VI SA/Wa 3039/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2022 r. sprawy ze skargi H. z siedzibą w [...] (Stany Zjednoczone Ameryki) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej H. z siedzibą w [...] (Stany Zjednoczone Ameryki) kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 8 lutego 2012 r. w Biuletynie Europejskiego Urzędu Patentowego opublikowana została informacja o udzieleniu Europejskiego Patentu nr [...] na wniosek właściciela [...] z siedzibą w H. w USA (zwana dalej także: "Skarżącym", "Zgłaszającym", "[...]"). Przedmiotem patentu [...] są trzy wynalazki zdefiniowane trzema zastrzeżeniami niezależnymi: Zastrzeżenie 1 Wymienny element drukujący; Zastrzeżenie 2 Sposób przesyłania danych między drukarką a wymiennym elementem drukującym; oraz zastrzeżenie 13 System drukujący.

Patent zastrzegał pierwszeństwo amerykańskiego zgłoszenia nr [...] z dnia [...] lipca 2007 roku. Przetłumaczona na język polski nazwa produktu to "Weryfikacja integralności danych pamięci nieulotnej". Właściciel patentu [...] z siedzibą H. (Stany Zjednoczone Ameryki Północnej) jest dużym producentem oraz sprzedawcą praktycznie na całym świecie w tym w Polsce szerokiej gamy sprzętu komputerowego w tym drukarek a także tuszy i tonerów do tych drukarek.

W dniu 10 maja 2019 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] nr [...] (zwana dalej także: "[...]", "Wnioskodawca") o unieważnienie wymienionego patentu, który określony został przez treść niezależnych zastrzeżeń patentowych nr 1,7,13 oraz zastrzeżeń od nich zależnych. Na potwierdzenie swojego wniosku jako dokument przeciwstawny opisujący stan techniki w dacie zgłoszenia powołano Patent europejski nr [...] opublikowany w 1999 roku i kilka publikacji z daty przed rokiem 2007 odnoszących się do technik wykrywania błędów transmisji danych jak np. Bity parzystości czy sumy kontrolne. Generalnie w ocenie Wnioskodawcy Patent nie powinien być udzielony, gdyż zgłoszenie w dacie pierwszeństwa nie spełniało wymogów nowości i poziomu wynalazczego. We wniosku wskazano także, że [...] dochodzi przed Sądami Powszechnymi roszczeń od Wnioskodawcy powołując się na naruszenia jego prawa objętego m.in. przedmiotowym Patentem a polegającego na produkcji, imporcie i sprzedaży kartridżów atramentowych stanowiących zamienniki dla oryginalnych kartridżów atramentowych marki [...]. Spółka [...] to producent oraz sprzedawca kartridżów zawierających tusze do drukarek i oferując tożsamy co do zasady asortyment w zakresie swojej działalności pozostaje konkurentem wobec [...] na rynku krajowym.

W piśmie z dnia 12 września 2019 r. [...] wniosła o oddalenie wniosku o unieważnienie tego prawa jak również o pominięcie niektórych dowodów załączonych do wniosku. Wskazano na brak interesu prawnego wnioskodawcy i liczne wady formalne i merytoryczne wniosku. Zarzucono m.in. że bezpodstawnie oparto tezy wniosku na częściowym tłumaczeniu dokumentu Patentu przeciwstawnego i Wytycznych Europejskiego Urzędu Patentowego, zakwestionowano wykreślenie (pominięcie) cech funkcjonalnych przez wnioskodawcę jako nie znajdującego poparcia w orzecznictwie polskim i europejskim. W ocenie [...] zarzut braku nowości jest niezasadny bowiem patent był weryfikowany powtórnie przez EPO, został udzielony przez Urząd Patentowy w Stanach Zjednoczonych i w innych krajach

W replice na odpowiedź na wniosek z 20 maja 2020 r. wnioskodawca podtrzymał swoje stanowisko oraz złożył nowe dowody w sprawie (pisma składane w toku postępowania przed sądem powszechnym, przysięgłe tłumaczenia opisów patentowych [...] [...]). Wnioskodawca w dłuższym wywodzie wskazywał, że choć cechy funkcjonalne w treści zastrzeżeń są dopuszczalne istnieje szereg wynikających z orzecznictwa ograniczeń w ich stosowaniu i że w przypadku, gdy są użyte niezgodnie z regułami, przy analizie nowości, cechy funkcjonalne powinny być pomijane. Dodatkowo przywołano jako przeciwstawny drugi dokument patentowy [...].

W toku postępowania [...] zwracał się o wyłączenie członka kolegium orzekającego z uwagi na przypisywane mu uprzedzenia w zakresie możliwości objęcia ochroną patentową wynalazków wspomaganych komputerowo. W odpowiedzi na ten wniosek spółka [...] wskazała, iż treść wniosku oraz przedmiot postępowania pozostają bez związku z kwestią wynalazków wspomaganych komputerowo a prywatne poglądy pracownika UP nie stanowią przeszkody w rozpoznaniu sprawy.

Na rozprawie w październiku 2020 r. przed Urzędem Patentowym RP strony podtrzymały swoje stanowiska odnosząc się do twierdzeń przeciwnika. Wnioskodawca wskazał, że tłumaczenie obszernych "Wytycznych EPO" jest bezzasadne, gdyż stanowią one element doktryny znanej także UPRP a pominięcie cech funkcjonalnych w części odnoszącej się do urządzenia i systemu (zastrzeżenie 1-6, 13-14) dokonane zostało w odpowiednim zakresie . Uprawniony stwierdził, że art. 70 Konwencji o patencie europejskim stanowi, że tekstem autentycznym jest tekst w języku postępowania tj. angielski a Polska mogła żądać tłumaczenia tego tekstu. Podważono dostateczność dowodową dokumentów D1 i D2 bowiem nie pokazano w żadnym z tych dokumentów ani w ich połączeniu czy też wiedzy ogólnej znawcy, naprzemiennego stosowania dwóch pól weryfikacyjnych do zabezpieczenia jednej pamięci.

W stanowisku pisemnym złożonym do tej rozprawy uprawniony podkreślił, iż opinia pracowników [...] z [...] listopada 2015 złożona przy innym postępowaniu przez pracowników wnioskodawcy jest przeciwna obecnemu stanowisku wnioskodawcy co czyni twierdzenia wnioskodawcy w zakresie cech funkcjonalnych przedmiotowego patentu całkowicie niewiarygodnymi. Uprawniony w oparciu o fragmenty prawidłowego jego zdaniem tłumaczenia "Wytycznych EPO" w których mowa o nowości programowalnego urządzenia do przetwarzania danych, podniósł że nie ma podstaw by wykreślać (pomijać) cechy funkcjonalne. Stwierdził że wnioskodawca posługuje się nieprawidłowym tłumaczeniem, co prowadzi do fałszywych wniosków. Wg uprawnionego wniosek o unieważnienie Patentu jest bezzasadny bowiem Wnioskodawca nie zanalizował autentycznego tekstu patentu w języku postepowania i nie przedstawił tłumaczenia przysięgłego wobec przedmiotowego patentu a wszystkie zarzuty Wnioskodawcy oparte są na bezpodstawnym wykreśleniu cech w związku z selektywnym i wadliwym tłumaczeniem. Uprawniony zakwestionował także przydatność dokumentu [...] jako dokumentu przeciwstawnego.

W piśmie z 1 marca 2021 r. wnioskodawca stwierdził, że opinia pracowników [...] z 2015 r. nie ma nic wspólnego ze zdolnością patentową wynalazku będącego przedmiotem kwestionowanego patentu a wywody uprawnionego w tym przedmiocie w kontekście zarzutów co do braku interesu prawnego są wewnętrznie sprzeczne i nie odnoszą się do meritum sprawy. Obok postanowień Sądu Powszechnego wnioskodawca załączył również tłumaczenie przysięgłe patentu [...]zaznaczając, iż wcześniejsze dokumenty były w jego ocenie wystarczające.

Wnioskodawca przedstawił opis zawartości dokumentu [...] w odniesieniu do spornego patentu w kontekście treści zastrzeżenia niezależnego w kategorii urządzenie i zastosował interpretację wymogów co do nowości jaką Techniczna Izba Odwoławcza (EPO) posłużyła się przy decyzjach [...] i [...]. Wg wnioskującego chociaż istnieją rozwiązania w których cechy funkcjonalne są odpowiednie do opisania zakresu ochrony na przykład gdy dotyczą one środków, które bez tej cechy nie są odpowiednie do osiągnięcia celu (tak w przypadku [...] sterowniki do urządzenia analizującego krew muszą być odpowiednio zaprogramowane) to w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Cechy funkcjonalne przypisane urządzeniu 38 w spornym patencie są bowiem cechami które urządzenie pamięciowe ze stanu techniki jest w stanie osiągnąć bez specjalnego przystosowywania go. Powołując się na decyzję Technicznych Izb Odwoławczych [...] wskazano, iż do wykazania braku nowości wystarczającym jest gdy urządzenie ze stanu techniki ma taką samą konstrukcję (strukturę) i dzięki temu jest w stawnie realizować cechy funkcjonalne nawet jeżeli wcześniej tych konkretnych cech nie realizowało.

W ocenie wnioskującego sama budowa urządzenia przechowującego (tj. pamięciowego) spornego patentu jest znana z dokumentu D 1, oba porównywane dokumenty zawierają wymienny element drukujący przeznaczony do systemu drukowania, urządzenie pamięciowe zawierające część przechowującą pole przeznaczone na parametry oraz pole przeznaczone na wartości.

W argumentacji dotyczącej zastrzeżenia niezależnego w kategorii "sposób" wnioskodawca podkreślił, że nie ma podstaw by w tym przypadku odnosić się do problemów częściowych, na co wskazuje uprawniony. Jego zdaniem specjalista znając rozwiązanie z [...] staje przed pojedynczym problemem zwiększenia dokładności wykrywania błędu i przyspieszenia procesu. Wtedy dla znalezienia rozwiązania poszuka inspiracji w dokumencie [...] lub zmodyfikowanej liście publikacji świadczących o wiedzy rutynowej specjalisty.

W analogiczny sposób wnioskodawca podważył poziom wynalazczy zastrzeżeń zależnych "sposobu". Odnosząc się do "systemu" wnioskodawca podniósł, że także i on nie spełnia wymogu nowości, a co najmniej wymogu poziomu wynalazczego.

Na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2021 r. wnioskodawca potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Natomiast strona uprawniona podtrzymała stanowisko, że kwestia cech funkcjonalnych powinna być rozpatrywana zgodnie z prawidłowo rozumianymi Wytycznymi EPO zawartymi w pkt. F-IV, 3.9.1 i F-IV, 4.13.2. Uprawniony szczegółowo opisał sekwencję czynności przy zapisie do pamięci w rozwiązaniu z [...] oraz operacje zapisu do urządzenia pamięciowego wymiennego elementu drukującego według zatrz. 1 [...] i akcentował różnice między nimi. Te różnice pociągają za sobą nowość zatrz. 1, tak jak i analogicznego zastrz. 13. Podobnie uprawniony szczegółowo zakwestionował argumentację wnioskodawcy w zakresie kwestii poziomu wynalazczego.

Decyzją z dnia 10 maja 2021 roku Urząd unieważnił patent [...] uznając, że wynalazek w zakresie zastrzeżeń patentowych 1-6 oraz 13-14 nie spełnia przesłanki nowości, a w zakresie zastrzeżeń 7-12 nie posiada poziomu wynalazczego. Uzasadniając stanowisko w sprawie UP przytoczył chronologicznie stanowiska stron oraz treść mających zastosowanie przepisów prawa. Przedstawiając ocenę zgłoszonych zarzutów co do braku nowości w kategorii urządzenia przedstawił treść zastrzeżenia 1.

W zakresie zarzutu braku nowości jako przeciwstawienie wnioskodawca powołał opublikowany w dniu 17 listopada 1999 r. dokument [...], będący wcześniejszym rozwiązaniem firmy [..]. Wnioskodawca stwierdził, że w rozwiązaniu dotyczącym urządzania należy ograniczyć się do technicznych cech konstrukcyjnych, więc przy porównywaniu spornego wynalazku z Dl cechy funkcjonalne powinny być pominięte. Uprawniony zakwestionował to stanowisko, twierdząc, że zgodnie z Wytycznymi EPO (także w) wytcznymi UPRP], cechy funkcjonalne w określonych okolicznościach są dopuszczalne i taka sytuacja zachodzi w przypadku spornego patentu. Choćby z tego powodu, według uprawnionego, sporny patent spełnia wymóg nowości. Uprawniony zakwestionował także tożsamość cech konstrukcyjnych obydwu urządzeń. Zarzucił, że wnioskodawca nie wskazał w rozwiązaniu z Dl dwóch pól weryfikujących kodu wykrywania błędów, o których mowa w zastrz.1.

W ocenie organu zastrz. 1 nie spełnia wymogu nowości z dwóch powodów. Po pierwsze, struktura (konstrukcja) rozwiązań z zastrz. 1 i dokumentu D 1 jest analogiczna - "pola weryfikacji" odpowiadają "Parity N-6" i "New Parity N-3" W akapicie [...] jest mowa o tym, że Wartość nowej parzystości jest określana przez wykonanie funkcji parzystości w obszarze danych tak, że po zastąpieniu danych w części z danymi w bajcie danych 1 i bajcie danych 2 parzystość jest poprawna. Dlatego w przypadku utraty danych podczas transakcji dane i parzystość są przywracane". Po drugie, zgodnie z uwzględnionym przez organ stanowiskiem wnioskodawcy opartym na decyzjach Izby Odwoławczej EPO, w przypadku obecności cech funkcjonalnych przy ustalaniu nowości wyraźnie rozróżnić należy sytuację gdy zastrzeżenie dotyczy stosowania urządzenia i traktuje ją odmiennie niż gdyby chodziło o stosowanie sposobu. W przypadku stosowania urządzenia wskazówka jest jednoznaczna - przy badaniu nowości cechy funkcjonalne nie są brane pod uwagę.

Ponieważ Kolegium uznało, że zastrzeżenie niezależne nie spełnia wymogu nowości, to konsekwentnie organ powołując się na orzecznictwo Sądów Administracyjnych uznał, że zastrzeżenia zależne 2 - 6 i 13 - 14 też go nie spełniają.

Organ Odnosząc się do zastrzeżenia 7 spornego wynalazku gdzie wnioskodawca postawił zarzut braku poziomu wynalazczego przytoczył jego treść oraz wyjaśnił przyjęty sposób badania ocena poziomu wynalazczego, która zgodnie z utrwalonym orzecznictwem powinna obejmować trzy etapy:

1. znalezienie najbliższego stanu techniki,

2. określenie problemu, który powinien zostać rozwiązany.

3. rozważenie czy specjalista znający najbliższy stan techniki przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku rozwiązywanego przez wynalazek miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowy i rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania tego problemu.

Wg organu obydwa rozwiązania [[...] i [...]) służą identycznemu celowi. Chodzi o sprawdzanie i pamiętanie w elemencie drukującym wartości parametrów ważnych dla jakości drukowania Zdaniem organu z metody zastrz. 7 i [...] nie jest trudno zauważyć, że w obydwu rozwiązaniach chodzi o operowanie bajtami lub blokami danych, czyli zestawami danych odgrywającymi tę samą rolę. Różnica jest jedynie w nazewnictwie, ale są to te same wartości parametrów pracy drukarki.

Istotnym jest tutaj, iż dla konkretnych danych do zapisu w pamięci wymiennego elementu drukującego, wyliczanie kodu błędu jest jednokrotne. To znaczy, dla pierwszych danych do zapisu, wyliczany jest pierwszy kod błędu, a dla następnych danych do zapisu, wyliczany jest drugi kod błędu. I tak dalej.

Metoda z zastrz. 7 polega na trzech obliczaniach z trzech momentów czasowych i wyniki tych obliczeń stanowią podstawę do oceny integralności danych bardzo klarownie wynika z treści zastrzeżenia. Mniej klarowne jest, że także metoda z [...] polega na dwóch obliczaniach z dwóch momentów czasowych, chodzio wyliczanie parity, new parity. Dodanie wyliczenia trzeciego parity, według takich samych reguł jak wcześniejsze wyliczanie parity i new parity, jest dla znawcy rutynowym dostosowaniem do danych warunków znanego już rozwiązania.

Ponieważ Kolegium uznało, że zastrzeżenie niezależne nie spełnia wymogu poziomu wynalazczego, to konsekwentnie uznało, że zastrz. 8-12 też go nie spełniają

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik

sprawy tj.:

• naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa oraz 107 § 3 kpa polegające na braku wyczerpującego i wszechstronnego zbadania sprawy, m.in. poprzez selektywną ocenę materiału dowodowego, oparcie się na publikacjach nie dołączonych do akt sprawy, brak omówienia podstaw prawnych, braki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji

• naruszenie art. 8 § 1 i 2 kpa polegające na naruszeniu zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, gdyż organ odstąpił od badania zdolności patentowej wynalazku oraz w składzie Kolegium orzekał ekspert nieobiektywny

• naruszenie art. 10 kpa polegające na oparciu się przez Urząd Patentowy przy wydawaniu decyzji na dowodach niezłożonych

• naruszenie art. 921 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności

przemysłowej (t.j. Dz.U. 2021 poz. 324, dalej jako: "pwp") poprzez zastosowanie w toku rozpatrywania sprawy o unieważnienie patentu europejskiego przepisów art. 24 pwp, 25 pwp i 26 pwp wbrew dyspozycji wskazanego przepisu ograniczającego zastosowanie przepisów ustawy pwp jedynie do tych expressis verbis w nim wskazanych;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

• naruszenie art. 54 (1) KPE poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na błędnym rozumieniu oceny przesłanki nowości rozwiązania w oparciu jedynie o niektóre cechy techniczne zawarte w zastrzeżeniach patentowych

• naruszenie art. 56 KPE poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym zastosowaniu do oceny poziomu wynalazczego metody "problem-rozwiązanie" i przez to błędne uznanie, że wynalazek objęty patentem nie posiada poziomu wynalazczego, co doprowadziło do podjęcia wadliwej decyzji w sprawie;

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy nie zgodził się z zarzutami skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Nadto podniesiono, iż analogiczna sprawa w zakresie przedmiotowego patentu europejskiego rozpoznana została także przed Sądem Okręgowym Hagi, który oddalił roszczenia [...]unieważniając także patent objętym niniejszym postępowaniem z uwagi na brak nowości w zakresie zastrzeżenia niezależnego dotyczącego wkładu. Rozpoznając odwołanie od tego orzeczenia Haski Sąd Apelacyjny podjął dalej idącą decyzję i uznał, że wszystkie zastrzeżenia dotyczące wkładu nie spełniają wymogu nowości. Zdaniem Sądu nie jest natomiast możliwe unieważnienie metody.

Rozpoznając natomiast kasację od wyroku Sądu Apelacyjne Sad Najwyższy potwierdził ustalenia Sądu Apelacyjnego i rozwijając kwestię metody wskazał, że [...] sprzedając drukarki jednocześnie udzielał użytkownikom licencji na stosowanie programu komputerowego sterującego drukiem stąd [...] nie może występować z roszczeniami za naruszenie metody niezależnie od tego czy patent udzielono prawidłowo czy nieprawidłowo.

Pismem z 01 lipca 2022 r. Skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę wskazując, iż nie zawiera ona odniesienia do zarzutów skargi oraz potwierdza oparcie się przez organ na materiałach nieznajdujących się w aktach sprawy lecz w publicznie dostępnych bazach danych.

Pismem z 8 lipca 2022 r. UP odniósł się do repliki na odpowiedź na skargę wskazując, iż powołane wyroki Sądów Holenderskich nie powodują aby zaskarżona decyzja miała być uzupełniona czy skorygowana bowiem wydana została w oparciu o wnioski stron. Jednakże w ocenie organu wyroki te jako oparte na analogicznych zarzutach i wydane w stosunku do tego samego patentu uznać należy za bardzo znaczące.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 dalej ,,Ppsa") Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 Ppsa).

Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie badane zarzuty zasługiwały na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zdaniem Sądu doszło w sprawie do naruszeń art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa oraz 107 § 3 kpa polegających na braku wyczerpującego i wszechstronnego zbadania sprawy, braku podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz braku prawidłowego rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez zaniechanie tłumaczeń oraz przeprowadzenia dowodów jak również do selektywnej analizy materiału dowodowego w sporządzonym uzasadnieni decyzji.

W pierwszej kolejności odnosząc się do zarzutu dotyczącego rozpoznania sprawy przez pracownika organu wobec którego złożono wniosek o wyłączenie z orzekania w sprawie Sąd wskazuje na brak zasadności złożonego tu wniosku a tym samym prawidłowe rozstrzygnięcie (niezaskarżalne) organu z dnia 24 czerwca 2020 r. w przedmiocie wyłączenia orzekającego w zaskarżonej decyzji członka kolegium J. H.. Zdaniem Sądu działalność członka kolegium orzekającego w zakresie publikacji prasowych wyrażającego w literaturze przedmiotu swoje prywatne opinie prawne nie powoduje uzasadnionych wątpliwości co do podejmowanych przez taką osobę czynności w ramach świadczenia na rzecz organów administracyjnych prac orzeczniczych. Ekspert podejmujący daną decyzję w imieniu organu obowiązany jest bowiem stosować obowiązujące prawo materialne i kierować się zasadami prawnymi regulującymi prowadzone postępowanie administracyjne a nie wydawać decyzje w oparci o własny oderwany od przepisów prawa pogląd prawny. Prezentowane tutaj przez Skarżącą stanowisko jakoby prywatne poglądy, czy zarzucana nawet działalność lobbingowa na rzecz zgodnych z prawem inicjatyw ustawowych, wyklucza możliwość orzekania w sprawie wyłączałaby w zasadzie każdego publikującego eksperta orzecznika. Taka sytuacja paraliżowałaby działalność organów i sądów czyniąc niemożliwym rozpoznanie sprawy przez danych ekspertów. Podkreślić tutaj bowiem należy, iż sama działalność poza-orzecznicza polegająca na publicznym prezentowaniu własnych opinii prawnych nie jest okolicznością wskazującą co do zasady na brak obiektywizmu danego eksperta. Według Sądu przedstawiony przez organ materiał dowodowy nie potwierdza aby podejmowana przez kwestionowanego eksperta działalność stanowiła szczególną okoliczność wyłączającą go od orzekania w sprawie.

Przechodząc natomiast do oceny podjętego przez organ w prawidłowo obsadzonym składzie rozstrzygnięcia wskazać należy, iż w niniejszym postępowaniu kontroli sądowej podlega decyzja Urzędu Patentowego z dnia 10 maja 2021 r. unieważniająca patent na europejski wynalazek. Zgodnie z natomiast z treścią przepisu art. 89 ust. 1 pwp, patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

W kontekście zarzutów strony skarżącej wyjaśnić trzeba zatem kwestię dopuszczalności sprawy w kontekście kwestionowanych przesłanek interesu prawnego. W ocenie Sądu, UP zasadnie uznał, że Wnioskodawca miał interes prawny.

Wnioskodawca jest realnym konkurentem uprawnionego a strony obecnego sporu funkcjonują na tym samym rynku. Ponadto na wniosek uprawnionego z patentu Sąd Okręgowy w [...] [...] maja 2015 r. wydał postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia jego przyszłych roszczeń względem wnioskodawcy a w dniu 23 czerwca 2015 r. uprawniony wniósł do Sądu Okręgowego w [...] pozew przeciwko wnioskodawcy, w którym wystąpił z roszczeniami: zaniechania naruszeń, wycofania z obrotu i zniszczenia bezprawnie wytworzonych wytworów oraz publikacji orzeczenia także wobec patentu objętego niniejszym postępowaniem. Roszczenia [...] względem wnioskodawcy oparte są m.in. na przedmiotowym wynalazku. W tej sytuacji zasadnie organ uznał, że interes prawny nie budzi wątpliwości, zaś wnioskodawca ma prawo bronić się przed roszczeniami uprawnionego i żądać ustalenia w postępowaniu spornym, czy przedmiotowy patent został przyznany z zachowaniem warunków udzielenia ochrony.

Dokonując dalej merytorycznej oceny podnieść trzeba, iż organ administracyjny uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, iż dokonał oceny przesłanki nowości w zakresie zastrzeżenia 1-6 w kategorii urządzenie oraz w zakresie zastrzeżenia 13-14 odnoszących się do systemu. Zdaniem organu zestawienie kwestionowanego patentu z urządzeniem przeciwstawnym vide dokument [...], będący wcześniejszym rozwiązaniem firmy [...] potwierdza zarzuty wnioskodawcy, iż unieważniony patent nie posiadał cechy nowości w dacie jego rejestracji.

Wyjaśnić tutaj należy, iż zgodnie z art. 25 ust. 1 i 2 pwp, który jest tożsamy w swym brzmieniu z art. 54 ust. 1 i 2 Konwencją o udzielaniu patentów europejskich (dalej: "Konwencja"), sporządzona w Monachium dnia 5 października 1973 r., zmieniona aktem zmieniającym artykuł 63 Konwencji z dnia 17 grudnia 1991 r. oraz decyzjami Rady Administracyjnej Europejskiej Organizacji Patentowej z dnia 21 grudnia 1978 r., 13 grudnia 1994 r., 20 października 1995 r., 5 grudnia 1996 r. oraz 10 grudnia 1998 r., wraz z Protokołami stanowiącymi jej integralną część (Dz.U.2004.79.737 z dnia 2004.04.26), wynalazek uważa się za nowy, jeżeli nie jest on częścią stanu techniki, przez który rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób.

Urząd Patentowy dokonując oceny w omawianym zakresie ma obowiązek "badania" nowości, a nie jej "zbadania", tzn. uznaje wynalazek za nienowy, jeżeli może zgłaszającemu wskazać dokument lub inny dowód braku nowości (por. E. Traple, Pojęcie wynalazku, s. 51–52). Innymi słowy, istnieje domniemanie nowości, które kwestionujący dany patent musi obalić. A zatem żeby udowodnić brak nowości rozwiązania, musi zostać wykazane łączne spełnienie trzech następujących przesłanek:

1) musi nastąpić udostępnienie danego rozwiązania do wiadomości publicznej;

2) udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy z danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do jego stosowania;

3) udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa.

Zważywszy na przeprowadzone w tym miejscu rozważania organu kwestią kluczową staje się tutaj prawidłowość prowadzonego postępowania oraz przedstawiona przez organ argumentacja co do zajętego stanowiska. Zasadniczą podstawą odmowy uznania cechy nowością w zestawieniu z przeciwstawnym urządzeniem D 1 była bowiem przyjęta tutaj zasada oceny danego urządzenia przy wyłączeniu cech funkcjonalnych urządzenia z ograniczeniem się wyłącznie do technicznych cech konstrukcyjnych czemu przeciwstawiał się skarżący wskazując, że niedopuszczalne jest wykreślanie tych cech z zastrzeżeń patentowych na potwierdzenie czego przytoczył orzeczenia EPO dotyczące cech funkcjonalnych a ponadto wskazał jako przykład opinię prywatną, samego Uczestnika Postępowania, który w sporze o naruszenie wykreślone dla potrzeb wniosku o unieważnienie cechy próbował wskazać jako cechy odróżniające jego produkt od wynalazku będącego przedmiotem patentu [...]. Ustosunkowując się do wskazanych tutaj zastrzeżeń organ wyjaśnił jedynie, iż w metodologii EPO odnotowano istotną ewolucję w tym zakresie wskazującą na słuszność opinii wnioskodawcy, który potwierdził tą zmianę powołując się na decyzje EPO o sygn. akt [...] oraz [...], których stanowisko było dla organu przekonujące. Organ dodał tutaj, iż stanowisko to znajduje także swoje uzupełnienie W kompendium Case Law of the Boards of Appeal (EPO, 9 ed, july 2019). W tym miejscu podkreślić należy, iż słusznie skarżąca spółka podniosła tu zarzut przeprowadzenie postępowania w oparciu o dokumenty decyzje oraz publikacje Europejskiego Urzędu Patentowego, które nie zostały złożone do akt sprawy i oparcie się na obcojęzycznych fragmentach tych dokumentów, których tłumaczenia przysięgłe nie zostały przedłożone do materiału dowodowego. Nie ulega wątpliwości Sądu, iż strona skarżąca nie posiadająca tych dokumentów pozbawiona została możliwości skutecznego odwołania się do ich treści a Sąd badając sprawę nie ma możliwości dokonania oceny merytorycznej przyjętych tutaj przez organ argumentów za wystarczające. Jednozdaniowa ocena organu stanowiąca odzwierciedlenie przetłumaczonego fragmentu powoływanych decyzji z jednoczesnym wskazanie, iż stanowisko przedstawione w tych decyzjach było dla Kolegium przekonujące nie stanowi zdaniem Sądu wystarczającego uzasadnienia i wskazuje na naruszenie art. 107 § 3 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynika sprawy. Jednocześnie jak słusznie wskazuje skarżąca brak przeprowadzenia stosownego dowodu z tych decyzji bądź klarownego omówienie przyjętego w tych decyzjach uzasadnienia prawnego uwzględnionego przez organ stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy.

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroku z 23 maja 2019r. (sygn. akt II GSK 1935/17), że naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 Kpa. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Tak więc organy administracji mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (por. np. wyrok NSA z 17 października 2001 r. sygn. akt I SA 1110/01). Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Jak stanowi, bowiem art. 80 Kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu - również w relacji do innych dowodów przedstawionych w sprawie, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne wnioski, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 Kpa wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Z kolei możliwość dokonania oceny legalności decyzji przez Sąd warunkowana jest spełnieniem wymogów formalnych określonych w art. 107 § 3 Kpa. Uzasadnienie decyzji ma bowiem na celu wykazanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia.

Sąd w świetle wspomnianej lakonicznej treści uzasadnienia w jej kluczowym aspekcie "pominięcia cech funkcjonalnych przy ocenie nowości zastrzeżenia nr 1" które Organ uznał za niespełnione, stwierdza, że zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli. Nie sposób bowiem w oparciu o tak ubogą treść uzasadnienia decyzji przedstawione przez Stronę rozwiązanie, rozstrzygnąć co do zasadności oceny Urzędu Patentowego o niespełnieniu przesłanki nowości co do pierwszego z badanych zastrzeżeń. Tym samym merytoryczne badanie zaskarżonej decyzji w dalszej części jest przedwczesne choć należy się odnieść do dalszych uchybień procesowych. Pamiętać tu należy, iż w kompetencjach Sądu nie leży czynienie jakichkolwiek ustaleń, czy też uzupełnianie uzasadnienia zaskarżonej decyzji własną oceną przedmiotu sprawy czy dokonywanie we własnym zakresie tłumaczeń powoływanych przez strony dokumentów. Organ uchybił zatem wspomnianym powyżej przepisom postępowania w sposób , który mógł mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa. Z tych też względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Nadto mając na uwadze inne dostrzeżone naruszenia Sąd wskazuje, iż organ pominął całkowicie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zbadanie zastrzeżenia niezależnego 13. Zastrzeżenie niezależne nr 13 definiuje wynalazek w kategorii system lecz mimo to nie zostało ono przez urząd faktycznie poddane badaniu a jedynie jak wynika z jednozdaniowego uzasadnienia w zaskarżonej decyzji zostało potraktowane jak zastrzeżenie zależne. Tym samym Organ bez żadnej podstawy prawnej rozciągnął wnioskowanie z jednego zastrzeżenia niezależnego (nr 1) na inne zastrzeżenie niezależne (nr 13). Podkreślić tutaj należy, iż zastrzeżenia patentowe określające zakres przedmiotowy ochrony wynalazku pełnią rolę instrumentu identyfikującego zgłoszony wynalazek, gdyż opisują rozwiązanie, takie jakie zostało zgłoszone do opatentowania. Stanowią zatem kluczową sprawę przy ocenie nowości czy wynalazczość kwestionowanego patentu a ich dokładna analiza porównawcza musi stanowić niezbędny element uzasadnienia w sprawie dotyczącej unieważnienia patentu europejskiego na wynalazek, czego w badanej sprawie wobec zastrzeżenia nr 13 zabrakło.

W kontekście treści odpowiedzi na skargę wyjaśnić również należy, iż w przypadku gdy w ocenie organu orzeczenie Sądu zagranicznego wydane w stosunku do tego samego patentu europejskiego jest kwestią kluczową dla oceny sprawy (na co wskazywano w odpowiedzi organu) lub też do treści których to wyroków organ odwołują się potwierdzając słuszność swoich twierdzeń, to w ocenie Sądu także taka okoliczność winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w toku postępowania administracyjnego. Organ albo winien pominąć kwestie orzeczeń wydanych w odmiennych porządkach prawnych (Polski system jest tutaj bowiem niezależny) albo też mając na uwadze zasadę budowania zaufania do organów władzy publicznej, uznając, takie orzeczenia za ważne (stanowisko organu prezentowane na rozprawie) winien przedstawić stronom postępowania treść zagranicznych orzeczeń znanych mu z urzędu oraz wezwać do zajęcia w ich świetle stanowiska w sprawie (skoro sprawy dotyczą skarżącej spółki oraz ich międzynarodowych konkurentów).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Patentowy winien uniknąć stwierdzonych przez Sąd uchybień procesowych uzupełniając postępowanie dowodowe lub uzasadniając w stopniu wystarczającym przyjęte rozstrzygnięcie. W szczególności powinien ustalić istotę rozwiązania przedstawionego przez Zgłaszającego w dokonanym zgłoszeniu i zestawić ją z rozwiązaniem przeciwstawnym powoływanym przez uczestnika postępowania. Dalej zaś, w zależności od wyniku oceny dokonywanej w ramach badania przesłanki nowości i wynalazczości rozważyć spełnienie pozostałych przesłanek warunkujących rozpoznanie sprawy dokonując przy tym oceny pozostałych zastrzeżeń bez ich skrótowego omówienia. Przy czym w zależności od wyniku podejmowanych ocen Organ winien mieć tutaj również na uwadze uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone wobec innego patentu skarżącej (Sygn. akt II GSK 641/19 Wyrok NSA z 14.07.2020 r. - https://cbois.nsa.gov.pl) gdzie wskazywano, iż organ związany jest granicami żądania i nie może wychodzić ponad żądanie strony. Nie narusza jednak tej zasady przyznanie przez organ orzekający prawa w mniejszym zakresie, niż żąda tego strona, jeżeli uwzględnienie żądania strony w mniejszym zakresie jest uzasadnione wynikiem postępowania. Tym samym nie przesądzając wyniku przyszłej oceny organ może unieważnić patent tylko w części, w jakiej wynalazek nie ma zdolności patentowej.

W końcu w świetle powoływanych orzeczeń Sądów Holenderskich oraz decyzji EPO organ winien również umożliwić stronom postępowania zajęcia stanowiska w ich sprawie oraz wyjaśnić jaki też wpływ na decyzje organu miały te rozstrzygnięcia. Organ winien tutaj uzasadnić swoje stanowisko w tej sprawie w odpowiednim stopniu. Nie może mieć bowiem miejsca sytuacja w której organ administracyjny z jednej strony powołuje się na doniosłość danego orzeczenia w międzynarodowym porządku prawnym w zakresie dopuszczalności wyłączenia za pomocą patentów zawierających elementy oprogramowania (oryginalne tusze i tonery vs ich tańsze zamienniki) a z drugiej strony wskazuje, iż w żadnym stopniu nie kierował się przy wydanym rozstrzygnięciu treścią tych orzeczeń bądź też odwołuje się w uzasadnieniu decyzji do orzeczeń EPO i dokumentów obcojęzycznych częściowo tłumaczonych we własnym zakresie.

Mając powyższe na uwadze Sąd zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, art. 7, art.77 § 1 k.p.a., art.80 k.p.a , art.107 § 3 k.p.a, które to naruszania mogą mieć wpływ na wynik sprawy.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art.200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a zasądzając na rzecz strony kwotę 1000 zł tytułem zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego oraz na podstawie § 14 ust.1 pkt 1 lit.b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 pażdziernika 2005 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych( Dz.U. z 2018r., poz. 265 t.j.) kwoty 1200 zł, wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego Stronę (radcy prawnego) oraz kwotę 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa