VII SA/Wa 1898/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Artur Kuś (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2021r. sprawy ze skargi M. K.i W. D. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia rozbiórki budynku oddala skargę

1. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej: "[...]WKZ") postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] nie uzgodnił planowanej rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działkach nr ewid.: [...] położonych w [...].

Postanowienie powyższe zostało wydane na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 – dalej: "p.b.") oraz art. 106 § 3 i § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej: "k.p.a.") i art. 89 pkt 2 i art. 92 ust. 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 282 – dalej: "u.o.z.").

[...]WKZ szczegółowo opisał wartość historyczną budynku, wskazując, że ze względu na wartość zabytkową został on ujęty w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków Miasta [...], jako przykład miejskiej zabudowy z początku XX w. o konstrukcji drewnianej, jako jeden z ostatnich przykładów drewnianej zabudowy ulicy [...] (wraz z budynkiem oznaczonym nr [...]) w m. [...].

Organ pierwszej instancji podkreślił, że sprawa przedmiotowego budynku była procedowana przez [...]WKZ w 2017 r., 2018 r. i 2019 r. na wniosek właściciela nieruchomości o wyłączenie z wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków. W piśmie z 5 czerwca 2017 r., znak [...] wydał negatywną opinię w sprawie rozbiórki budynku wskazując, że powinien on być poddany działaniom naprawczym. Następnie w dniu 17 lipca 2018 r. przeprowadzono oględziny zabytku. W wyniku oględzin ustalono zły stan zachowania obiektu, który wymaga pilnych działań remontowych. W efekcie oględzin, pismem z dnia 11 października 2018 r. [...]WKZ odmówił wyłączenia przedmiotowego budynku z wojewódzkiej ewidencji zabytków. W dniu 20 sierpnia 2019 r. obyły się ponowne oględziny budynku, potwierdzające zły stan zachowania zabytku, który wiąże się z wieloletnim brakiem prowadzenia prac remontowych oraz bieżącej konserwacji. Pismem z 3 kwietnia 2019 r. [...]WKZ powtórnie wydał negatywną opinię w sprawie wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków.

[...]WKZ stwierdził, że z uwagi na fakt, że planowana inwestycja wiąże się z rozbiórką zabytku oraz pozbawieniem tkanki miejskiej [...] autentycznej materii zabytkowej (która zachowała się w historycznym kształcie od pocz. XX w.), a także narusza art. 5 ust. 4 u.o.z. nie może być uzgodniona ze stanowiska konserwatorskiego. Zdaniem [...]WKZ przedmiotowy budynek należy poddać pilnym pracom remontowym.

2. Na powyższe postanowienie Skarżące złożyły zażalenie zarzucając naruszenie art. 3 pkt 1 u.o.z. poprzez nieuzasadnione uznanie za zabytek obiektu znajdującego się w [...] na ulicy [...], wobec braku obiektywnych podstaw do uznania, że powyższy obiekt spełnia kryteria uznania do za zabytek, bowiem o uznaniu za zabytek nie może decydować wyłącznie jego prawdopodobny wiek. Ponadto zarzuciły naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i § 2 k.p.a. polegające na dokonaniu przez organ błędnych ustaleń faktycznych, na skutek niewłaściwego rozpatrzenia materiału dowodowego, a także niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu Skarżących, co miało wpływ na wynik sprawy i wydanie błędnego postanowienia.

Po rozpatrzeniu zażalenia skarżących Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "MKiDN") postanowieniem z [...] lipca 2020 r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 u.o.z., art. 39 ust. 3 p.b. oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a.

MKiDN stwierdził, że pozostawienie budynku w zasobie dziedzictwa narodowego leży w interesie społecznym. Ponadto wskazał, że przedłożona do wniosku ocena techniczna wraz z projektem rozbiórki z grudnia 2019 r. nie przesądza o niemożności przeprowadzenia niezbędnych robot remontowych przy zabytku. Z przekazanej dokumentacji nie wynika bezspornie, by obiekt, wskazany we wniosku o uzgodnienie pozwolenia na rozbiórkę, znajdował się w stanie katastrofy budowlanej bądź w stanie bezpośrednio ją poprzedzającym. Podkreślił zatem, że wnioski zawarte w ww. opracowaniu nie zostały poparte obliczeniami dotyczącymi statyki budynku, nie oparto ich także na badaniach architektonicznych ani laboratoryjnych. Zdaniem organu drugiej instancji opiniodawca nie posiada wykształcenia w zakresie konserwacji zabytków drewnianych, które uprawniałoby go do stwierdzenia, że "nie występuje żaden element składowy budynku pozwalający na odtworzenie stanu pierwotnego z zachowaniem historycznych detali architektonicznych". Z tym twierdzeniem organ się nie zgodził, ponieważ budynek ten zachował w całości swoją formę architektoniczną i oryginalną konstrukcję, w związku z czym jest możliwa wymiana elementów najbardziej zniszczonych z odtworzeniem ich formy, materiału oraz sposobu obróbki, bez uszczerbku na wartości zabytkowej. Jednocześnie MKiDN wyjaśnił, że praktyka konserwatorska dopuszcza możliwość stopniowej wymiany drewnianych elementów konstrukcji budynków historycznych w ramach bieżących prac konserwatorskich, w następstwie ich zużycia i korozji biologicznej. Etapowa wymiana drewnianych elementów co do zasady nie obniża wartości zabytkowych budynku, szczególnie jeżeli zachowane zostają rozwiązania złączy ciesielskich, sposób obróbki oraz gatunek drewna, rodzaj konstrukcji oraz elementy wystroju architektonicznego. Prace takie powinny jednak być wykonywane pod kierunkiem specjalisty w dziedzinie konserwacji drewnianego budownictwa zabytkowego.

Przywołana wyżej opinia techniczna ogranicza się do oceny stanu technicznego zabytku pod kątem jego zgodności z współczesnymi warunkami technicznymi, jakim powinny podlegać budynki, regulowanymi przepisami prawa budowlanego. Organ jednak wyjaśnić, że obiekty zabytkowe nie muszą spełniać aktualnie obowiązujących norm budowlanych. Poza tym – zdaniem organu drugiej instancji – górnym założonym celem opinii jest umożliwienie dokonania rozbiórki budynku. W ocenie organu drugiej instancji, dokument ten nie zawiera danych, istotnych z perspektywy zasad ochrony konserwatorskiej obiektów zabytkowych, w związku z czym zawarte w nim ustalenia nie mogą zostać uznane za wiążące w niniejszym postępowaniu.

Odnosząc się do wniosku skarżących o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania nie jest ocena technicznych możliwości przeprowadzenia remontu obiektu, ale ustalenie, czy utracił on wartości zabytkowe i w związku z tym może podlegać rozbiórce. Przedmiotem postępowania w sprawie uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę nie jest również badanie zasadności ujęcia danego obiektu w wojewódzkiej lub gminnej ewidencji zabytków, z związku z czym argumenty skarżących w zakresie zasadności definiowania ww. obiektu jako zabytku organ uznał za bezprzedmiotowe.

3. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem organu drugiej instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły skarżące M. K.-S. i W. D., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania sądowego oraz powołanie biegłego sądowego z wykształceniem w zakresie konserwacji zabytków drewnianych i dołączenie jego opinii do akt sprawy. Skarżące zarzucił decyzji organu drugiej instancji naruszenie:

a) art. 3 pkt 1 w zw. z art. 22 u.o.z. przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że budynek znajdujący się przy ul. [...] w [...] stanowi zabytek, podczas gdy budynek ten nie spełnia przesłanek niniejszej definicji;

b) art. 7, art. 8, art. 9, art. 75, art. 77 § 1 art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności przyczyn uzasadniających uznanie obiektu budowlanego przy ul. [...] w [...] za zabytek i włączenie jej do gminnej ewidencji zabytków oraz niedokonanie prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie uzupełniających dowodów z opinii biegłego sądowego w zakresie konserwacji zabytków drewnianych oraz niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia w sposób pełny i precyzyjny dowodów, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie.

Skarżące stwierdziły też, że budynek mieszkalny zlokalizowany na działkach nr ewid. [...] położony w [...] nie jest zabytkiem, a ze względu na swój zły stan nadaje się jedynie do rozbiórki. Przez swój zły stan nie spełnia także podstawowych funkcji mieszkalnych, nie jest wiec wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem.

4. Odpowiadając w dniu 20 października 2020 r. na ww. skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ stwierdził, że przesłanki, którymi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonego postanowienia zostały wskazane w jego uzasadnieniu, a zarzuty podniesione przez skarżące pozostają bez wpływu na treść wydanego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

5. Istota sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowień organów odmawiających uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku przy ul. [...] w [...].

6. Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne, mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy:

- sprawa przedmiotowego budynku była procedowana we właściwych organach już kilkukrotnie (w latach: 2017, 2018 i 2019 na wniosek właściciela nieruchomości o wyłączenie z wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków);

- w piśmie z 5 czerwca 2017 r. Kierownik Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...] wydał negatywną opinię w sprawie rozbiórki budynku wskazując, że powinien on być poddany działaniom naprawczym;

- w dniu 17 lipca 2018 r. przeprowadzono oględziny zabytku; w wyniku oględzin ustalono zły stan zachowania obiektu, który wymaga pilnych działań remontowych; w efekcie oględzin, pismem z 11 października 2018 r. [...]WKZ odmówił wyłączenia przedmiotowego budynku z wojewódzkiej ewidencji zabytków;

- w dniu 20 sierpnia 2019 r. obyły się ponowne oględziny budynku, potwierdzające zły stan zachowania zabytku; pismem z 3 kwietnia 2019 r. Kierownik Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...] ponownie wydał negatywną opinię w sprawie wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków;

- w niniejszym postępowaniu przed organem I instancji organ po raz kolejny wskazał, że w obiekcie powinny zostać przeprowadzone odpowiednie prace remontowe; wskazano, że przedmiotowy budynek od wielu pozostaje zaniedbywany i nie prowadzono przy nim żadnych czynności, które przyczyniłyby się do utrzymania go w dobrym stanie (jest zawilgocony, pokrycie dachu posiada ubytki, brak jest sprawnego systemu odprowadzania wody opadowej; działanie wilgoci przyczyniło się do uszkodzenia elementów konstrukcyjnych budynku oraz materiałów zastosowanych do jego budowy);

- organ wyjaśnił, że budynek jest jednym z ostatnich przykładów drewnianej zabudowy ulicy [...] w [...], stanowiąc dokument historii tego miasta z początku XX wieku; zabytkowy obiekt zachował się do czasów współczesnych w autentycznej formie z czasu jego powstania (zachowane są m.in. cenne informacje o rodzaju konstrukcji stosowanym na [...] oraz specyfice technologii wykonania obiektu);

- zdaniem organu, obecny stan zachowania obiektu nie wpływa na posiadane przez niego wartości historyczne i naukowe;

- postanowieniem z [...] kwietnia 2002 r. [...]WINB postanowił nie uzgodnić planowanej rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] położonych w [...];

- Skarżące w zażaleniu zakwestionowały zasadność uznania wskazanego obiektu za zabytek;

- organ II instancji w postanowieniu z [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji a skargę do WSA W Warszawie złożyły Skarżące kwestionując ustalenia organów w zakresie uznania budynku za "zabytek".

W ocenie Sądu, rację w tym sporze należało przyznać organom a nie Skarżącym. Przypomnieć należy, że rozbiórkę zabytku uzasadnia stwierdzenie takiego rozmiaru zniszczenia obiektu zabytkowego, który łączy się z uznaniem, że obiekt nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, bowiem nie da się go zachować (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 lipca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2438/17).Taka sytuacja jednak nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Stąd zaskarżone rozstrzygnięcia organów są zgodne z prawem.

7. W pierwszej kolejności należy wskazać przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 39 ust. 3 p.b. w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Niniejsza sprawa dotyczyła rozbiórki budynku.

Budynek przy ul. [...] w [...] został ujęty w gminnej ewidencji zabytków, prowadzonej przez Burmistrza Miasta [...], na podstawie zarządzenia tego organu z [...] października 2018 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ ochrony zabytków posiada kompetencje do uzgadniania pozwolenia na jego rozbiórkę. Konieczność uzgodnienia robót budowlanych dotyczy zgodnie z art. 39 ust. 3 p.b. wyłącznie obiektów budowlanych niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Dopiero wówczas organ administracji architektoniczno-budowlanej wydaje pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (por. wyrok WSA w Warszawie z 24 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2113/20).

Zgodnie z art. 4 u.o.z. przyjąć należy, że wszystkie działania i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego powinny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie oraz ich odpowiednie zagospodarowanie i utrzymanie, a także dla zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremnienia niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. W związku z powyższym, organ ochrony zabytków rozstrzyga w omawianej sprawie, czy planowane prace są dopuszczalne ze punktu widzenia konserwatorskiego, tzn., czy nie naruszają wartości zabytkowych chronionego obiektu. Ponadto wskazać trzeba, że względy natury ekonomicznej nie mogą przesądzać o zaniechaniu działań mających na celu zachowanie zabytku. Organ nie może w świetle art. 4 u.o.z. akceptować zaniechania właściciela w zakresie utrzymania zabytku i przyzwolić na całkowite zniszczenie obiektu. Taka postawa organu konserwatorskiego byłaby sprzeczna z interesem społecznym, wynikającym z konstytucyjnych obowiązków Rzeczpospolitej Polskiej wobec przyszłych pokoleń (treść preambuły oraz art. 5 Konstytucji - por. wyrok WSA w Warszawie z 16 maja 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1815/17). Z akt sprawy wynika, iż przedmiotowy budynek przy ul. [...] w [...]:

- powstał w IV ćw. XIX w. lub na początku XX w.,

- posiada charakterystyczne dla architektury regionalnej [...] cechy formalne, będąc przykładem tradycyjnego budownictwa mieszkalnego, jakie powstawało na tym terenie na przełomie XIX i XX w.

- wzniesiony został w konstrukcji wieńcowej z belek sosnowych, oszalowanej, na podmurówce z kamienia i cegły;

- od frontu w partii dachu zlokalizowana została facjatka, doświetlająca poddasze mieszkalne; wnętrze posiada układ amfiladowy, ściany działowe wzniesione są w konstrukcji szkieletowej; pomieszczenia zamknięte są stropami drewnianymi z podsufitką; więźba dachowa ma konstrukcję jętkową; we wnętrzu znajdują się drewniane schody na poddasze oraz częściowo zachowane elementy oryginalnego wyposażenia;

- jest jednym z ostatnich zachowanych przykładów historycznej zabudowy ulicy [...], dokumentującym jej wygląd na przełomie XIX i XX w.;

- zachował do czasów współczesnych charakterystyczne cechy architektoniczne i konstrukcyjne (szczegółowo opisane w postanowieniach), typowe dla dawnej zabudowy mieszkalnej [...].

W prawidłowej ocenie organów, pozostawienie powyższego obiektu w zasobie dziedzictwa narodowego leży w interesie społecznym. Nie ulega wątpliwości, że budynek ten znajduje się w złym stanie technicznym wynikającym z zaniedbań ze strony kolejnych właścicieli w sprawowaniu opieki zgodnie z art. 5 u.o.z. Utrzymanie zabytku zgodnie z przepisami u.o.z. obejmuje dwa typy działań: konserwowanie zabytku, a także działania restauratorskie. Przesądza o tym wskazany standard utrzymania zabytku w jak najlepszym stanie, a nie w stanie istniejącym, dotychczasowym lub niepogorszonym (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 marca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2938/19). W analizowanej sprawie, zdaniem organów, można stwierdzić, iż pomimo zaniedbań właścicieli - zachowana bryła budynku jest w dalszym ciągu nośnikiem wartości historycznych i naukowych. Sąd podziela te spostrzeżenia.

Z karty adresowej omawianego zabytku wynika, iż został on włączony do gminnej ewidencji zabytków w 2018 r., kiedy jego stan zachowania był już nieodpowiedni (co potwierdza m.in. opis stanu technicznego z 1981 r., zawarty w karcie ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa, włączonej do wojewódzkiej ewidencji zabytków przez [...]WKZ). Stan ten nie stanowił zatem przeszkody do umieszczenia przedmiotowego budynku w wojewódzkiej oraz gminnej ewidencji zabytków.

W prawidłowej ocenie organów, przedłożona do wniosku ocena techniczna wraz z projektem rozbiórki autorstwa mgr. inż. M. J. z grudnia 2019 r. nie przesądza o niemożności przeprowadzenia niezbędnych robot remontowych przy zabytku. Z dokumentacji nie wynika bezspornie, by obiekt, wskazany we wniosku o uzgodnienie pozwolenia na rozbiórkę, znajdował się w stanie katastrofy budowlanej bądź w stanie bezpośrednio ją poprzedzającym. Wnioski zawarte we wskazanym opracowaniu nie zostały poparte obliczeniami dotyczącymi statyki budynku, nie oparto ich także na badaniach architektonicznych ani laboratoryjnych. Opiniodawca nie posiada przy tym wykształcenia w zakresie konserwacji zabytków drewnianych, które uprawniałoby go do stwierdzenia, że "(...) nie występuje żaden element składowy budynku pozwalający na odtworzenie stanu pierwotnego z zachowaniem historycznych detali architektonicznych". Z zaprezentowanym stwierdzeniem nie zgodził się organ II instancji, ponieważ budynek ten zachował w całości swoją formę architektoniczną i oryginalną konstrukcję, w związku z czym jest możliwa wymiana elementów najbardziej zniszczonych z odtworzeniem ich formy, materiału oraz sposobu obróbki, bez uszczerbku na wartości zabytkowej. Organ II instancji zasadnie wyjaśnił, że praktyka konserwatorska dopuszcza możliwość stopniowej wymiany drewnianych elementów konstrukcji budynków historycznych w ramach bieżących prac konserwatorskich, w następstwie ich zużycia i korozji biologicznej. Etapowa wymiana drewnianych elementów co do zasady nie obniża wartości zabytkowych budynku, szczególnie jeżeli zachowane zostają rozwiązania złączy ciesielskich, sposób obróbki oraz gatunek drewna, rodzaj konstrukcji oraz elementy wystroju architektonicznego. Prace takie powinny jednak być wykonywane pod kierunkiem specjalisty w dziedzinie konserwacji drewnianego budownictwa zabytkowego.

Opinia techniczna ogranicza się zatem do oceny stanu technicznego zabytku pod kątem jego zgodności z współczesnymi warunkami technicznymi, jakim powinny podlegać budynki, regulowanymi przepisami p.b. Dodatkowo należy wskazać, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., nie jest obowiązkiem organu uzgadniającego, tj. organu wskazanego w art. 39 ust. 3 p.b. (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 442/18).

Należy jednak wyjaśnić, że przepisy p.b. nie naruszają przepisów odrębnych, w tym przepisów u.o.z. a obiekty zabytkowe nie muszą spełniać aktualnie obowiązujących norm budowlanych. W ocenie organu II instancji, dokument (opinia) nie zawiera danych, istotnych z perspektywy zasad ochrony konserwatorskiej obiektów zabytkowych, w związku z czym zawarte w nim ustalenia nie mogą zostać uznane za wiążące w niniejszym postępowaniu. W odniesieniu do wniosku Skarżących o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, Sąd podzielił pogląd organu II instancji, wskazując, że przedmiotem postępowania nie jest ocena technicznych możliwości przeprowadzenia remontu omawianego obiektu, ale ustalenie, czy utracił on wartości zabytkowe i w związku z tym może podlegać rozbiórce. Przedmiotem postępowania w sprawie uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę nie jest również badanie zasadności ujęcia danego obiektu w wojewódzkiej lub gminnej ewidencji zabytków.

Jak słusznie wskazały organy, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.z. zabytki architektury i budownictwa podlegają ochronie i opiece bez względu na swój stan zachowania. Z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że zły stan zachowania obiektu zabytkowego (np. stan techniczny budynku) nie uniemożliwia objęcia go ochroną, jeżeli spełnia on przesłanki z art. 3 pkt 1 u.o.z. (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 stycznia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 643/17). Dlatego też, wypełniając obowiązki wynikające z art. 5 u.o.z. - Skarżące powinny zapewnić warunki prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy omawianym zabytku, zabezpieczyć go i utrzymywać w jak najlepszym stanie, a także korzystać z niego w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. W interesie społecznym leży ochrona obiektów o wartościach zabytkowych oraz niedopuszczenie do ich destrukcji.

8. W związku z tym, Sąd nie podzielił zarzutów Skarżących zawartych w skardze. Wskazane naruszenia prawa materialnego i procesowego nie wystąpiły w niniejszej sprawie. W szczególności wskazać należy, że w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień organy w pełni wyjaśniły podjęte rozstrzygnięcia. Uzasadnienia zawierają kompleksowe odzwierciedlenie i ocenę zebranego materiału dowodowego. W sposób wyczerpujący wyjaśniono przesłanki faktyczne i prawne jakimi kierowały się organy w procesie decyzyjnym.

Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. (a nie jak błędnie wskazano w skardze, myląc postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne - art. 84 § 1 k.p.a.), Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przypomnieć trzeba, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie ma możliwości dopuszczenia dowodu z dokumentu, który ma charakter opinii biegłego (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1003/20).

9. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę jako całkowicie bezzasadną.