VII SAB/Wa 82/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Mirosław Montowski po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym skargi D.J. na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w zakresie rozpatrzenia wniosku o interwencję w sprawie naruszenia praw konstytucyjnych postanawia: odrzucić skargę.

D.J. (dalej: skarżący) wniósł 8 kwietnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w zakresie rozpatrzenia wniosku o interwencję w sprawie naruszenia praw konstytucyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skarżący w ww. skardze do sądu administracyjnego nawiązał do sprawy prowadzonej w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, w której zwrócił się z wnioskiem o interwencję w sprawie naruszenia jego praw konstytucyjnych, o których mowa w art. 42 ust. 3, art. 32 i art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W pisemnej odpowiedzi udzielonej skarżącemu Rzecznik wskazał, że rozpoznawanie jego sprawy jest w toku. Jednocześnie Rzecznik wskazał, że w obecnie obowiązującym porządku prawnym nie istnieje żadna norma prawna obligująca Rzecznika do podejmowania działań we wszystkich sprawach w których obywatele zwracają się do rzecznika. Organ wniósł o odrzucenie skargi, powołując się na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, wskazujących na niedopuszczalność skarg analogicznych jak wniesiona w przedmiotowej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na bezczynność organów jedynie w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a. Skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest dopuszczalna, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego dotyczącego interwencji w sprawie naruszenia praw konstytucyjnych.

Rozpoznając sprawę, Sąd uznał, że sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

Rzecznik Praw Obywatelskich jest konstytucyjnym organem ochrony prawa, którego zadaniem jest stanie na straży praw i wolności człowieka i obywatela. Stosownie do treści art. 210 Konstytucji RP jest on w swojej działalności niezawisły, niezależny od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie.

Podstawy prawne i działania Rzecznika Praw Obywatelskich określa Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 208 - 212 oraz ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2020 r., poz. 627). Czynności, które Rzecznik Praw Obywatelskich może podjąć po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem określa art. 11 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, zgodnie z którym Rzecznik może: (a) podjąć sprawę, (b) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy o przysługujących mu środkach działania, (c) przekazać sprawę innemu organowi według właściwości lub (d) sprawy nie podjąć - zawiadamiając o tym wnioskodawcę i osobę, której sprawa dotyczy.

Podejmując sprawę do zbadania, Rzecznik Praw Obywatelskich dysponuje środkami określonymi w art. 12-16 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, w tym może m.in. zwrócić się o zbadanie sprawy do właściwych organów, a w szczególności organów nadzoru. Zgodnie natomiast z art. 14 pkt 1 ustawy, po zbadaniu sprawy Rzecznik Praw Obywatelskich może poprzestać na wyjaśnieniu wnioskodawcy, że nie stwierdził naruszenia jego wolności lub praw człowieka i obywatela. Działania podejmowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich na podstawie przepisów wskazanej ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, w związku z kierowanymi do niego wnioskami, których przykładowy katalog wskazano powyżej, nie należą do aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak zasadnie wskazał organ, ugruntowane jest stanowisko, że rozpatrywanie przez Rzecznika Praw Obywatelskich kierowanych do niego wniosków nie następuje w formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Dlatego też ocena podejmowanych przez Rzecznika działań nie należy do sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SAB 41/98; z 9 lutego 2000 r., sygn. akt II SA 2652/99; z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. I OSK 3272/14 oraz z 12 maja 2017 r., sygn. I OZ 589/17).

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie, jako nieobjętej zakresem właściwości sądu administracyjnego określonej w przywołanych wyżej przepisach, nie podlega rozpoznaniu przez Sąd, a to oznacza, że skargę należało odrzucić. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.