VII SA/Wa 898/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , Sędzia WSA Artur Kuś, Asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant st. sekr. sąd. Artur Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2022 r. sprawy ze skargi B. K. i A. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2022 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących B. K. i A. K. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z 22 lutego 2022 r., znak: DON.7100.228.2021.JSK, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej także: "GINB"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania B. K. i A. K. – uchylił w całości decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB") z 1 września 2020 r. (powinno być 2021 r. - omyłka GINB), nr 1086/21 i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych wskazanych przez organy.

MWINB decyzją z 1 września 2021 r., nr 1086/21, po wznowieniu – na wniosek B. K. i A. K. – postępowania w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją z 17 grudnia 2014 r., nr 2119/2014, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB") z [...] października 2014 r., nr [...], nakazującą B. K. i A. K. dokonanie rozbiórki rozbudowanej części budynku gospodarczo-garażowego o wymiarach 4,0 m x 3,0 m i wysokości 3,5 m, wybudowanej samowolnie na działce nr [...], obręb [...] przy ul. D. w W., odmówił uchylenia ww. własnej decyzji ostatecznej z 17 grudnia 2014 r., nr 2119/2014.

Z powyższym rozstrzygnięciem organu wojewódzkiego nie zgodzili się B. K. i A. K., inwestorzy spornego obiektu i współwłaściciele działki nr [...] przy ul. D., w W., wnosząc w ustawowym terminie odwołanie.

Rozpatrując odwołanie, GINB we wskazanej na wstępie decyzji z 22 lutego 2022 r., znak: DON.7100.228.2021.JSK podkreślił, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszej fazie organ, który wydał decyzję w sprawie w pierwszej instancji bada, czy podanie o wznowienie postępowania wniosła strona, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowieniowe, a także czy został zachowany termin do złożenia podania określony w art. 148 k.p.a. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Jak ustalił GINB, B. i A. K. (dalej także: "wnioskodawcy" lub "skarżący") wystąpili o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją MWINB z 17 grudnia 2014 r., nr 2119/2014, powołując się na przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Wniosek skarżących został zawarty w piśmie z 26 stycznia 2017 r., uzupełnionym wystąpieniami z 30 maja 2019 r. i z 29 czerwca 2019 r.

Postanowieniami z 5 sierpnia 2019 r., oba o znaku: WOP.771.6.15.2019.PSZ, MWINB odmówił wznowienia postępowania zakończonego ww. rozstrzygnięciem organu wojewódzkiego z 17 grudnia 2014 r. w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (postanowienie nr 1432/19), jednocześnie wznowił postępowanie zakończone ww. własną decyzją w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (postanowienie nr 1426/19).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Wnioskodawcy w piśmie z 26 stycznia 2017 r. jako nowy dowód w sprawie wskazali zdjęcie lotnicze z 1995 r., mające potwierdzać, że sporny obiekt budowlany istniał przed tym rokiem. W piśmie z 29 czerwca 2019 r. wyjaśnili natomiast, że: "w drugiej połowie stycznia 2017 r. nabyliśmy i zapoznaliśmy się z nieznanymi faktycznymi okolicznościami wpływającymi na decyzję organu I i II instancji w postaci mapy geodezyjnej dotyczącej istniejącego budynku na działce ew. nr [...] (...) sprzed 1995 r. oraz zdjęcia lotniczego z 1995 r. gdzie uwidoczniony jest budynek: jako dowód wniesiono do akt mapę (operat ewidencyjny nr [...] z dnia [...].09.1994 r. wraz ze stosownymi załącznikami uzyskany w miesiącu maju 2019 r. z Biura Geodezji i Katastru [...] oraz zdjęcie lotnicze z 1995 r.)".

Pismem z 30 grudnia 2021 r. GINB wezwał wnioskodawców do przedstawienia dowodów, na podstawie których możliwe będzie bezsporne ustalenie, że o istnieniu ww. zdjęcia lotniczego wnioskodawcy dowiedzieli się w terminie jednego miesiąca (wskazanego w art. 148 k.p.a.) przed złożeniem podania z 26 stycznia 2017 r. o wznowienie postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi, wystąpieniem z 4 lutego 2022 r. skarżący wyjaśnili, że: "Nasz wniosek (...) został złożony 26 stycznia 2017 roku po pozyskaniu w drugiej połowie stycznia 2017 roku (prawdopodobnie 20.01.2017r.) z innego postępowania sądowego kserokopii mapy ewidencyjnej (operat ewidencyjny Nr [...]z dnia [...].09.1994 r.) od współwłaściciela nieruchomości M. C. gdzie przed tą datą były gromadzone dokumenty do założenia księgi wieczystej jak i kserokopię pozyskanego zdjęcia lotniczego z 1995 r. Dowodem na powyższe jest znajdująca się w aktach sprawy kserokopia księgi wieczystej: [...] (złożona w MWINB przy protokole nr. [...] z dnia 06.05.2019r.), gdzie w DZ. [...] w dniu 2017-01-12, co jest istotne są ujawnione i niepodważalne w danej sprawie wpisy między innymi: wypis z rejestru gruntów, wyrys z mapy ewidencyjnej jak i inne wpisy dokonane w tej dacie".

GINB zauważył, że ww. operat ewidencyjny został dołączony do pisma wnioskodawców z 30 maja 2019 r., a więc uzupełniającego wniosek o wznowienie postępowania. Zgodnie zaś z pierwotnym wnioskiem z 26 stycznia 2017 r., postępowanie w sprawie spornego obiektu, zdaniem skarżących, powinno być prowadzone na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż "Budynek, o którym mowa w postępowaniu istniał na dz. [...] przed 1995 r. i jest widoczny na zdjęciu lotniczym z 1995 r. (zdjęcie w załączeniu)".

Mając to na uwadze GINB wskazał, że ponieważ w żadnym piśmie nie wskazano nowych (w stosunku do wniosku z dnia 26 stycznia 2017 r.) ustawowych przesłanek wznowienia postępowania, tj. określonych w art. 145 § 1 pkt 1-3 i 6-8 k.p.a., nie było możliwe odrębne ustalanie przez organ w stosunku do każdego przesłanego dokumentu, czy strona przedłożyła go w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o danej okoliczności.

GINB uznał zatem, że fotografia, jako jedyna z wymienionych we wniosku dokumentów, została w nim konkretnie określona jako nowy dowód, istniejący w dniu wydania decyzji i nieznany organowi, który ją wydał – dlatego stanowi wyłączny dowód, którego okoliczności uzyskania przez wnioskodawców GINB poddał analizie.

Z treści przedłożonej przez strony księgi wieczystej wynika jedynie, kiedy wpłynął wniosek o wpis i kiedy go dokonano, natomiast na jej podstawie nie jest możliwe ustalenie dnia, w którym wnioskodawcy uzyskali kserokopię zdjęcia lotniczego (ani jakikolwiek inny dokument).

Analiza akt sprawy doprowadziła GINB do wniosku, że powyższa fotografia była znana B. i A. K. na kilka lat przed złożeniem wniosku z 26 stycznia 2017 r. Przy piśmie z 14 lipca 2011 r. W. N., reprezentowany przez adwokat A. G., przedłożył zdjęcia lotnicze spornej nieruchomości z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z 22 kwietnia 1995 r. i z 20 maja 2005 r. (na obu zawarto oznaczenie: [...]). A. K., zgodnie z protokołami sporządzonymi przez PINB m.in. w dniach: 17 listopada 2011 r., 5 lipca 2012 r., 13 września 2012 r., 12 listopada 2012 r., 24 stycznia 2013 r., 13 października 2014 r. zapoznał się z aktami sprawy organu powiatowego, zawierającymi powyższe zdjęcie oraz sporządził fotodokumentację materiału dowodowego zgromadzonego przez organ powiatowy. Z kolei B. K., zgodnie z podaniem z 21 marca 2012 r., upoważniła A. K. do występowania w jej imieniu "w sprawie o samowolę budowlaną o sygnaturze [...] (...)" - a więc w postępowaniu, w którym wydano decyzję organu powiatowego z [...] października 2014 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją MWINB z 17 grudnia 2014 r., nr 2119/2014, będącą przedmiotem postępowania wznowieniowego. Oznacza to, że skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, który posiadał wiedzę o zdjęciu lotniczym z 1995 r., również była świadoma istnienia ww. dowodu w tamtym czasie. Ponadto skarżący wspólnie do wniosku z 23 maja 2013 r., skierowanego do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej "o udzielenie zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych", dołączyli m.in. "fotokopię zdjęcia lotniczego poprzedniego budynku z 1995 r."

GINB przypomniał, że termin jednego miesiąca do złożenia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 k.p.a., liczony jest od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 1670/20).

W tych okolicznościach GINB stwierdził, że wnioskodawcy nie zachowali terminu wskazanego w art. 148 § 1 k.p.a. na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Natomiast uchybienie tego terminu przez stronę jest podstawą do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Z tego względu, GINB uznał za konieczne uchylenie decyzji MWINB i umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego, stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a.

W odniesieniu do zarzutów i wniosków zawartych w odwołaniu, GINB wskazał, że skarżący w istocie domagają się merytorycznej oceny postępowania zakończonego badaną decyzją, która prowadzić miałaby do podważenia prawidłowości nakazu rozbiórki rozbudowanej części budynku gospodarczo- garażowego. Przeprowadzenie weryfikacji spornej decyzji pod kątem tego, czy akt jest dotknięty wadami wskazanymi przez skarżących nie było jednak możliwe z uwagi na wystąpienie okoliczności uniemożliwiających wznowienie postępowania.

Z powyższym rozstrzygnięciem GINB nie zgodzili się B. i A. K., którzy wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżając w całości decyzję GINB z 22 lutego 2022 r., znak: DON.7100.228.2021.JSK, skarżący wnieśli o jej uchylenie, ewentualnie stwierdzenie jej nieważności.

W skardze zawrócono uwagę, że GINB orzekł o uchyleniu decyzji MWINB z 1 września 2020 r., podczas gdy taka decyzja nie istnieje w obrocie prawnym, gdyż wniesione przez nich odwołanie dotyczyło decyzji MWINB z 1 września 2021 r.

Skarżący zarzucili ponadto GINB przewlekłe prowadzenie postępowania i nie dotrzymanie terminów do wydania decyzji.

Za błędne i niewłaściwe skarżący uznają również stwierdzenie przez GINB, że został przez nich uchybiony termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o zdjęcie lotnicze z 1995 r. przedstawiające sporny budynek. Wskazują, że w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną posługiwano się jedynie kserokopią ww. fotografii. Nawet MWINB nie uwzględniał zdjęcia jak i okazywanej wówczas kserokopii mapy geodezyjnej dotyczącej istniejącej zabudowy na działce ew. nr [...] sprzed 1995 r. MWINB zażądał dostarczenia mapy, zaś operat ewidencyjny nr [...] z [...] września 1994 r. wraz ze stosownymi załącznikami został uzyskany przez skarżących dopiero w maju 2019 r. z Biura Geodezji i Katastru [...]. Mapa jako oryginał jest niezbitym dowodem w niniejszej sprawie a termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania jest niepodważalny. Dzień, w którym skarżący dowiedzieli się o mapie jest uwidoczniony w dołączonym do akt sprawy wydruku z księgi wieczystej – wpis o mapie ujawniono 12 stycznia 2017 r., a skarżący dowiedzieli się o tym w dniu 20 stycznia 2017 r. i wniosek o wznowienie postępowania został przez nich złożony 26 stycznia 2017 r., tj. w terminie.

Skarżący podnieśli również, że GINB nie odniósł się do stwierdzonego faktu braku dostarczania korespondencji stronie postępowania – T. K., tak jak pozostałym stronom co powinno skutkować wadami postępowań PINB, jak i MWINB.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.").

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób wskazany powyżej, choć nie wszystkie zarzuty skargi okazały się zasadne.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 22 lutego 2022 r., znak: DON.7100.228.2021.JSK, którą organ odwoławczy uchylił w całości rozstrzygnięcie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 1 września 2020 r., nr 1086/21 wydane na skutek wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną MWINB z 17 grudnia 2014 r., nr 2119/2014 w przedmiocie nakazu rozbiórki i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

Mając na uwadze twierdzenia zawarte w skardze należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut nieważności decyzji GINB wynikający z błędnego wskazania przez organ odwoławczy, że uchylona została decyzja MWINB z 1 września 2020 r., podczas gdy odwołaniem objęto decyzję tego organu z 1 września 2021 r. W ocenie Sądu nie budzi żadnych wątpliwości to, jakiego rozstrzygnięcia MWINB dotyczyła decyzja GINB, gdyż wskazany został prawidłowo numer i znak kontrolowanego przez organ odwoławczy orzeczenia organu pierwszej instancji. Mylne wskazanie przez organ odwoławczy jedynie roku wydania decyzji MWINB stanowi wobec tego jedynie oczywistą omyłkę, która nie wywołuje negatywnych skutków prawnych.

Na aprobatę nie zasługiwał poza tym zarzut wydania decyzji przez GINB z uchybieniem terminów i zasad wyrażonych w przepisach art. 35 k.p.a. Jest tak dlatego, że potencjalne naruszenie terminów rozpoznawania spraw administracyjnych określonych w przywołanej normie prawnej podlega kontroli sądowej w ramach ewentualnej skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.), po wyczerpaniu przez stronę środków prawnych przewidzianych w art. 37 k.p.a. (ponaglenie). Z powyższego uprawnienia skarżący nie skorzystali, natomiast tego rodzaju zagadnienie pozostaje bez wpływu na ocenę merytoryczną decyzji GINB, objętej skargą do tutejszego Sądu.

Sąd nie podzielił również tych zarzutów skargi, w których skarżący sygnalizują fakt pominięcia w toku postępowania jednej ze stron, tj. T. K. – współwłaścicielki sąsiednich nieruchomości, działek nr ewid.: [...] i [...]. Podkreślić przyjdzie, że w ramach niniejszego postępowania, zainicjowanego skargą B. K. i A. K., przedmiotem zainteresowania Sądu mogły i powinny być te tylko kwestie związane z kontrolowaną decyzją GINB, które dotyczą uzasadnionego interesu prawnego skarżących. Ewentualne naruszenia polegające na niezapewnieniu udziału w postępowaniu właścicielom sąsiednich nieruchomości mogą być bowiem badane wyłącznie na wniosek tych osób, np. w trybie wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżący mogą natomiast formułować jedynie takie zarzuty, które dotyczą i wynikają z ich interesu prawnego, jako inwestorów obiektu objętego nakazem rozbiórki i właścicieli działki nr ew. [...], obręb [...] przy ul. D. w W.

Przechodząc do meritum rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, że podstawę wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną MWINB z 17 grudnia 2014 r., nr 2119/2014 w przedmiocie nakazu rozbiórki, stanowiła przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Z treści ww. przepisu wynika, że aby doszło do wznowienia postępowania z opisanej przyczyny, konieczne jest wykazanie, że wspomniane istotne i nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. został powołany przez skarżących jako podstawa wniosku o wznowienie postępowania z dnia 26 stycznia 2017 r., uzupełnionego w odpowiedzi na wezwanie organu pismami z 30 maja 2019 r., 29 czerwca 2019 r. i 4 lutego 2022 r. Jako nowy dowód w sprawie skarżący wskazali m.in. zdjęcie lotnicze wykonane w 1995 r., obejmujące teren działki nr [...], obręb [...] przy ul. D. w W. W przekonaniu skarżących, dowód ten mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy zakończonej decyzją ostateczną o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego położonego na ww. nieruchomości ze względu na to, iż wskazywał na faktyczną datę wybudowania spornego obiektu budowlanego, co z kolei przemawiało za koniecznością zastosowania innego reżimu prawnego w sprawie (ustawy - Prawo budowlane z 1974 r.).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie ulega jednak wątpliwości, że wskazane wyżej zdjęcie lotnicze obejmujące nieruchomość skarżących i dokumentujące stan jej zabudowy do 1995 r., nie stanowi nowego dowodu, który nie był znany organom nadzoru budowlanego prowadzącym postępowanie sprawie zakończone decyzją ostateczną MWINB z 17 grudnia 2014 r., nr 2119/2014. Przedmiotowa fotografia z 22 kwietnia 1995 r. (oznaczona nr: [...]) pochodząca z zasobów Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej została przedłożona już w lipcu 2011 r. Miało to miejsce w toku równocześnie prowadzonego przed PINB [...] postępowania dotyczącego zabudowy na nieruchomości sąsiedniej, w którym to postępowaniu uczestnikami byli także skarżący. O ile zatem można zgodzić się ze skarżącymi, że powyższa fotografia została złożona do akt innego przedmiotowo postępowania, o tyle nie sposób przyjąć, ażeby organ nadzoru budowlanego nie miał wiedzy na temat istnienia ww. dokumentacji, w sytuacji gdy przedmiotowe postępowania dotyczące sąsiedniej zabudowy prowadzone były w tym samym czasie i przy udziale tych samych stron o spornych interesach.

Jako słuszna jawi się wobec tego ocena, że wskazywana przez skarżących dokumentacja fotograficzna nie stanowi nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji ostatecznej, który nie był znany organom orzekającym w sprawie.

Zarazem słusznie stwierdził GINB, że skarżący znacznie wcześniej posiadali wiedzę na temat istnienia wspomnianego zdjęcia lotniczego z 1995 r., gdyż brali czynny udział w postępowaniu, w aktach którego zalega owa dokumentacja. Skarżący wielokrotnie w latach 2011-2014 zapoznawali się z aktami tego postępowania, wobec czego nie można przyjąć, że składając w dniu 29 stycznia 2017 r. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną MWINB z 17 grudnia 2014 r., nr 2119/2014, dochowali terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

W myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

W przywołanym przepisie mowa jest wyraźnie o "dowiedzeniu się" o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Kluczowe znaczenie ma tu więc moment powzięcia obiektywnej wiadomości o wystąpieniu takiej okoliczności.

Stąd rację ma organ odwoławczy wyjaśniając w zaskarżonej decyzji, że dla oceny zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. nie jest istotna data powzięcia przez skarżących świadomości prawnego znaczenia okoliczności faktycznych związanych z ww. dokumentacją, ani też data uzyskania oryginału rzeczonej fotografii, lecz fakt, kiedy skarżący uzyskali obiektywne informacje o jej istnieniu. Jak prawidłowo ustalił organ odwoławczy, bez wątpienia skarżący powzięli wiadomość o istnieniu wskazanego materiału zdjęciowego znacznie wcześniej, niż w terminie jednego miesiąca przed złożeniem wniosku z 29 stycznia 2017 r. o wznowienie postępowania.

Niemniej nie uszło uwadze Sądu, że do pisma z 30 maja 2019 r., stanowiącego uzupełnienie wniosku z 26 stycznia 2017 r., skarżący załączyli – jako nowy dowód w sprawie – kopię mapy ewidencyjnej (operat ewidencyjny) Nr [...] z dnia [...] września 1994 r., który uzyskali przy piśmie Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] z [...] maja 2019 r. Następnie w odpowiedzi na wezwanie organu z 5 czerwca 2019 r. do wskazania terminu w jakim zapoznali się z "nieznanymi faktycznymi okolicznościami wpływającymi na decyzję organu I i II instancji" oraz podanie na jakie konkretnie okoliczności powołują się w złożonym wniosku z 26 stycznia 2017 r., skarżący w piśmie z 29 czerwca 2019 r. wyjaśnili, że "w drugiej połowie stycznia 2017 r. nabyliśmy i zapoznaliśmy się z nieznanymi faktycznymi okolicznościami wpływającymi na decyzję organu (...) w postaci mapy geodezyjnej dotyczącej istniejącego budynku na działce [...] (...) z przed 1995 r. oraz zdjęcia lotniczego z 1995 r. (...)". Z kolei w piśmie z 4 lutego 2022 r. skarżący podali, że dowód na zachowanie przez nich terminu złożenia wniosku z 26 stycznia 2017 r. o wznowienie postępowania stanowi załączona kserokopia księgi wieczystej: [...] (złożona w MWINB przy protokole nr. [...] z dnia 6 maja 2019 r.), w której w dniu 12 stycznia 2017 r. zostały ujawnione między innymi: wypis z rejestru gruntów, wyrys z mapy ewidencyjnej, jak i inne wpisy dokonane w tej dacie.

O ile GINB dokonał weryfikacji okoliczności związanych powoływaną przez skarżących fotografią lotniczą z 1995 r., o tyle całkowicie niewyjaśnioną organ odwoławczy pozostawił kwestię związaną z drugim z powoływanych przez skarżących dowodów, tj. wspomnianym wyżej operatem ewidencyjnym Nr [...] z [...] września 1994 r., a stanowiącym zdaniem skarżących również nowy dowód sprawie, istniejący ale nieznany organom w dniu orzekania przez nie o nakazie rozbiórki. GINB z zupełnie niezrozumiałych powodów stwierdził jedynie, że (tu cyt.): "Ponieważ w żadnym piśmie nie wskazano nowych (w stosunku do wniosku z dnia 26 stycznia 2017 r.) ustawowych przesłanek wznowienia postępowania, tj. określonych w art. 145 § 1 pkt 1-3 i 6-8 k.p.a., nie było możliwe odrębne ustalanie przez organ w stosunku do każdego przesłanego dokumentu, czy strona przedłożyła go w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o danej okoliczności".

Tymczasem, z przywołanych pisemnych wyjaśnień skarżących z 29 czerwca 2019 r. i 4 lutego 2022 r., z treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji oraz z samej skargi wynika, że ww. dokument w postaci operatu geodezyjnego z 13 września 1994 r. został przedłożony przez skarżących także jako nowy dowód w sprawie, przemawiający ich zdaniem za wystąpieniem przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżący wskazali na datę dowiedzenia się o istnieniu tego rodzaju dowodu - "druga połowa stycznia 2017 r.", na potwierdzenie czego przedłożyli wypis z Księgi Wieczystej z wpisem dokonanym w dniu 12 stycznia 2017 r., zaś po uzyskaniu rzeczonego operatu geodezyjnego – przy piśmie Biura Geodezji i Katastru [...] z dnia 8 maja 2019 r., przedłożyli jego kopię do MWINB (pismo z 30 maja 2019 r.).

GINB nie wykazał, że przedmiotowy operat ewidencyjny z 1994 r. nie dotyczy okoliczności mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy zakończonej ostateczną decyzją MWINB z 17 grudnia 2014 r., nr 2119/2014. Organ odwoławczy nie ustalił również, ażeby rzeczony dokument znajdował się w aktach postępowania zakończonego ww. decyzją w przedmiocie nakazu rozbiórki. Nie wiadomo wobec tego, czy dokumentacja ta była znana organom nadzoru budowlanego orzekającym w sprawie. W aktach postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o nakazie rozbiórki, przekazanych wraz ze skargą do tutejszego Sądu, nie odnaleziono takiego dokumentu.

Organ odwoławczy zupełnie pominął zatem ww. okoliczność wskazywaną przez skarżących, jako jedną z podstaw wniosku o wznowienie postępowania opartego na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tłumacząc to niezrozumiale "brakiem możliwości odrębnego ustalania przez organ w stosunku do każdego przesłanego dokumentu, czy strona przedłożyła go w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o danej okoliczności".

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, GINB dopuścił się tym samym naruszenia reguł postępowania wyrażonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., tj. obowiązku dążenia do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej). Po pierwsze dlatego, że organ odwoławczy arbitralnie i bez prawidłowego uzasadnienia odstąpił od ustalenia, czy wskazany dokument może stanowić istotny dla sprawy nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, a nieznany organowi, który wydał decyzję. Innymi słowy, organ odwoławczy nie zbadał, czy w przypadku tego dokumentu zachodzi w ogóle przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Po drugie, organ nie dokonał sprawdzenia, czy w odniesieniu do powoływanych przez skarżących okoliczności związanych z ujawnieniem ww. operatu ewidencyjnego z 1994 r. został przez nich zachowany termin z art. 148 § 1 k.p.a. do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania.

W judykaturze zgodnie przyjmuje się, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania podstaw wznowienia i udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, czy też wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. To jednak nie zwalnia organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie weryfikacji twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dowodów oraz rzeczowego przedstawienia swojego stanowiska, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (por. wyrok NSA z 8 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2101/17, LEX nr 2476012; wyrok WSA w Gdańsku z 10 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 614/20; wyrok WSA w Krakowie z 6 września 2021 r., sygn. akt III SA.Kr 1356/20, CBOSA). To organ jest bowiem gospodarzem postępowania i powinien czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu udziela im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.) (tak A. Golęba, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. II, H. Knysiak-Sudyka (red.), WKP 2019, LEX/el).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się przy tym, że zebrany na skutek wniosku o wznowienie postępowania materiał dowodowy powinien być oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a następnie w razie wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, organ powinien wyartykułować swoje stanowisko w tej mierze w uzasadnieniu postanowienia (art. 149 § 3 w związku z art. 124 § 2 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne, o którym mowa w art. 124 § 2 k.p.a. powinno być rozumiane z uwzględnieniem rozwinięcia tego pojęcia wskazanego w art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 687/19, CBOSA).

Z przedstawionych względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja GINB narusza prawo a sprawa wymaga ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy, przy uwzględnieniu oceny prawnej i wytycznych wynikających z niniejszego uzasadnienia. Zadaniem GINB będzie przede wszystkim dokonanie weryfikacji, czy w kontekście wskazywanego przez strony dowodu w postaci operatu ewidencyjnego z 1994 r. można w ogóle mówić o wystąpieniu przesłanki z art. 145 § 1 k.p.a. W zależności zaś od wyniku przedmiotowych ustaleń, organ zobowiązany będzie ocenić, czy skarżący zachowali termin jednego miesiąca od dnia dowiedzenia się o tej przesłance wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o nakazie rozbiórki.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął zgodnie z art. 200 p.p.s.a. zasadzając od organu na rzecz skarżących solidarnie zwrot uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 200 zł.