VII SA/Wa 1423/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku oddala skargę

I.

Decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm., aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm. - dalej jako P.b.) nakazał U.M., M. V., T. R.i S. Ł.usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego części budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. S. C. w W. na terenie Dzielnicy[...]poprzez:

1. wykonanie nowego tynku na kominach;

2. wykonanie nowej ławy kominiarskiej na dachu;

3. wykonanie generalnego remontu balkonu od podwórza;

4. demontaż oraz montaż nowej balustrady na balkonie;

w terminie do 24 kwietnia 2020 r.

II.

Po rozpatrzeniu odwołania U. M., [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...]uchylił zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. nakazał U.M., M. V., T.R. i S. Ł.usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego części budynku mieszkalnego przy ul. S. C. w W., poprzez:

1. wykonanie nowego tynku na kominach,

2. wykonanie nowej lawy kominiarskiej,

3. wykonanie generalnego remontu balkonu od podwórza,

4. demontaż oraz montaż nowej balustrady na balkonie.

Obowiązek podlega wykonaniu w terminie dziesięciu miesięcy od dnia doręczenia niniejszej decyzji.

Prace naprawcze winny być prowadzone pod nadzorem osoby uprawnionej z zachowaniem zasad dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy oraz w sposób określony w dokumentacji sporządzonej w czerwcu 2019 r. przez mgr inż. P. J. i inż. G.L.

Przed przystąpieniem do realizacji powyższych robót, zobowiązani zobligowani są do uzyskania pozwolenia [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na ich wykonanie.

O usunięciu nieprawidłowości należy powiadomić PINB, przedkładając protokół końcowy odbioru robót sporządzony przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane.

W toku prowadzonego postępowania przed PINB przedłożony został protokół z przeglądu pięcioletniego budowlano-sanitarnego budynku położonego przy ul. C.w W., sporządzony przez mgr inż. P. J. i inż. G. L.w czerwcu 2019 r. Z treści powyższego protokołu wynika m.in. że "balkon w budynku od podwórza kwalifikuje się do generalnego remontu. Należy na balkonie od góry wykonać warstwę hydroizolacji wraz w wymianą balustrad na balkonie. Od spodu należy zamocować warstwę styropianu jako termoizolację zapobiegającą powstawaniu mostków termicznych (str. 13 pkt 6 lit. e) oraz że dach jest w dobrym stanie poza ławą kominiarską, która kwalifikuje się do ponownego wykonania (str. 16 pkt 5 lit. g), a także że zewnętrzny tynk jest cementowo wapienny z licznymi zarysowaniami na powierzchni ściany. Występują liczne porysowania tynku (str. 8 pkt 4 lit. m). Ponadto we wnioskach i zaleceniach autorzy opracowania wskazali na konieczność wykonania m.in. nowego tynku na kominach, nowej ławy kominiarskiej na dachu, wykonanie generalnego remontu balkonu od podwórza oraz demontażu oraz montażu nowej balustrady na balkonie (str. 26 pkt 8). Natomiast w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu . października 2019 r. przez przedstawiciela organu powiatowego ustalono m.in. że "kominy kwalifikują się do remontu wraz z ławą kominiarską do wymiany. (...). Elewacje kwalifikują się do remontu, od strony ulicy nad wejściem aż do dachu, widoczne spękania tynku. Balkon dostępny z pierwszego piętra nie posiada widocznej warstwy wykończeniowej, wyeksploatowany, beton przykryty PCV, od spodu widoczne ślady łuszczącego się tynku z częściowymi ubytkami, balkon kwalifikuje się do generalnego remontu i wykonania warstwy izolacyjnej zabezpieczającej konstrukcję płyty. W niniejszej sprawie nie budzi zatem wątpliwości, iż stan techniczny budynku mieszkalnego przy ul. S. C. w W. jest nieodpowiedni.

Przepis art. 66 określa przypadki, w których organ nadzoru budowlanego powinien nakazać właścicielowi lub zarządcy obiektu doprowadzenie obiektu budowlanego do właściwego stanu technicznego. Jego konstrukcja, w szczególności użycie zwrotu "właściwy organ w drodze decyzji nakazuje" wskazuje, że decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w ust. 1, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, ale również zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

W postępowaniu dowodowym w sposób bezsporny wykazano, że budynek mieszkalny jest w złym stanie technicznym, co wypełnia dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. Protokół sporządzony w trakcie czynności kontrolnych podpisany został bez uwag m.in. przez S. Ł. Zły stan techniczny przedmiotowego budynku wynika z braku bieżącej konserwacji i remontów, a zgodnie z art. 61 P.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 stanowiącym, że: "obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7", tj. zapewniając spełnienie wymagań podstawowych dotyczących bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa użytkowania, odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska. Obowiązek utrzymania obiektu w odpowiednim stanie technicznym w przypadku współwłasności obciąża zaś wszystkich współwłaścicieli. Wobec powyższego zasadnie organ powiatowy nałożył obowiązki określone w zaskarżonej decyzji na współwłaścicieli nieruchomości.

Niemniej jednak organ powiatowy w toku prowadzonego postępowania nie dokonał ustaleń w zakresie formy ochrony konserwatorskiej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity z 2016 r. poz. 1948 ze zm.) jakiej może podlegać sporny budynek mieszkalny. Powyższe ustalenia poczynił organ odwoławczy w wyniku których ustalano, iż przeprowadzenie robót wskazanych w sentencji skarżonej decyzji wymaga uzyskania zgody [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Po analizie akt sprawy w ramach postępowania drugoinstancyjnego [...]doszedł do przekonania, iż co prawda zarówno autor protokołu pięcioletniego jak i przedstawiciel organu powiatowego w trakcie czynności kontrolnych zwracali uwagę na nieprawidłowości w stanie technicznym klatki schodowej, to jednak mając na uwadze, że nieprawidłowości te ograniczają się wyłącznie do ubytków w powłoce malarskiej, brak jest konieczności do rozszerzania nakazów w skarżonej decyzji o obowiązek usunięcia nieprawidłowości w ww. zakresie. Ponadto zdaniem [...]termin dziesięciomiesięczny jest terminem wystarczającym zarówno na wykonanie nałożonych robót jak i wcześniejsze uzyskanie zezwolenia konserwatorskiego.

Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania tutejszy organ zauważa, iż podstawowym celem robót nakazanych przez organ nadzoru budowlanego w niniejszej decyzji jest zapobieżenie potencjalnemu zagrożeniu życia i zdrowia użytkowników przedmiotowego budynku mogącemu wynikać Z jego nieodpowiedniego stanu technicznego.

III.

Skargę na powyższą decyzję złożyła T.R. (dalej jako Skarżąca) zaskarżając ją w części, tj. w zakresie pkt 3 i 4 rozstrzygnięcia [...]

Decyzji organu zarzuciła mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 12 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w rezultacie:

1. nieustalenie, że współwłaściciele nieruchomości przy ul. C.w W. tj. S. Ł. i U. M. są adresatami niewykonanej jak dotychczas decyzji administracyjnej w przedmiocie rozbiórki werandy/wiaty budowlanego, zaś brak rozbiórki uniemożliwia wykonanie decyzji WINB;

2. nieustalenie, iż w stosunku do schodów zewnętrznych połączonych z balkonem (od strony ogrodu) oraz dachu nad ww. balkonem prowadzone jest postępowanie sądowo-administracyjne dotyczące ich rozbiórki, zaś wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w tym zakresie zostało wstrzymane na podstawie postanowienia [...] co czyni częściowo niemożliwym wykonanie remontu w zakresie dotyczącym lub połączonym z tymi elementami infrastruktury budynku przy ul. C. w W.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji WINB w części dotyczącej wykonania generalnego remontu balkonu od podwórza oraz demontażu oraz montażu nowej balustrady na balkonie, a także o uchylenie decyzji PINB oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wskazała, że od strony ogrodu istnieje wiata wybudowana przez współwłaścicieli nieruchomości, która jest objęta nakazem rozbiórki i która utrudnia wykonanie decyzji PINB i WINB.

Organy w żaden sposób również nie uwzględniły tego, że istnieje zaskarżona decyzja o nakazie rozbiórki schodów prowadzących na sporny balkon, na którym ma zostać przeprowadzony demontaż oraz montaż nowej balustrady. Trwające postępowania (obecnie sądowe) dotyczące schodów w ocenie Strony powodują sytuację, w której brak jest - do czasu zakończenia postępowania przed sądami administracyjnymi - praktycznej możliwości wykonania co najmniej części prac objętych zaskarżoną decyzją WINB.

IV.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

V.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiot niniejszego postępowania dotyczy nakazanego na mocy art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego części budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. S. C. w W. . Organy nadzoru budowlanego nakazały w odniesieniu do tego obiektu:

1. wykonanie nowego tynku na kominach;

2. wykonanie nowej ławy kominiarskiej na dachu;

3. wykonanie generalnego remontu balkonu od podwórza;

4. demontaż oraz montaż nowej balustrady na balkonie.

Adresatami decyzji są przy tym wszyscy współwłaściciele nieruchomości a więc U. M., M. V., T. R. i S.Ł. którzy posiadają odpowiednie udziały.

W sprawie nie jest sporny zakres robót jakie należy wykonać oraz to, że istniały podstawy do nałożenia takiego obowiązku. Świadczy o tym zarówno materiał zdjęciowy zgromadzony w aktach i protokoły kontroli, wskazujące wprost i bez jakiejkolwiek wątpliwości na zły stan techniczny tynku na kominie, ławy kominiarskiej, balkonu od strony podwórza oraz balustrady na nim zamontowanej, a także sporządzona opinia, której konkluzje organy w niniejszej sprawie podzieliły.

Sąd zauważa, że w art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. wskazano, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, wówczas organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Znaczenie dla nałożenia tego obowiązku ma wyłącznie ustalenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego (jego części). Jest oczywiste w okolicznościach niniejszej sprawy, że ta przesłanka umożliwiająca i warunkująca działanie organów zaistniała. Już sam bowiem ogląd wizualny stanu komina, ławy, balkonu i poręczy na nim, wskazuje na ich zły stan techniczny, wywołany wieloletnimi zaniedbaniami w bieżącej konserwacji. Należy przy tym zastrzec, że w świetle art. 66 ust. 1 pkt 1-3 P.b. przyczyny, które doprowadziły do nieprawidłowego funkcjonowania instalacji (tu obiektu) nie mają znaczenia (zob. odpowiednio wyrok NSA z 20 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1944/18).

Jeżeli zatem wystąpiła przesłanka nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu, to organ nadzoru budowlanego jest nie tyle uprawniony, ale przede wszystkim zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i nie może nad tym przejść do porządku dziennego, zostawiając tę kwestię niejako "na później" (por. wyrok NSA z 28 października 2020 r. sygn. akt II OSK 2299/18).

W kontekście powyższego Sąd nie ma jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że w realiach niniejszej sprawy, wobec niedziałania właścicieli nieruchomości, niezbędne było przymusowe nałożenie na nich obowiązku usunięcia nieprawidłowości w jej stanie technicznym. To też uczyniły organy, prawidłowo również określając termin wykonania obowiązku.

Idąc dalej zauważyć należy, że zgodnie z art. 61 P.b. to właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:

1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2;

2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

Adresatem decyzji z art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 pkt 1 P.b. jest więc właściciel (właściciele w razie wielości podmiotów po tej stronie) lub zarządca nieruchomości objętej nakazem.

Jak słusznie wskazano w wyroku WSA w Rzeszowie z 18 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 865/19 w przypadku obiektów budowalnych stanowiących przedmiot współwłasności zasadą jest, że decyzja wydawana na podstawie art. 66 ust. 1 P.b. jest kierowana do wszystkich współwłaścicieli tego obiektu, niezależnie od wielkości udziałów we wspólnym prawie oraz niezależnie od stopnia osobistej odpowiedzialności lub przyczynienia się danego współwłaściciela do powstania stanu odpowiadającego przesłankom materialnoprawnym z art. 66 ust. 1 P.b. Kwestie ewentualnych rozliczeń cywilnoprawnych pomiędzy współwłaścicielami lub ich osobistej odpowiedzialności (np. deliktowej lub karnej) nie należą do właściwości organów nadzoru budowlanego i nie stanowią przesłanek wydania rozstrzygnięcia konkretyzującego obowiązki określone w art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 P.b.

Konkludując organy słusznie ustaliły po pierwsze zły stan techniczny obiektu (w niekwestionowanym skargą zakresie tj. co do tynku na kominie i ławy kominiarskiej oraz w kwestionowanym już skargą zakresie tj. balkonu i balustrady), po drugie adresatów decyzji, którymi z uwagi na współwłasność nieruchomości pozostają U. M., M. V. , T. R. i S. Ł..

Sąd nie widzi powodów by stanowisko to kwestionować, przy czym słusznie .ustalił w postępowaniu odwoławczym kwestie związane z obowiązującą na tym terenie ochroną konserwatorską, co umknęło uwadze PINB.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd w całości uznaje je za bezzasadne i bazujące jedynie na niewątpliwie złych relacjach pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości.

Skarżąca formułuje pogląd, że tak długo, jak długo istnieje samowolna wiata/weranda pod balkonem, tak długo nie jest w ogóle możliwe techniczne wykonanie decyzji nakazowej .[...]. Podobne stanowisko prezentuje w odniesieniu do balustrady, której nie można jej zdaniem naprawić dopóty, dopóki nie zostanie ostatecznie przesądzona kwestia legalności schodów prowadzących na balkon, których - jak można jedynie wnioskować bowiem skarga o tym milczy - poręcz jest połączona z balustradą na balkonie. To wszystko prowadzi Skarżącą do wniosku, że organy nadzoru budowlanego wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy, nie uwzględniając istotnych okoliczności.

Sąd tego stanowiska w zupełności nie podziela.

Po pierwsze, organy przeprowadziły prawidłowe i kompletne postępowanie dowodowe, wyjaśniając wszystkie istotne przesłanki warunkujące skorzystanie z art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 pkt 1 P.b. Wynik końcowy postępowania to trafne decyzje nakładające obowiązki wskazane w powołanych przepisach.

Po drugie, żadnego wpływu na wydane rozstrzygnięcie nie mają wskazywane przez Skarżącą postępowania z zakresu nadzoru budowlanego, w których orzeczono nakaz rozbiórki wiaty/werandy umiejscowionej pod balkonem jak i schodów prowadzących na balkon. To, że niewątpliwie wykonanie nakazanych robót budowlanych będzie wymagało współpracy współwłaścicieli jest oczywiste, tak jak oczywiste jest i to, że owa wiata/weranda stanowi pewną techniczną przeszkodę do wykonania decyzji WINB. Nie uzasadnia to jednak twierdzenia, że istnienie tego rodzaju przeszkód, tak jak i nieunikniony obowiązek poniesienia określonego obciążenia finansowego, implikuje obowiązek odstąpienia przez organ od nałożenia nakazu w sytuacji, gdy jest oczywiste że balkon i balustrada nie spełniają wymagań technicznych i pozostają w złym stanie. To samo należy powiedzieć w sytuacji nakazanej rozbiórki schodów, która w żaden sposób nie wpływa na obowiązek naprawienia balustrady na balkonie. Skarżąca nie dostrzega, że nakazane rozbiórki, bez względu na ich status prawny, nie dotyczą w żadnym razie balkonu ani balustrady. Owszem, dotyczą obiektów pozostających w pewnym związku funkcjonalnym i użytkowym z powołanymi w decyzji [...] elementami budynku, jednakże nie przesądza to o konieczności wstrzymania się przez organ z nakazaniem wykonania robót, które doprowadzą je do odpowiedniego stanu technicznego. Nie jest bowiem możliwe trwanie niespełniającego wymagań technicznych balkonu i balustrady do czasu rozstrzygnięcia o legalności istnienia innych elementów obiektu budowlanego (schodów) czy też innych obiektów budowlanych (werandy/wiaty).

Należy w tym miejscu zadać sobie pytanie, czy w sytuacji legalnego istnienia werandy/wiaty i schodów na balkon, organ nadzoru budowlanego mógłby powstrzymać się od orzeczenia nakazu związanego z nienależytym stanem balkonu czy balustrady? Jest oczywiste, że w ogóle nie zwracałyby uwagi na tego rodzaju obiekty, których istnienie jest indyferentne z punktu widzenia prawidłowego dbania o inne elementy budynku. To od współwłaścicieli nieruchomości zależy w jaki sposób wykonają decyzję nakazową. Ewentualne trudności wynikające z oczywiście widocznego konfliktu i nienajlepszych stosunków sąsiedzkich, czy też z technicznego położenia jednego obiektu względem drugiego w żadnym razie nie uzasadniają odstąpienia od obowiązku wydania nakazu doprowadzenia obiektu do prawidłowego stanu technicznego.

Wszystkie zarzuty skargi uznać należało zatem za oczywiście nieuzasadnione.

Końcowo Sąd podkreśla, realizując w tym względzie konstytucyjny i ustawowy wymóg przekonywania stron do dobrowolnego wykonania rozstrzygnięć sądowych i administracyjnych, że droga sporów pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości, a nie droga współpracy, prowadzi wyłącznie do stanu, w którym wszyscy współwłaściciele odczują, zwłaszcza finansowo, skutki swojego zachowania i braku kompromisów. Niewykonanie obowiązków nałożonych przez organy, do czego wymagana będzie niewątpliwie wzajemna współpraca współwłaścicieli, doprowadzić może do wszczęcia egzekucji, nakładania grzywien w celu przymuszenia, a w końcowym efekcie także przymusowego wykonania owych obowiązków na koszt wszystkich osób zobowiązanych.

Sąd wskazuje na powyższe licząc, że wszyscy współwłaściciele dostrzegą to, że w sprawie chodzi o ich wspólne dobro materialne jakim jest nieruchomość, w której mają odpowiednie udziały.

Reasumując, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) oddalił skargę.

Augustyniak-Pęczkowska