VI SA/Wa 5471/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aneta Lemiesz po rozpoznaniu dnia 22 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu T. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala sprzeciw

Zaskarżoną decyzją Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") uchylił w całości decyzję [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Dyrektor OW NFZ"), którą stwierdzono, że T. S. (dalej "Skarżąca"):

• podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2004 r.;

• nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 9 lipca 2010 r.

Podstawę prawną skarżonego rozstrzygnięcia stanowiły art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm.), dalej "ustawą o świadczeniach" w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz.U. poz. 1493) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775), dalej " k.p.a.".

Do wydania skarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktyczno-prawnym:

W styczniu 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat [...] (dalej "ZUS") zwrócił się do Dyrektora OW NFZ o wydanie w oparciu o art. 109 ustawy o świadczeniach decyzji w sprawie podlegania Skarżącej obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej o nr ewidencyjnym 60232.

W toku postępowania Skarżąca oświadczyła, że prowadzenie ww. indywidualnej działalności gospodarczej zawiesiła w okresie od 2000 r. do 2010 r., przy czym nie załączyła na tą okoliczność żadnych dowodów.

I.

Dyrektor OW NFZ decyzją z 21 lutego 2013 r. stwierdził, że Skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 8 lipca 2010 r. Rozstrzygnięcie to stało się ostateczne, bowiem Prezes NFZ - postanowieniem z 8 maja 2013 r., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia od niego odwołania.

II.

Wskutek żądania Skarżącej Dyrektor OW NFZ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z 21 lutego 2013 r., gdyż do akt dołączono nowy materiał dowodowy w postaci wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] dnia 14 marca 2013 r. zaświadczenia (dalej "Zaświadczenie US"), potwierdzającego, że Skarżąca z tytułu prowadzenia swojej działalności gospodarczej przychodów nie uzyskiwała w latach 2005-2010 oraz że taki przychód uzyskała za lata 2001-2004.

Po ponownej analizie Dyrektor OW NFZ - decyzją z 15 lipca 2013 r., uchylił swoją poprzednią decyzję z 21 lutego 2013 r. i stwierdził, że Skarżąca z tytuły prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej:

• podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2004 r.;

• nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 9 lipca 2010 r.

Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie zarzucając, że organ nie rozdziela dochodów uzyskiwanych przez nią w ramach prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej nr rej 60232 od dochodów uzyskiwanych przez nią, jako wspólnika spółki cywilnej, z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pod nr rej. 6122/11/93-H.

Jednocześnie Skarżąca zwróciła się o prowadzenie sprawy w oddziale NFZ w [...], a to celem umożliwienia jej osobistego stawienia się dla złożenia wyjaśnień co do istoty sprawy, która - w jej ocenie, w dalszym ciągu jest nienależycie rozpoznana.

Ostateczną decyzją z 13 listopada 2013 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję z 15 lipca 2013 r.

Organ odwoławczy podał, że 20 września 2008 r. do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wprowadzono możliwość zawieszenia prowadzenia działalności (art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 141, poz. 888)). Tym samym po 20 września 2008 r. o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej decydował fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a nie okoliczność, czy działalność wpisana do takiej ewidencji faktycznie była prowadzona. Zatem w celu określenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego znaczenie prawne ma wpis/wykreślenie do/z ewidencji działalności gospodarczej, z wyłączeniem okresu, w którym działalność taka była zawieszona. Nadto wskazano, że na powyższe ustalenie ma wpływ także fakt, że system powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego wprowadzono od 1 stycznia 1999 r.

Mając na względzie ww. przepisy oraz zalegającą w aktach decyzję Prezydenta Miasta [...] z 9 lipca 2010 r., z której wynika, że Skarżąca od 14 marca 2001 r. do 9 lipca 2010 r. posiadała aktywny wpis do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta K. pod numerem 60232, ze wskazaniem daty rozpoczęcia wykonywania tej działalności na 7 września 1994 r., Prezes NFZ uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, jako datę początkową objęcia Skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, dzień 1 stycznia 1999 r., a końcową - dzień wykreślenia owej działalności z ewidencji, tj. 9 lipca 2010 r.

Prezes NFZ wskazał również - mając na uwadze Zaświadczenie US, że Dyrektor OW NFZ prawidłowo przyjął, że fakt nieuzyskiwania przez Skarżącą przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w latach 2005-2010 dowodzi nieprowadzenia tej działalności w tym okresie, a tym samym stanowi, że Skarżąca w tym przedziale czasowym nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej - tj. w okresie od 1 stycznia 2005 r. do dnia 9 lipca 2010 r. Natomiast fakt uzyskiwania przychodów w latach 2001-2004 świadczy o prowadzeniu działalności gospodarczej, a tym samym o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tego tytułu.

Organ wskazał, że wniosek ZUS opiewał wyłącznie na jednoosobową działalność gospodarczą prowadzoną przez Skarżącą pod numerem 60232. Tym samym na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie miało wpływu to, że Skarżąca, wraz z mężem S. S., posiadała od 15 sierpnia 1993 r. inny wpis do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta K., tj. pod numerem 6122/11/93-H.

Reasumując Prezes NFZ uznał, że Dyrektor OW NFZ prawidłowo ustalił i określił okres podlegania przez Skarżącą obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytuły prowadzenia przez nią pozarolniczej działalności gospodarczej nr 60232, tj. od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2004 r. Jednocześnie wskazano, że pomimo skutecznego wezwania Skarżąca nie przedstawiła do akt wyjaśnień dotyczących okresów ewentualnego zawieszenia prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej nr 60232.

Skarżąca powyższą decyzję Prezesa NFZ zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 11 lipca 2014 r. (sygn. akt VI SA/Wa 162/14) uchylił ją w całości uznawszy, że Prezes NFZ nie dołożył należytej staranności w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie uzasadnił w sposób przekonujący, że ów materiał był wystarczający i pozwalał na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia.

Sąd wskazał, że według ustaleń organów, w okresie zawierającym się pomiędzy 1 stycznia 1999 r. a 31 grudnia 2004 r., Skarżąca wraz z mężem Stanisławem Sarną prowadziła działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej (od 15 sierpnia 1993 r. do 31 marca 2001 r. - wpis do ewidencji nr 6122/II/93-H), a ponadto - w okresie 14 marca 2001 r. do 9 lipca 2010 r., Skarżąca posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej nr 60232. Według organów, fakt uzyskiwania przychodów z tytułu działalności gospodarczej opodatkowanej w formie zryczałtowanej w latach 2001-2004, wskazany w Zaświadczeniu US, a także posiadanie przez Skarżącą wpisu do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem 60232, świadczyły o tym, że ww. okresie - tj. od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2004 r., prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą z tytułu czego podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Z kolei Skarżąca powyższe ustalenia kwestionowała wskazując, że spółka cywilna w latach 2001-2004 była w czasie likwidacji i rozliczenia wszelkich zobowiązań, jak i środków trwałych, a deklaracje rozliczeniowe, dotyczą tego właśnie rozliczenia (v. pismo z 25 lipca 2013 r.). Skarżąca zarzuciła, że organ "nie rozdziela dochodów uzyskanych w ramach prowadzenia spółki cywilnej oraz firmy jednoosobowej" oraz że Zaświadczenie US "dla NFZ jest dokumentem przedstawiającym dochód ogółem" (v. pismo z 16 sierpnia 2013r. wraz z załącznikami).

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że samo ustalenie faktu wpisu/wykreślenia do/z ewidencji działalności gospodarczej nie jest wystarczające, ale musi zostać oceniane w połączniu z twierdzeniami, że pomimo wpisu Skarżąca indywidualnej działalności gospodarczej faktycznie nie prowadziła. Sąd polecił, aby organ dokonał ponownych ustaleń w oparciu o materiał zebrany zarówno z urzędu, jak i przedstawiony przez Skarżącą pod kątem dowiedzenia, czy indywidualna działalność gospodarcza faktycznie była przez Skarżącą prowadzona w spornym okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2004 r., a w konsekwencji, czy Skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. Sąd wskazał, że w razie wątpliwości Prezes NFZ może przesłuchać Skarżącą, czy też zwrócić się o stosowne wyjaśnienia do organów wskazywanych przez skarżącą.

Powyższe orzeczenie, ze stwierdzeniem jego prawomocności oraz aktami administracyjnymi sprawy zostało przesłane przez Sąd do Prezesa NFZ i doręczone organowi w październiku 2014 r.

III.

W uzasadnieniu skarżonej decyzji Prezes NFZ, przedstawiwszy przebieg postępowania w sprawie oraz wytyczne i wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku z 11 lipca 2014 r., doszedł do przekonania, że zakres postępowania wyjaśniającego konieczny dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest na tyle znaczny, że nie może zostać przeprowadzony przez niego, jako organ odwoławczy, zważywszy dodatkowo na fakt, że Skarżąca zamieszkuje w [...].

Skarżąca powyższą decyzję Prezesa NFZ zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1. art. 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na jej niekorzyść, tj. uchylającej rozstrzygnięcie Dyrektora OW NFZ z 15 lipca 2013 r. w części stwierdzającej brak istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 9 lipca 2010 r.;

2. art 138 § 2 k.p.a. w zw. z art 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji Dyrektora OW NFZ z 15 lipca 2013 r. jedynie w części i brak rozstrzygnięcia w pozostałym zakresie co do istoty spraw.

Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Podał, że z uwagi na rozbieżności odnośnie okresu faktycznego wykonywania przez Skarżącą działalności gospodarczej sprawa wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustalenia faktycznego okresu prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej, a tym samym ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. Zakres postępowania wyjaśniającego konieczny dla prawidłowego wyjaśnienia tej sprawy ma istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia i dlatego nie może być przeprowadzony przez Prezesa NFZ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa NFZ uchylająca - na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., decyzję Dyrektora OW NFZ z 15 lipca 2013 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r., poz. 1634), dalej "p.p.s.a." od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji kasatoryjnej ocenia - co do zasady, jedynie zachowanie przesłanek wydania tego rodzaju decyzji (art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a.), jednakże zgodnie z treścią art. 64b § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., nie jest on związany granicami sprzeciwu, w tym podniesionymi zarzutami.

Charakterystyczną cechą sprzeciwu jest ograniczony zakres kontroli sądu dotyczący decyzji objętej sprzeciwem. Ocena sądu w wyniku sądowej kontroli decyzji kasatoryjnej dokonywana w ramach rozpatrzenia sprzeciwu nie jest oceną przesądzającą o meritum sprawy. Sąd bada jedynie, czy w okolicznościach sprawy organ odwoławczy słusznie uznał, że zostały spełnione wymogi do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. W art. 64e p.p.s.a. ustawodawca wskazał, że rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o których stanowi art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie bada w tym względzie kwestii związanych z innymi zagadnieniami natury pozaprocesowej, łączącymi się z oceną legalności wydanego w postępowaniu administracyjnym aktu. Ustawodawca wąsko zakreślił wobec tego zakres uruchamianej sprzeciwem kontroli sądowoadministracyjnej. Nie dotyczy ona bowiem zgodności zaskarżonej decyzji ze wszystkimi przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Takie założenie pozwala osiągnąć znaczną szybkość postępowania prowadzonego w związku z wniesionym sprzeciwem, gwarantuje też, że nie zostanie rozstrzygnięta istota sprawy administracyjnej rzutująca np. na sytuację prawną stron niebiorących udziału w postępowaniu sądowym.

W realiach przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Otóż, zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję jedynie w całości i w całości przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia następuje, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ pierwszej instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, albo w taki sposób, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" - będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. - jest zwrotem ocennym, jednak przyjąć należy, że jest on równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwiać ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Aby naprawić błąd organu pierwszej instancji organ odwoławczy musiałby przeprowadzić w takim przypadku postępowanie wyjaśniające w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony. Zgodnie bowiem z art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe.

Wydanie decyzji kasacyjnej jest zatem uzasadnione w tych przypadkach, w których organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por.np. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15 oraz wyroki WSA: w Szczecinie z 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1279/17; w [...] z 29 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 654/17, CBOSA).

Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy, zasadnie Prezes NFZ postąpił wydając decyzję kasatoryjną, bowiem w sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a konieczny do ustalenia jej zakres jest kluczowy dla prawidłowego określenia, czy i w jakich okresach Skarżąca ostatecznie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej. Brak prawidłowych i jednoznacznych ustaleń fatycznych w powyższym zakresie niweczy wydanie prawidłowej decyzji ustalającej istnienie, bądź ustalającej brak istnienia po stronie Skarżącej obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, na co zwrócił uwagę już Sąd w ww. orzeczeniu w sprawie VI SA/Wa 162/14. Dla oceny skarżonej decyzji kasatoryjnej znaczące są zatem - nie tylko dla Prezesa NFZ, ale także obecnie dla Sądu oceniającego skarżoną decyzją, będąca bezpośrednim następstwem uchylenia decyzji z 13 listopada 2013 r., wytyczne poczynione przez Sąd w uzasadnieniu wyroku zapadłego w toku tej sprawy, tj. wyroku VI SA/Wa 162/14. Sąd w przywołanym orzeczeniu w sposób jasny i wiążący wskazał, że w sprawie nie ustalono stanu faktycznego w zakresie podstawowym dla wydania rozstrzygnięcia, tj. nie ustalono w jakim czasie Skarżąca w istocie faktycznie prowadziła swoją jednoosobową działalność gospodarczą zarejestrowaną pod numerem 60232. Bezspornym jest przy tym, że samo ustalenie faktu wpisu do, a następnie wykreślenia z ewidencji jednoosobowej działalności gospodarczej skarżącej nie jest wystarczające dla ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ustalenie takiego czasookresu musi bowiem - w realiach tej sprawy, zostać "zderzone" i oceniane z twierdzeniami, że pomimo wpisu do ewidencji Skarżąca faktycznie nie prowadziła jednoosobowej działalności gospodarczej i nie uzyskiwała z tego tytułu przychodów. Sąd wskazał w tym orzeczeniu także, że w razie wątpliwości Prezes NFZ może przesłuchać Skarżącą, czy też zwrócić się o stosowne wyjaśnienia do organów wskazywanych przez skarżącą.

W kontekście ewentualnego przesłuchania Skarżącej, jako strony postępowania, należy zauważyć również, że w odwołaniu od decyzji Dyrektora OW NFZ z 15 lipca 2013 r. Skarżąca sama zawnioskowała o umożliwienie jej osobistego wypowiedzenia się w sprawie i w tym celu procedowanie w oddziale NFZ w Krakowie, gdzie zamieszkuje. To żądanie, w zestawieniu z wytycznymi Sądu zawartymi w ww. orzeczeniu w sprawie VI SA/Wa 162/14, dodatkowo potwierdza prawidłowość działania kasatoryjnego Prezesa NFZ.

W konsekwencji nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Niemniej wypada zauważyć, że uzasadnienie badanej decyzji nosi znamiona niedostatku w zakresie szczegółowego wyjaśnienia Dyrektorowi OW NFZ, a tym samym i Skarżącej, jakie dokładnie czynności/działania mają zostać podjęte w toku ponownego rozpoznania sprawy. W tym zakresie organ ograniczył się bowiem do przytoczenia stanowiska Sądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku w sprawie VI SA/Wa 162/14. Ww. nieprawidłowość nie oznacza jednak, że w rozpoznawanym przypadku Prezes NFZ nie miał podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Nietrafny jest też argument naruszenia art. 139 k.p.a., który ustanawia zakaz reformationis in peius w postępowaniu administracyjnym, czyli zasadę nieorzekania na niekorzyść strony. Naruszenie tego zakazu, w myśl normy go ustanawiającej, może wystąpić na skutek uchylenia decyzji w części niezaskarżonej, tj. zastosowania środka ostrzejszego od tego, o który wnosiła sama strona postepowania, lub takiego sformułowania oceny prawnej, która w ponownym postępowaniu przed organem administracji publicznej zdeterminowałaby wydanie aktu pogarszającego sytuację materialnoprawną strony w porównaniu z sytuacją, która wynika z kwestionowanego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie pierwszy przypadek nie zachodzi, bowiem Skarżąca odwołanie wniosła od całej decyzji Dyrektora OW NFZ. Z treści jej pism z 16 sierpnia 2013 r. oraz z 25 lipca 2013 r. (stanowiących łącznie odwołanie) nie wynika, aby kwestionowała ową decyzję jedynie w którejś z części. Tym samym, skoro odwołanie zostało złożone od całej decyzji z 15 lipca 2013 r., Prezes NFZ uchylając ową decyzję w całości, nie mógł naruszyć zakazu reformationis in peius z tej przyczyny, że wyszedł poza granice żądania strony.

Odnośnie zakresu orzekania w skarżonej decyzji należy podkreślić, że jest to rozstrzygnięcie kasatoryjne, w którym Prezes NFZ nie sformułował żadnych ocen prawnych, a jedynie - w ślad za wytycznymi wyroku w sprawie VI SA/Wa 162/14, uchylił decyzję Dyrektora OW NFZ w skutek naruszenia przez organ pierwszej instancji prawa procesowego i niewyjaśnienia stanu sprawy w znacznym obszarze faktów.

Wypada przy tym zauważyć także, że omawiana zasada odnosi się wyłącznie do obiektywnego pogorszenia sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie osnowy decyzji organu pierwszej instancji z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, a nie treści podniesionych w odwołaniu zarzutów. Tym samym trudno jest mówić, aby w niniejszej sprawie, decyzja organu odwoławczego, jako decyzja kasacyjna - nie rozstrzygająca istoty, była wydana na niekorzyść Skarżącej.

Reasumując, Prezes NFZ prawidłowo wydał skarżoną decyzję, gdyż miał ku temu uzasadnione podstawy. Skierowany do organów NFZ wniosek ZUS opiewa jedynie na podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia przez Skarżącą jednoosobowej działalności gospodarczej. W toku postępowania - z inicjatywy Skarżącej, do akt włączono Zaświadczenie US dotyczące okresów uzyskiwania przez Skarżącą przychodów z innego tytułu, niż objęty wnioskiem ZUS. W tym stanie Dyrektor OW NFZ poczynił błędne ustalenia faktyczne, przy czym wyeliminowanie tego uchybienia nie sprowadza się do ponownej oceny zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, ale do czynienia ustaleń faktycznych na nowo. Ze sprawy nie wynika zwłaszcza w jakim ostatecznie okresie Skarżąca de facto faktycznie prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą, co ma zasadnicze znaczenie dla dalszych ustaleń i ostatecznego określenia istnienia/nieistnienia obowiązku ubezpieczeniowego.

W konsekwencji Sąd stwierdziwszy, że sprzeciw nie jest zasadny, oddalił go na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.