VI SAB/Wa 9/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz rozpoznania zażalenia na postanowienie w przedmiocie sprostowania decyzji 1. stwierdza bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. wymierza organowi grzywnę w wysokości 4134,02 złotych (słownie: cztery tysiące sto trzydzieści cztery złote i dwa grosze); 3. zasądza od organu na rzecz skarżącej spółki J. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 480 złotych (słownie: czterysta osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

J. Sp. z o. o. z siedzibą w K. wniosła skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń w przedmiocie rozpoznania wniosku

z [...] lipca 2018 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz zażalenia na postanowienie organu rentowego z [...] marca 2018 r. w sprawie sprostowania omyłki pisarskiej w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2016 r., stwierdzającej nienależność składek na ubezpieczenie zdrowotne za M. G. z tytułu umowy zlecenia zawartej ze skarżącą spółką jako płatnikiem składek.

Postanowieniem z 10 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325) – zwanej dalej "p.p.s.a." skargę jako niedopuszczalną, z uwagi na brak drogi sądowej. Sąd ocenił wówczas, że postępowanie przed ZUS w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji uregulowane jest przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256) – zwanej dalej "k.p.a.", niemniej jednak natura spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych jest na tyle specyficzna, że kodeks przyznaje pierwszeństwo przepisom odrębnym (art. 180 § 1 i nast. k.p.a.) zawartym w ustawie z 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1788 ze zm.) – zwanej dalej "u.s.u.s.", która w art. 83 ust. 2 ustanawia regułę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jednocześnie, regulacja zawarta art. 83b ust. 2 tej ustawy wyłącza możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie organu rentowego w przedmiocie sprostowania decyzji, wydanego na podstawie art. 113 § 1 k.p.a.

W wyniku wywiedzionej przez spółkę skargi kasacyjnej, postanowieniem z 21 stycznia 2020 r. sygn. akt II GSK 1450/19, NSA uchylił zaskarżone postanowienie przyjmując, że art. 83b ust. 2 u.s.u.s. nie zawiera pełnego katalogu postanowień, które zapadają na etapie postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ rentowy w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Postanowienie

o sprostowaniu decyzji z natury rzeczy jest podejmowane już po wydaniu tej decyzji – kończącej jurysdykcyjne postępowanie administracyjne – i nie może przybrać formy decyzji, o której mowa w art. 83b ust. 1 u.s.u.s. Nie jest ono zatem objęte wskazanym w art. 83b ust. 2 u.s.u.s. wyjątkiem od zasady przewidzianej w art. 113 § 3 k.p.a.

W konsekwencji podlega ono zaskarżeniu zażaleniem, a następnie kontroli sądu administracyjnego.

W piśmie procesowym z 22 czerwca 2020 r. pełnomocnik organu wniósł

o umorzenie niniejszego postępowania, wobec wydania przez organ rentowy [...] czerwca 2020 r. postanowienia odmawiającego przywrócenia skarżącej spółce terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] marca 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W sprawie niniejszej Sąd, zgodnie z art. 190 p.p.s.a., pozostaje związany oceną prawną wyrażoną przez NSA w postanowieniu z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 1450/19 w zakresie dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego bezczynności organu rentowego co do nadania biegu (rozpoznaniu) wnioskowi o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz zażaleniu na postanowienie w przedmiocie sprostowania decyzji.

Z akt sprawy wynika, że spółka pismem z [...] października

2018 r., w oparciu o art. 66 ust. 5 u.s.u.s. w związku z art. 37 § 1 k.p.a. wystąpiła do Prezesa ZUS ze stosownym środkiem dyscyplinującym – wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, wobec wydania przez organ rentowy decyzji merytorycznej (następnie sprostowanej postanowieniem z [...] marca 2018 r.) przed 1 czerwca

2017 r., czyniąc tym samym zadość unormowanemu w art. 52 § 1 p.p.s.a. warunkowi formalnemu skargi na bezczynność.

Wyrażona w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. zasada ogólna szybkości postępowania zakłada, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Przypomnieć należy, że stanowiące element prawa do dobrej administracji prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie dekodowane jest z art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284, ze zm.).

W rodzimym porządku prawnym przyjęto, że z bezczynnością organu administracji mamy do czynienia wówczas, gdy pomimo niezałatwienia sprawy w terminie ustawowym, bądź wyznaczonym dodatkowo, organ ten – wbrew dyspozycji art. 36 § 1 k.p.a. – nie zawiadamia o tym strony i nie wskazuje nowego terminu zakończenia postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 306/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie ziściły się przesłanki do uznania, że doszło do bezczynności organu rentowego, bowiem wniosek skarżącej z [...] lipca 2018 r. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia oraz zażalenia nie został rozpoznany w ustawowym terminie, o którym mowa w art. 35 k.p.a. Wniosek ten bezpodstawnie przekazano natomiast do Sądu Okręgowego

w K. do sprawy o sygn. akt [...] (zob. pismo pełnomocnika organu

z [...] sierpnia 2018 r. – k. 195 załączonych akt Sądu Okręgowego w K. o sygn. akt [...]).

Wniosek skarżącej został rozpoznany przez organ rentowy dopiero [...] czerwca 2020 r., a więc blisko dwa lata po jego złożeniu, nie tylko bez wypełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a., ale bez żadnego uzasadnienia dla tak długiego okresu prowadzenia postępowania. Z tego powodu Sąd nie tylko stwierdził, że doszło do bezczynności w tej sprawie, ale także że towarzyszyło jej rażące naruszenie prawa jednostki do załatwienia jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W sprawie o nieskomplikowanym stanie faktycznym i prawnym, jaką w ocenie Sądu zainicjowało żądanie strony z lipca 2018 r. nie było żadnych powodów, by skarżąca oczekiwała na zakończenie postępowania aż tak długi czas, blisko 24 razy przekraczający miesięczny limit ustanowiony w art. 35 k.p.a. Okoliczność ta może

w odbiorze społecznym świadczyć o lekceważącym stosunku organu do złożonego przez stronę wniosku, dużym natężeniu złej woli, oczywistym i znaczącym uchybieniu podstawowej zasadzie ogólnej postępowania administracyjnego (zob. też wyrok NSA z 6 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 3918/18 i powołane tam orzecznictwo, wyroki NSA z : 21 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 3253/17, 10 października 2018 r. sygn. akt II OSK 721/18, 10 stycznia 2017 r. sygn. akt II FSK 3646/14, 8 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 237/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stanu bezczynności w tej sprawie nie sanuje fakt mylnego przekazania wniosku strony Sądowi Okręgowemu w K.. Błędne bowiem przekonanie organu o braku potrzeby wydania aktu stosowania prawa nie uchyla przecież ustawowego obowiązku załatwienia sprawy indywidualnej (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 5 grudnia 2007 r. sygn. akt III SAB/Po 2/07, wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2440/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Fundamentalną bowiem powinnością organu administracji jest znajomość prawa oraz wynikających zeń kompetencji i zadań.

Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. uwzględnił żądanie skarżącej o wymierzenie organowi grzywny. Jej wysokość ustalił z uwzględnieniem wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w 2018 r., wskazanego w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 19 lutego 2019 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2018 r. i w drugim półroczu 2018 r. (M. P. z 2019 r. poz. 201), które w drugim półroczu 2018 r. wyniosło 4134,02 złotych. Sąd wziął w tym zakresie pod uwagę wielokrotne przekroczenie miesięcznego terminu załatwienia sprawy, a także wadliwość czynności procesowych w tej sprawie,

a wyrażających się we wspomnianym przekazaniu żądania strony do niewłaściwego do jego rozpoznania sądu powszechnego.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.

w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) które objęły jedynie wynagrodzenie pełnomocnika, będącego radcą prawnym (480 złotych), bowiem skarżąca spółka była na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. zwolniona od ponoszenia opłat w niniejszej sprawie.