników, niż osoby niepełnosprawne oraz z innych tytułów zatrudnienia niż umowa o pracę.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. – orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Zawarte w punkcie drugim wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych oparte zostało na przepisie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone od organu koszty złożył się zwrot wpisu sądowego w wysokości 2 154 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 10.800 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a)
w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) w zw.
z art. 206 p.p.s.a. oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
.