VII SA/Wa 2435/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kuś Sędziowie: WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.) WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ([...]WINB) postanowieniem z [...] września 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Prawo budowlane - po rozpatrzeniu zażalenia W. B. – utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (PINB) z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] odmawiające wszczęcia - na wniosek W. B. – postępowania w sprawie "ganku przy budynku ul [...] (sklep sieci [...])" na działce nr ew. [...] w [...].

Organ wskazał, że skarżący zwrócił się do PINB o zbadanie, czy ww. ganek wzniesiono zgodnie z prawem oraz czy inwestor uzyskał pozwolenie na budowę.

[...]WINB powołując się na treść art. 61a § 1 k.p.a. wskazał, że niedopuszczalne jest wydanie rozstrzygnięcia w postępowaniu, które wszczęto na wniosek podmiotu nie będącego stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Organ zaznaczył, że PINB odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na niewskazanie przez wnioskodawcę żadnego przepisu prawa materialnego, który został naruszony. Jednak - zdaniem [...]WINB - odmowa wszczęcia podyktowana jest tym, że skarżący nie posiada interesu prawnego w niniejszym postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutu, że PINB nie wezwał wnioskodawcy do wykazania interesu prawnego [...]WINB wyjaśnił pojęcie interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. i stwierdził, że skarżący posiada wyłącznie interes faktyczny. Sporny ganek nie narusza bowiem interesu prawnego skarżącego, a argumentacja, że skarżący jest członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" (dalej SM) nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z wypisu z rejestru gruntów (w aktach) bowiem nie wynika, że skarżący jest właścicielem działki graniczącej z działką na której położony jest ganek. Wstępne postępowanie wyjaśniające nie wykazało, że skarżący posiada indywidualny interes prawny w tej sprawie.

Skargę na ww. postanowienie złożył W. B. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucił naruszenie:

- art. 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. 1982 Nr 30 poz. 210) poprzez brak przyznania indywidualnego interesu prawnego, podczas gdy jest on członkiem SM i posiada pełne prawo do współdecydowania o jej działaniach, jak i do kontroli tych działań;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 28, 29, 30 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia i bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie posiada przymiotu strony w sytuacji, gdy jest on członkiem SM i posiada pełne prawo do współdecydowania o jej działaniach, jak i do kontroli tych działań;

- art. 7 k.p.a., które miało wpływ na treść postanowienia poprzez podejmowanie czynności nie uwzględniając interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;

- art. 8 k.p.a., które miało wpływ na treść postanowienia poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej;

- art. 7 w zw. z 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaakceptowanie stanowiska PINB opartego na okolicznościach sprawy ustalonych bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, to jest nie uwzględnienia indywidualnego interesu prawnego członka SM;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności, podczas gdy uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w. elementy zawierać.

Powyższe stanowisko skarżący rozwinął w uzasadnieniu skargi, kwestionując argumentację organów.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z [...] lutego 2021 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko, a w piśmie z [...] kwietnia 2021 r. stwierdził, że po zapoznaniu się z materiałem dowodowym ma zastrzeżenia co do kompletności akt. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie dowodów z załączonych dokumentów (zdjęć obiektu oraz mapki z zaznaczonymi podziałami nieruchomości).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uwzględnienie skargi następuje wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej: "p.p.s.a.").

W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie organu powiatowego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie "ganku przy budynku ul [...] (sklep sieci [...])" na działce nr ew. [...] w [...].

Wskazać zatem na wstępie trzeba, że stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ odmawia wszczęcia postępowania w drodze postanowienia.

Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że ustawodawca wprowadził dwie przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania: pierwszą jest złożenie podania przez osobę, która nie jest stroną w sprawie (np. występuje w interesie innej osoby, społeczności lokalnej, czy też w interesie ogólnospołecznym nie mając uprawnień do reprezentacji), drugą istnienie innych uzasadnionych przyczyn.

Tym samym, powyższa regulacja nakłada na organ obowiązek przeprowadzenia wstępnej analizy odnośnie ewentualnych przeszkód do merytorycznego rozpoznania wniosku. W konsekwencji na tym wstępnym etapie organ ogranicza się wyłącznie do badania ww. przesłanek formalnoprawnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, odnośnie zastosowania art. 61 a § 1 k.p.a., dominuje stanowisko, że złożenie żądania nie wszczyna postępowania administracyjnego, jeżeli zostało zgłoszone przez podmiot oczywiście nieuprawniony, tzn. gdy z podania wprost wynika, że wnoszący składa je nie w swojej sprawie, tj. nie wywodzi własnego interesu prawnego (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821).

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Interes prawny ma miejsce zawsze wtedy, gdy ustalony zostanie bezpośredni związek pomiędzy obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegający na tym, że akt stosowania normy prawnej może

mieć wpływ na sytuację podmiotu ustaloną właśnie przepisem prawa materialnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 1998 r. sygn. akt IV SA 2164/97). Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie za stronę (zob. wyrok NSA z 10 marca 1989 r., sygn. akt IV SA 1254/88).

W orzecznictwie przyjmuje się również, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego (wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1751/13). Przymiot strony nie zależy zatem od faktycznego zainteresowania sprawą.

Natomiast w niniejszej sprawie skarżący, uzasadniając swój interes prawny na wezwanie organu podał jedynie, że jest członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] i posiada pełne prawo do współdecydowania o działaniach spółdzielni, a także do kontroli tych działań. Niemniej stanowisko to choć w wewnętrznych działaniach SM znajduje uzasadnienie, nie ma jednak bezpośredniego przełożenia na interes prawny członka spółdzielni mieszkaniowej.

Wskazać bowiem trzeba, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 845 ze zm.), zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, z zastrzeżeniem art. 241 i art. 26. Sprawując zarząd powierzony, spółdzielnia jest uprawniona do reprezentowania na zewnątrz wszystkich swoich członków, w tym również właścicieli lokali stanowiących odrębny przedmiot własności, niezależnie od tego, czy są członkami spółdzielni, czy też nie (zob. NSA w wyroku z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. II OSK 1255/09, LEX nr 693526). W świetle art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, spółdzielnia występuje zatem w podwójnej roli: jako inwestor oraz jako reprezentant współwłaścicieli (właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych i jednocześnie współwłaścicieli gruntu) oraz swoich członków.

Taka pozycja spółdzielni mieszkaniowej wprawdzie nie wyklucza udziału w postępowaniu dotyczącym wykonanych robót budowlanych, ale tylko właściciela konkretnego lokalu mieszkalnego w budynku SM i tylko w sytuacji, gdy wykaże on swój własny indywidualny interes prawny.

Skarżący jest natomiast członkiem ww. spółdzielni mieszkaniowej i nie wykazał, że jest właścicielem lokalu mieszkalnego w przedmiotowym budynku i jednocześnie posiada indywidualny interes prawny w kwestionowaniu opisanych robót budowlanych wykonanych na działce sąsiedniej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że wykazanie interesu prawnego – w rozumieniu art. 28 k.p.a. - spoczywa na osobie domagającej się wszczęcia postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1223/20 publ. CBOSA)

W imieniu skarżącego działa zatem wyłącznie spółdzielnia mieszkaniowa, a to w konsekwencji oznacza, że zastosowanie w sprawie znajdował art. 61a § 1 k.p.a.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.