VII SA/Wa 1340/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Wojciech Sawczuk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skarg E. O. – B., K. B., K. W. oraz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargi

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. Nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r., poz. 256, dalej "k.p.a.") oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2019 r., poz. 1186, dalej: "Prawo budowlane"), po rozpatrzeniu odwołania E. O. - B., K. B., M. W., A. W. oraz K. W., od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej inwestorowi tj. [...]sp. z o. o., pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i niezbędną infrastrukturą techniczną, położonego na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...]w [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] sierpnia 2016 r., inwestor [...] w [...], złożyła wniosek o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i niezbędną infrastrukturą techniczną, na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul.[...] w [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] Prezydent [...] zatwierdził projektu budowlanego i udzielił [...] w[...], pozwolenia na realizację ww. inwestycji. W uzasadnieniu organ wskazał m. in. na to, że na skutek zastrzeżeń zgłoszonych w postępowaniu dotyczących zachowania norm nasłonecznienia dla lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...], w przedłożonym projekcie inwestycji naniesiono poprawki poprzez cofnięcie ostatniej kondygnacji. Podał przy tym, że zmiana obrysu ostatniej kondygnacji została wykonana celem zapewnienia nasłonecznienia lokalom mieszkalnym w północno-wschodniej części budynku przy ul. [...], nr [...]. Mieszkania te posiadają nasłonecznienie tylko od strony wschodniej, tj. od strony działki nr[...] z obrębu [...], gdyż usytuowanie tarasów i balkonów o głębokości 2,80 m nad oknami od strony południowej rzuca cień i nie zapewnia stosownego nasłonecznienia. Do zmienionego projektu dołączono analizę nasłonecznienia ukazującą układ lokali w budynku przy ul.[...] i sposób zapewnienia im nasłonecznienia.

Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta [...] wnieśli E. O.-B., K. B., A. W., M. W. oraz K. W. – właściciele lokali w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...] zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] (znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji), którzy to wskazali na naruszenie prawa poprzez niezapewnienie wymaganego czasu nasłonecznienia dla mieszkań m. in. Nr [...] w ww. budynku.

Decyzją z [...] marca 2017 r. Nr[...], Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał na niespójne działanie organu I instancji w zakresie przyznania statusu strony członkom Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" (tj. budynku przy ul.[...]), w tym odwołującym się. Z jednej strony, jak podał, organ I instancji traktuje bowiem te osoby jako strony postępowania, z drugiej zaś wskazuje, że rozwiązania przedstawione w projekcie są prawidłowe i dowodzą o braku oddziaływania na nieruchomości sąsiednie.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, Prezydent[...] wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr [...], którą zatwierdził projekt budowlany i ponownie udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę. Decyzja ta nie została doręczona członkom Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]"; do osób tych przed wydaniem ww. decyzji organ I instancji skierował natomiast odrębne pisma informujące o nieuznaniu ich za strony postępowania z uwagi na to, że projekt inwestycji nie narusza prawa – zapewnia im lokalom wymagany prawem czas nasłonecznienia.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wnieśli E. O. - B., K. B., M. W., A. W. oraz K. W..

Pismem z [...] września 2017 r., znak: [...], Wojewoda [...], działając na podstawie art. 50 k.p.a., wezwał odwołujących się do wykazania interesu prawnego w postępowaniu odwoławczym.

Po uzyskaniu odpowiedzi na ww. wezwanie, Wojewoda [...]wydał decyzję z [...] listopada 2017 r., Nr [...] którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2017 r. Nr [...], uznając, że odwołujący nie mają interesu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 269/18, uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...], nie podzielając stanowiska organu, co do braku legitymacji procesowej odwołujących się. Wyrok ten stał się prawomocny w wyniku wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2019 r. sygn. akt: II OSK 595/19.

W konsekwencji powyższego, Wojewoda[...] zobowiązany był do merytorycznego rozpatrzenia odwołania E. O. - B., K. B., M. W., A. W. oraz K. W. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr[...]. Po rozpoznaniu ww. odwołania Wojewoda [...] wydał powołaną na wstępie decyzję utrzymującą w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ II instancji powołał się na treść art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, a następnie przeanalizował zgodność inwestycji z decyzją Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] września 2014 r., o warunkach zabudowy (na obszarze nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego), stwierdzając zgodność w tym zakresie.

W dalszej kolejności wskazał, że projektowana inwestycja jest zgodna z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: "rozporządzenie"), albowiem elewacje posiadające otwory okienne i drzwiowe zostały zaprojektowane w odległości nie mniejszej niż 4 m. od granicy z sąsiednimi działkami budowlanymi.

Ocenił, że projektowana inwestycja nie narusza przepisów z zakresu ochrony przeciwpożarowej w tym § 271-273 rozporządzenia w stosunku do sąsiednich budynków, gdyż odległość między budynkami należącymi do klasy ZL wynosi ponad 8 m. Uznał, że nie narusza również pozostałych przepisów rozporządzenia, w tym § 18 i § 19 -w zakresie odległości miejsc postojowych od okien i granicy działki, § 23 -w zakresie odległości miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe od budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi, § 29 -w zakresie ewentualnej zmiany spływu wód, § 40 w części przewidującej plac zabaw; § 57 -w zakresie nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, § 60 ust. 1 tj. -w przedmiocie nasłonecznienia pokoi mieszkalnych - w godzinach 7.00 - 17.00 oraz § 13 (przesłanianie obiektów z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi).

Organ wskazał także, że inwestycja zostanie zrealizowana poza zasięgiem zagrożeń i uciążliwości określonych w przepisach odrębnych (§ 11 ust. 1 rozporządzenia), a jej realizacja nie spowoduje ponadto uciążliwości, w postaci szkodliwego promieniowania i oddziaływania pól elektromagnetycznych, hałasu i drgań (wibracji); zanieczyszczenia powietrza, zanieczyszczenia gruntu i wód; powodzi i zalewania wodami opadowymi; osuwania gruntu, lawiny skalnej i śnieżnej i szkód spowodowanych działalnością górniczą (§ 11 ust. 2 pkt 1-7 ww. rozporządzenia).

Organ ocenił, że projekt budowlany jest kompletny - zawiera oświadczenie, o którym mowa w art. 20 ust. 4 Prawa budowlanego, oraz po uzupełnieniu w postępowaniu odwoławczym, aktualne w stosunku do projektu zaświadczenia, o których mowa w art. 12 ust. 7 ww. ustawy. Posiada też wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia, w szczególności został zaopiniowany przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych; do spraw sanitarnohigienicznych i do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy. Do wniosku o pozwolenie na budowę zostały dołączone oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz opinie geotechniczną Projekt zawiera informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony, budynek należy do II kategorii geotechnicznej w prostych warunkach geotechnicznych.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ zwrócił uwagę, że kwestią sporną jest nasłonecznienie lokali mieszkalnych należących do skarżących. Stwierdził, że lokale mieszkalne nr [...]i nr [...] należące do E. O. - B., K. B., M. W. oraz A. W. znajdują się po stronie północno- wschodniej, zaś lokal nr [...] należący do K. W. znajduje się po stronie południowo-wschodniej, w odniesieniu do projektowanego budynku. Wskazał, że analiza nasłonecznienia budynków sąsiednich, została wykonana w dniach 21 marca i 21 września, w oparciu o współrzędne geograficzne dla [...]. Opracowanie zostało wykonane przez A. R. - Sz. posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń - nr upr. [...] i sprawdzone przez D. R. posiadającą uprawnienia do pełnienia samodzielnej funkcji projektanta i kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej - nr ew. [...]. W przedłożonej analizie nasłonecznienia zostały przestawione rzuty lokali mieszkalnych w północno - wschodnim i południowo - wschodnim rogu budynku przy ul. [...] (również lokali mieszkalnych nr[...], nr [...] oraz nr [...]należących do odwołujących). Analiza w szczególności skupiła się na parterze budynku przy ul. [...].

Organ wskazał na wstępie, że wszystkie lokale mieszkalne należące do skarżących są lokalami wielopokojowymi, zatem zgodnie z § 60 ust. 2 rozporządzenia dopuszcza się ograniczenie wymagań dotyczących nasłonecznienia co najmniej do jednego pokoju. Następnie zwrócił uwagę, że polskie przepisy nie precyzują, czy czas nasłonecznienia powinien być zapewniony w sposób ciągły, uznając, że wymóg nasłonecznienia należy uznać za spełniony, jeśli suma wszystkich interwałów nasłonecznienia dla jednego pomieszczenia odpowiada normie 180 minut. Wskazał, że lokale mieszkalne nr [...] i nr[...] mają zapewnione nasłonecznienie w pokoju południowych (pomieszczenie graniczące z kuchnią) w interwałach: między 10:15-12:08 dla okna wschodniego oraz w godzinach 12:10-15:10 dla okna południowego, tym samym wskazać należy, iż nasłonecznienie dla lokalu nr [...] i nr [...] wynosi 4 godziny 53 minuty dziennie (na wymagane 3 godziny dziennie). Natomiast lokal mieszkalny nr [...] ma zapewnione nasłonecznienie w pokoju wschodnim w interwale między 8:25- 11:35, tym samym wskazać należy, iż nasłonecznienie dla lokalu nr [...] wynosi 3 godziny 10 minut dziennie (na wymagane 3 godziny dziennie). Dodatkowo inwestor przedłożył odrębną analizę nasłonecznienia budynku na działce nr ew. Nr [...] z obrębu [...] (budynek przy ul. [...]) w modelu 3d wraz z pokazaniem cieni wykonaną przez A. R. – Sz.w dniach 21 marca i 21 września, z której również wynika, że norma nasłonecznienia dla lokali mieszkalnych nr[...], nr [...] i nr [...]została zachowana na poziomie wymaganych 180 minut.

Organ zwrócił uwagę, że analizy nasłonecznienia zostały opracowywane w porozumieniu ze Wspólnotą Mieszkaniową, zarządzającą budynkiem przy ul. [...], która dodatkowo zleciła przygotowanie niezależnej ekspertyzy nasłonecznienia lokali mieszkalnych omawianego budynku. Taka analiza została wykonana przez M. P., rzeczoznawcę budowlanego w specjalizacji architektonicznej bez ograniczeń - nr upr. [...]. Zgodnie z tą analizą okna oznaczone jako 03 i 04 zlokalizowane na parterze budynku przy ul. [...] od strony północno-wschodniej (właściwe dla lokali nr [...] i nr [...]) mają najniekorzystniejszą lokalizację w stosunku do budynku projektowanego. W niniejszej analizie na str. 9 znajduje się informacja, iż czas nasłonecznienia lokali z oknami 03 i 04 (właściwe dla lokali nr [...]i nr [...]), z uwzględnieniem interwału z okien doświetlających wynosi odpowiednio minimum 2 godz. i 1 godz. 10 min, co łącznie daje minimum 3 godziny i 10 minut nasłonecznienia.

Następnie należy wskazać, iż czas nasłonecznienia lokalu z oknem oznaczonym jako 05 zlokalizowanym na parterze budynku przy ul.[...] od strony południowo-wschodniej (właściwe dla lokalu nr[...]), z uwzględnieniem interwału z okien doświetlających wynosi odpowiednio 3 godziny, co jest równe z wymaganym czasem nasłonecznienia (str. 10 analizy). Organ zaznaczył, że analiza została wykonana na zlecenie zarządcy budynku, a nie inwestora. Mając na względzie powyższy fakt, należy przyznać, iż z obiektywnego punktu widzenia winna być ona najkorzystniejsza dla lokatorów budynku przy ul. [...], a mimo tego potwierdza ona dane, które zostały opracowane przez inwestora w ww. analizach przygotowanych na zlecenie [...] i spełnienie przez projektowaną inwestycję § 60 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

Organ podkreślił, że analiza nasłonecznienia przygotowana na zlecenie E. O. - B. i K. B. przez W. S., posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej - nr upr. [...], w znacznym stopniu potwierdza dane zawarte w ww. omówionych analizach. Jak wynika z legendy do rysunków oraz późniejszego opisu na czerwono zostały zaznaczone miejsca (lokale), dla których spełniony został wymóg 3 -godzinnego nasłonecznienia. Z analizy ściany budynku, na których znajdują się wschodnie okna lokali nr [...], nr [...] i nr [...] wynika, że są one oświetlone przez 3 godziny dziennie co spełnia minimalną normę wskazaną w przepisach.

Organ jako niezrozumiały uznał argument, że skoro ściana, na której znajduje się okno jest w pełni doświetlona przez minimum 3 godziny, to pomieszczenia mieszkalne nie będą miały nasłonecznienie w ogóle. W ocenie organu interpretacja taka jest niespójna i nie pozwala na prawidłową interpretację wyników. Ponadto analiza została opracowana w oparciu o dane budynku, przed zmianami w jego bryle, których dokonał Inwestor w wyniku wydania przez Wojewodę[...] decyzji z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...].

Reasumując, z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, iż w projekcie budowlanym zabezpieczono interesy osób trzecich w ww. zakresie nasłonecznienia. W ocenie Wojewody[...] materiał dowodowy w zakresie problemu nasłonecznienia lokali w istniejących budynkach jest pełny i wystarczający, tym samym nie zachodzi konieczność wykonania dodatkowej analizy określającej szczegółowo warunków nasłonecznienia lokali nr [...], [...] i [...] w budynku przy ul. [...]. Wobec powyższego nie zachodzi także konieczność powołania biegłego w celu zbadania rzetelności analizy nasłonecznienia czy też wykonania nowej.

Organ wskazał także – powołując się na orzecznictwo m. in. Sądu Najwyższego (sygn. akt: IV CR 879/59 (OSNC 1962/1/15) – że właściciele nieruchomości miejskich muszą zawsze liczyć się z możliwością zmiany nasłonecznienia ich budynków w miarę rozwoju budownictwa i zabudowy gruntów sąsiednich, nie mogą więc dochodzić szkód spowodowanych zmniejszeniem nasłonecznienia ich budynków przez budynki sąsiadów, którzy zabudowali swe grunty zgodnie z przepisami prawa i nie naruszyli praw właścicieli gruntów sąsiednich.

Powyższa decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. Nr [...] została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez E. O.-B. i K. B. oraz K. W., jak również przez Wspólnotę Mieszkaniową "[...]" .

E. O.-B., K. B. oraz K. W. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2, art. 35 ust. 1 i art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a także w zw. z § 13 i § 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia, poprzez przedwczesne zakończenie postępowania z uwagi na rzekomy brak interesu prawnego skarżących,

2. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 10, art. 15 k.p.a., art. 73 § 1 k.p.a., art. 74 § 2, art. 77, art.. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez jego przedwczesne zastosowanie, umorzenie postępowania i potrzymanie decyzji o umorzeniu, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji winna być uchylona w trybie określonym w art. 138 § 2 k.p.a. lub art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. ponieważ skarżący nie mieli możliwości wypowiedzenia się w postępowaniu I instancji, co do treści dokumentu, który stanowił podstawę do pozbawienia ich statusu strony,

3. art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 i art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z §13 i § 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia przez ich błędną wykładnię i uznanie, że skarżący nie wykazali interesu prawnego,

4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., a także w zw. z § 60 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, poprzez dokonanie oceny, że skarżący nie udowodnili interesu prawnego oraz nie doszło do naruszenia interesu osób trzecich (skarżących i nabywców lokali w projektowanym budynku), a projektowana inwestycja spełnia przepisy § 60 tylko w oparciu o jedną analizę nasłonecznienia przedstawioną przez inwestora z zastosowaniem błędnej interpretacji przepisu § 60 rozporządzenia, tj. z przyjęciem, iż dla ustalenie spełnienia nasłonecznienia wynoszącego 3 godziny w godzinach 7.00-17.00 wystarczające jest zsumowanie wszystkich interwałów nasłonecznienia dla jednego z pomieszczeniem w lokalu mieszkalnym z całkowitym pominięciem takich czynników jak: obowiązywanie czasu urzędowego w Polsce, równania czasu (nierówności dni naturalnych), zaprezentowanie czasu nasłonecznienia w obu dniach równonocy, wielkości otworów okiennych w lokalach skarżących, braku korekcji błędów z zastosowaniem metody linijki słońca M. T. i braku zastosowania innych metod,

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., art. 107 §3 k.pa., w zw. z § 60 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, a także w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez złamanie zasady reformationis in peius, tj. sumowanie czasów nasłonecznienia dla lokalu nr [...] ze wschodu i południa w drugim postępowaniu przed organem I instancji oraz organem II instancji w postępowaniu odwoławczym,

6. art. 6 k.p.a., art. 7, art. 8 k.p.a., art. 15 k.p.a. oraz art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. oraz w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., poprzez odstąpienie od całościowej kontroli złożonych przez projektantkę dokumentów przez organ I instancji w zakresie prawidłowości rzeczywiście zastosowanych przez ten organ przepisów prawa materialnego do oceny: posiadania przez odwołujących przymiotu strony, braku naruszenia interesów skarżących i spełnienia przepisów § 60 rozporządzenia,

7. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art, 75, art. 77, art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 i art. 84 §1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez przedwczesne zakończenie postępowania, w sytuacji gdy:

• organ I instancji, poprzez zastosowanie art. 20 ust. 4 k.p.a. całkowicie uchylił się od zbadania interesu prawnego odwołujących,

• organ II instancji, mimo wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt SA/Wa 269/18, nadal twierdzi, że skarżący nie udowodnili interesu prawnego, nie doszło do naruszenia osób trzecich, a projekt inwestycji spełnia przepis § 60 oraz pominął wniosek o powołanie biegłego.

8. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. i w związku z postanowieniami decyzji Nr WZ-120/2014 o warunkach zabudowy oraz w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przedwczesne zakończenie postępowania, w sytuacji, gdy organ I instancji nie podejmował decyzji w sprawie ustalenia linii zabudowy, a organ II instancji nie przeprowadził na żądanie skarżących dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów o kluczowe dokumenty w sprawie wyznaczenia linii zabudowy na etapie wydawania pozwolenia na budowę,

9. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. i art. 74 § 2 k.p.a., poprzez przedwczesne zakończenie postępowania, w sytuacji, gdy wskutek działania organu I instancji odwołujący nie mogli brać udziału w całym toku postępowania przed organem I instancji, nie mogli wypowiedzieć się co do zebranego materiału dowodowego,

10. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 4 w zw. z art. 35 ust. 1, w zw. z art. 32 ust 4 Prawa budowlanego, a także w zw. z art. 81 k.p.a poprzez jego przedwczesne zastosowanie, ponieważ odwołujący nie mieli możliwości wypowiedzenia się w postępowaniu I instancji, co do treści dokumentu, który stanowił podstawę do pozbawienia ich statusu strony oraz zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, a który to dokument organ I instancji przyjął bez jakiejkolwiek oceny,

11. art. 7 k.p.a.. art. 77 §1 k.p.a., w zw. z art. 80 k.p.a., a także w zw. z art. 81 k.p.a. i art. 107 § 3, przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okoliczności zostały udowodnione, mimo że strony (na początku postępowania), później odwołujący nie mieli możności wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów,

12. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 §1 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wyjaśnieniach wyłącznie strony zainteresowanej (inwestora oraz projektanta).

13. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., a także w zw. z § 13 i § 57-60 rozporządzenia poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu l instancji i uznanie, bez zasięgnięcia wiadomości specjalnych, że przeprowadzone w przedmiotowej sprawie analizy nasłonecznienia zostały wykonane w sposób prawidłowy, co miało istotny wpływ na wynik postępowania.

14. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.pa., a także w zw. z § 13 i § 57-60 rozporządzenia, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, mimo braku w aktach sprawy materiału dowodowego świadczącego o przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego w sprawie ustalenia linii zabudowy i zaginionych dokumentów przez organ I instancji, co miało istotny wpływ na wynik postępowania.

15. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 60 rozporządzenia, przez przyjęcie, wbrew zgromadzonym materiałom dowodowym, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione normy nasłonecznienia w obu dniach równonocy podczas, gdy analizy nasłonecznienia zostały wykonane tylko dla jednego dnia równonocy, co miało istotny wpływ na wynik postępowania.

16. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 60 rozporządzenia, przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że analizy nasłonecznienia mogą prezentować czas nasłonecznienia tylko dla jednego dnia równonocy.

17. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. przez uznanie, że okoliczności faktyczne zostały udowodnione, przy braku zawiadomienia strony o zebraniu całego materiału dowodowego w sprawie i braku możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

18. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez zbyt skrótowe sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.

W skardze Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" jej pełnomocnik wskazała, że zarzuty wraz z uzasadnieniem zostaną przekazane niezwłocznie w innym piśmie, jednakże w miejsce takiego pisma, w dniu [...] października 2020 r., do Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącej o zawieszenie postępowania sądowego. Jako powód pełnomocnik wskazała złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. Z akt sprawy wynika, że Wojewoda[...]już po przekazaniu skarg wraz z kompletem akt administracyjnych (pisma z [...] lipca 2020 r.) wydał w dniu [...] sierpnia 2020 r. postanowienia o wznowieniu postępowania. W rezultacie Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 56 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i postanowieniem z dnia 21 stycznia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1341/20 odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

W odpowiedzi na obie skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1341/20 Sąd zarządził na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygn. akt VII SA/Wa 1340/20 i VII SA/Wa 1341/20 i prowadzić ją pod sygn. akt VII SA/Wa 1340/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skargi nie są niezasadne i podlegają oddaleniu.

Spór w niniejszej sprawie odnosi się przede wszystkim do właściwego zastosowania metody obliczenia czasu nasłonecznienia lokali mieszkalnych nr [...] i nr [...] oraz lokalu nr[...] w budynku przy ul. [...], i tym samym zgodności kwestionowanego projektu budowlanego z § 60 rozporządzenia.

Biorąc powyższe pod uwagę należy w pierwszej kolejności wskazać, że w świetle § 13 ust 1 rozporządzenia odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli: 1) między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż: a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m, b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m, 2) zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60. Powołany przepis, a także wskazane w nim § 57 i § 60 rozporządzenia, mają na celu zapewnienie odpowiedniego naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Z treści § 57 ust. 1 rozporządzenia wynika, że pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy. W pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8, natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względów na przeznaczenie - co najmniej 1:12 (ust. 2). Z kolei stosownie do treści § 60 ust. 1 rozporządzenia pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu, innych formach opieki przedszkolnej oraz szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 8.00-16.00, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 7.00-17.00. Jak stanowi ust. 2 tego paragrafu wymagania w mieszkaniach wielopokojowych te powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju. W przypadku zaś budynków zlokalizowanych w zabudowie śródmiejskiej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia, określonego w ust. 1, do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia (§ 60 ust. 3 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie organy w sposób prawidłowy oceniły zgromadzony materiał dowodowy ustalając, że wspomniane lokale mieszkalne, należące do skarżących E. O.-B. i K. B. oraz K. W., mają zapewnione normy nasłonecznienia, a ocena ta znajduje oparcie w analizach sporządzonych przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane. W pierwszej kolejności zgodzić się należy z twierdzeniem organu, że polskie przepisy nie precyzują, czy czas nasłonecznienia powinien być zapewniony w sposób ciągły, uznając, że wymóg nasłonecznienia należy uznać za spełniony, jeśli suma wszystkich interwałów nasłonecznienia dla jednego pomieszczenia odpowiada normie 180 minut. Sąd nie podziela w tym zakresie zarzutu nr 4 skarżących dotyczącego błędnej interpretacji przepisu § 60 rozporządzenia. Poza sporem jest również, że wszystkie lokale mieszkalne należące do skarżących są lokalami wielopokojowymi, a zatem zgodnie z powołanym § 60 ust. 2 rozporządzenia dopuszcza się ograniczenie wymagań dotyczących nasłonecznienia co najmniej do jednego pokoju.

Z akt sprawy wynika, że analiza nasłonecznienia budynków sąsiednich, została wykonana w dniach 21 marca i 21 września, w oparciu o współrzędne geograficzne dla [...]. Opracowana została przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń (A. R. - S. - nr upr. [...]) i sprawdzone przez osobę posiadającą uprawnienia do pełnienia samodzielnej funkcji projektanta i kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej (D. R. - nr ew. [...]). Z analizy tej wynika jednoznacznie, że lokale mieszkalne nr [...] i nr [...] mają zapewnione nasłonecznienie od strony południowej (pomieszczenie graniczące z kuchnią) w interwałach: między 10:15-12:08 dla okna wschodniego oraz w godzinach 12:10-15:10 dla okna południowego, wobec czego nasłonecznienie dla lokalu nr [...] i nr [...]wynosi 4 godziny 53 minuty dziennie. Z kolei w odniesieniu do lokalu mieszkalnego nr[...] ma on zapewnione nasłonecznienie w pokoju wschodnim w interwale między 8:25- 11:35, a zatem przez 3 godziny 10 minut dziennie. Wymóg zapewnienia minimum 180 minut dziennie jest zatem spełniony. Został on także potwierdzony przez analizę nasłonecznienia budynku przy ul.[...] w modelu 3d przedłożonym dodatkowo przez inwestora.

Podkreślenia wymaga, że również Wspólnota Mieszkaniowa, zarządzającą budynkiem przy ul.[...] zleciła przygotowanie niezależnej ekspertyzy nasłonecznienia wskazanych lokali mieszkalnych. Z analizy tej, która również została wykonana przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia (rzeczoznawcę budowlanego w specjalizacji architektonicznej bez ograniczeń - nr upr. [...] – M. P.) wynika, że czas nasłonecznienia lokali nr [...] i nr [...], z uwzględnieniem interwału z okien doświetlających wynosi odpowiednio minimum 2 godz. i 1 godz. 10 min, co łącznie daje minimum 3 godziny i 10 minut nasłonecznienia. Z kolei czas nasłonecznienia lokalu nr [...], z uwzględnieniem interwału z okien doświetlających wynosi odpowiednio 3 godziny, co jest równe z wymaganym czasem nasłonecznienia (str. 10 analizy).

Wreszcie zaznaczyć należy, że analiza nasłonecznienia została opracowana również na zlecenie samych skarżących tj. E. O. - B. i K. B.. Została ona wykonana przez W. S., posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej - nr upr. [...]. Zgodzić się należy, że dane i obliczenia zawarte w tej analizie w znacznej mierze pokrywają się z danymi zawartymi w ww. analizach, choć część wniosków jest prezentowana przez autora odmiennie. Z analizy ściany budynku, na których znajdują się wschodnie okna lokali nr [...], nr [...]i nr [...] wynika, że są one oświetlone przez 3 godziny dziennie co spełnia minimalną normę wskazaną w przepisach. Kwestią sporną pozostaje natomiast interpretacja wskazanych danych. Organ dokonał w oparciu o przedstawione dane i przy wzięciu pod uwagę ww. analiz własnej oceny, która jest rzetelna i odpowiada wymogom proceduralnym określonym zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutów skarżących E. O. - B., K. B. i K. W. należy w pierwszej kolejności wskazać, że dotyczą one w znacznej mierze nieuwzględnienia ich interesu prawnego w toczącym się postępowania, a dodatkowo wskazują na wady procesowe i zawierają polemikę z ustaleniami dokonanymi przez organ. Zarzuty dotyczące braku uwzględnienia interesu prawnego wynikają z niezrozumienia istoty zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy bowiem przypomnieć, że po wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 269/18, którego prawidłowość została potwierdzona wyrokiem NSA z dnia 29 października 2019 r. sygn. akt II OSK 595/19, nie ulegało najmniejszej wątpliwości, że Wojewoda [...] zobowiązany był uwzględnić interes prawny skarżących, uznać ich za stronę postępowania i rozstrzygnąć sprawę co do meritum. W związku z czym zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2020 r. Nr [...] nie dotyczy już umorzenia postępowania odwoławczego (tak jak miało to miejsce w przypadku uchylonej decyzji z dnia [...] listopada 2017 r., Nr [...]), lecz rozstrzyga sprawę co do istoty utrzymując w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę.

Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia analizy nasłonecznienia dla obu dni równonocy należy zauważyć, że analizy nasłonecznienia znajdujące się w aktach sprawy zostały wykonane w oparciu o diagram określający czas nasłonecznienia w obu dniach wskazanych w § 60 ust. 1 rozporządzenia tj. 21 marca i 21 września. Nie ulega również wątpliwości, że zostały w nich uwzględniona metodologia M. T. dotycząca obowiązywania czasu urzędowego w Polsce, równania czasu, wielkości ekspozycji słonecznej i położenia geograficznego budynku. Niezależnie zatem od fakty, że przepisy rozporządzenia nie określają ww. metodologii, brak jest podstaw do podważania rzetelności opracowań ocenionych przez organ i sporządzonych przez osoby dysponujące odpowiednimi uprawnieniami.

W kontekście powyższego nie można również zgodzić się z zarzutem oparcia organu wyłącznie na wyjaśnieniach inwestora i projektanta, albowiem stanowisko organu odnosi się szczegółowo również do analizy nasłonecznienia sporządzonej przez inż. W. S., na zlecenie skarżących oraz opracowania autorstwa mgr inż. arch. M. P., sporządzonego w porozumieniu ze Wspólnotą Mieszkaniową budynku przy ul. [...].

Brak jest również podstaw, aby przychylić się do zarzutu skarżących dotyczącego konieczności zasięgnięcia wiadomości specjalnych. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że specjalistyczną wiedzę posiadają osoby sporządzające projekt budowlany oraz uzgadniające ten projekt pod kątem wymogów wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, w szczególności warunków technicznych określonych w rozporządzeniu np. w zakresie ochrony przeciwpożarowej. To zatem projektanci i sprawdzający, dysponujący odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi ponoszą odpowiedzialność za rzetelność projektu i jego sporządzenie według zasad wiedzy technicznej, odpowiedniej metodologii i w zgodzie z przepisami prawa. Z kolei organ administracji architektoniczno-budowlanej jest traktowany jako wyspecjalizowany organ administracji publicznej, który co do zasady nie ma potrzeby uzyskiwania wiedzy specjalnej. Oczywiście nie można wykluczyć, że w pewnych szczególnych sytuacjach taka potrzeba się pojawi i wówczas organ powinien wystąpić o uzyskanie dodatkowych informacji wykorzystując odpowiednie środki dowodowe w k.p.a. Taka sytuacja nie miała jednakże miejsca w niniejszej sprawie. Należy zwrócić uwagę, że postępowanie w sprawie uzyskania kwestionowanego pozwolenia na budowę trwało stosunkowo długo, a organy uzupełniały materiał dowodowy, który stanowił obszerną i kompletną całość.

Niezrozumiały jest zarzut dotyczący wyznaczenia linii zabudowy na etapie wydawania pozwolenia na budowę w kontekście wygaśnięcia decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] Z akt sprawy nie wynika bowiem, że ww. decyzja wygasła. Jednocześnie – jak wskazano wyżej - organ dokonał szczegółowego sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z warunkami wynikającymi z tej decyzji.

Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim, odnosząc się do braku możliwości wypowiedzenia się co do treści dokumentu, należy wskazać, że zarzut ten jest nieaktualny, albowiem po wyjaśnieniu kwestii interesu prawnego, skarżący uczestniczyli czynnie w postępowaniu administracyjnym. Przed wydaniem decyzji Wojewoda [...] wysłał zawiadomienie do stron o ponownie toczącym się postępowaniu odwoławczym powołując się na art. 10 § 1 k.p.a., które było adresowane do skarżących i do Wspólnoty. Dodatkowo należy także wskazać, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek jedynie wtedy, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na marginesie warto także dodać, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może podnosić wyłącznie ten podmiot, który uważa się za dotknięty naruszeniem, w związku z czym zarzut ten nie może być przez skarżących skutecznie podniesiony w odniesieniu do skarżącej Wspólnoty.

Zdaniem Sądu, również uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone zgodnie wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., a materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i oceniony zgodnie z art. 80 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił skargi.