VIII SA/Wa 262/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi D. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 15 lutego 2023 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 15 lutego 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w R. (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r.– Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U.

z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a.") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania D. O. (dalej: "skarżąca" lub "strona") od decyzji Wójta Gminy S. (dalej: "Wójt Gminy", "Wójt" lub "organ I instancji") z 25 listopada 2022r. odmawiającej stronie przyznania prawa do dodatku węglowego.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Powołaną na wstępie decyzją z 25 listopada 2022r. Wójt odmówił skarżącej prawa do dodatku węglowego. Została doręczona 22 grudnia 2022r. Jej odbiór pokwitował dorosły domownik G. D., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Decyzja ta zawiera prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie do wniesienia odwołania.

Odwołanie od tej decyzji, strona nadała listem poleconym w dniu 26 stycznia 2023r. (dowód: datownik odciśnięty na kopercie). W odwołaniu zawarła wniosek

o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie wskazała, że decyzję dostarczono w dniu 22 grudnia 2022r., czyli miesiąc po jej wydaniu, a w tym czasie skarżąca wyjechała za granicę gościnnie.

Kolegium wskazanym na wstępie postanowieniem stwierdziło, że ww. odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu.

Powołując się na treść art. 129 § 2 k.p.a. Kolegium wskazało, że w realiach niniejszej sprawy 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, o którym mowa w tym przepisie upływał z końcem dnia 5.01.2023r. (czwartek), podczas gdy strona środek odwoławczy nadała listem poleconym w dniu 26.01.2023r., czyli po upływie ustawowego terminu. Z tej przyczyny, wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania było w sprawie obligatoryjne.

Końcowo, odnosząc się do wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania wyjaśniło, że dla zastosowania tej instytucji procesowej przewidzianej w art. 58 k.p.a., konieczne jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie wystarczy zatem samo wskazanie, że powodem uchybienia terminu był wyjazd gościnny za granicę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie zaskarżonego postanowienia, skarżąca postawiła zarzuty naruszenia:

- art. 58 § 1 k.p.a. poprzez ustalenie, że strona nie uprawdopodobniła uchybienia terminu bez swojej winy;

- art. 7 k.p.a. poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego, wbrew zasadzie dążenia do prawdy obiektywnej;

- art. 11 k.p.a. poprzez niewystarczające wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy.

Odpowiadając na skargę, SKO wystąpiło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przypomnienia wymaga, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ppsa). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć zasadniczo z innych powodów niż w niej podniesione.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO wydane na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania skarżącej od decyzji Wójta Gminy

z 25 listopada 2022r. o odmawiającej stronie prawa do dodatku węglowego.

Wskazania w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Powyższy termin do wniesienia środka odwoławczego ma charakter ustawowy i sztywny, wobec czego nawet jednodniowe jemu uchybienie, skutkuje stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania, o czym stanowi art. 134 k.p.a. Stwierdzenie przez organ odwoławczy w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania powoduje, że środek ten nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Art. 134 k.p.a.

w całokształcie stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Już tylko z tej przyczyny zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 58 k.p.a. nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż przepis ten nie był zastosowany w sprawie.

Niemniej jednak, dostrzec należy, że uszło uwadze Kolegium, że strona wraz

z odwołaniem wystąpiła do organu odwoławczego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt sprawy wniosek ten dotychczas nie został jednak rozpoznany. Załatwienia takiego wniosku nie może także stanowić próba odniesienia się w zaskarżonym postanowieniu do argumentacji strony przedstawionej

w tym zakresie, polegająca na stwierdzeniu przez organ odwoławczy, że dla zastosowania powołanej instytucji procesowej konieczne jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, nie wystarczy zaś samo wskazanie, że powodem uchybienia terminu był wyjazd gościnny za granicę.

Takie działanie organu, w ocenie Sądu jest nieprawidłowe i sprzeczne

z zasadami k.p.a. Niezbędne bowiem było merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku w odrębnym postępowaniu, prowadzonym w trybie przepisów art. 58 k.p.a. W sprawie nie budzi bowiem wątpliwości, że taki wniosek wraz z odwołaniem skarżąca złożyła.

Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądy prawne, w świetle których stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może nastąpić przed rozstrzygnięciem w przedmiocie wniosku strony o przywrócenie tego terminu (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z 13 grudnia 2022r., sygn. akt II SA/Gd 584/22).

Także, według dominującego poglądu, który Sąd w niniejszej sprawie podziela, odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie zwalnia organu

z obowiązku wydania następnie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 151/12, postanowienie NSA z 5 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 141/13, wyrok WSA w Krakowie z 28 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1581/12, wyrok NSA z 24 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 50/05).

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, stwierdzenie uchybienia terminu wymaga jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia, o czym stanowi art. 134 k.p.a. Dzieje się tak dlatego, że wydanie postanowienia na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, załatwia tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu. W postanowieniu tym organ odwoławczy nie wypowiada się natomiast co do czynności, jaką jest wniesienie odwołania. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku przywrócenia terminu do dokonania danej czynności, gdyż w takim przypadku ustają okoliczności obligujące organ do wydania postanowienia, zgodnie z art. 134 k.p.a. Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia otwiera natomiast drogę do wydania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu, w którym organ wypowiada się co do czynności wniesienia środka odwoławczego - zażalenia bądź odwołania. Nie można zatem przyjąć, że w razie wydania przez organ odwoławczy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia wykluczone jest wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie tego terminu (por. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021, art. 134 - teza 15; wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., II OSK 588/12, wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r., I OSK 1832/18).

Biorąc powyższe rozważania pod uwagę stwierdzić należy, że wydanie

w niniejszej sprawie zaskarżonego postanowienia było przedwczesne. W pierwszej kolejności bowiem, Kolegium obowiązane było rozpatrzeć merytorycznie wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Jak Sąd wskazał powyżej, w przypadku wniesienia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać prośbę strony

o przywrócenie terminu do złożenia odwołania i winien to uczynić w pierwszej kolejności, gdyż od rozstrzygnięcia tej kwestii zależą dalsze losy odwołania,

a w szczególności to, czy odwołanie to będzie rozpatrywane merytorycznie, czy też postępowanie odwoławcze zostanie zakończone postanowieniem, o jakim mowa w art. 134 k.p.a. tj. stwierdzeniem, że wniesione zostało z uchybieniem terminu (por. wyrok WSA w Łodzi z 21 października 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1344/13).

Postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania będzie wadliwe wówczas, gdy zostanie wydane przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (zob. wyrok NSA z 12 stycznia 2010 r., I OSK 408/09, dostępne w Internecie pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Rozstrzygnięcie

w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania winno więc poprzedzać postępowanie administracyjne dotyczące rozpoznania odwołania w tej sprawie,

a właściwie jego wstępne badanie zmierzające do ustalenia zachowania terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Również w literaturze przedmiotu podnosi się, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie może nastąpić przed rozstrzygnięciem w przedmiocie wniosku strony

o przywrócenie tego terminu. Dopiero kiedy zapadnie ostateczne postanowienie

o odmowie przywrócenia terminu - organ może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego, opublikowany w LEX/el., 2014 i cyt. tam

W. Dawidowicz, Zarys procesu, 1989, s. 153). Dzieje się tak, o czym już mowa była powyżej, że w sytuacji wydania postanowienia o przywróceniu stronie terminu – nie ma już potrzeby wydawania postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

Zatem zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania jako wydane przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostało wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a.

i podlega uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., o czym Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.) orzekł

w sentencji wyroku.