VI SA/Wa 23/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę

Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Komisja Nadzoru Finansowego (dalej: "Komisja", "KNF" lub "Organ"), działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: "Kpa"), art. 11 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 180 z późn. zm.), art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 623 z późn. zm., dalej: "ustawa o ofercie"), w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 615, dalej: "ustawa zmieniająca") oraz na podstawie art. 58 ust. 2 ustawy zmieniającej, w zw. z art. 69 ust. 1 pkt 2 i art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, po rozpoznaniu sprawy prowadzonej w przedmiocie nałożenia na K.Z.(dalej: "Strona" lub "Skarżący") kary pieniężnej na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, w związku z podejrzeniem naruszenia przez skarżącego art. 69 ustawy o ofercie, w związku z posiadaniem akcji spółki publicznej [...] S.A z siedzibą w [...]. (później i obecnie: [...] S.A.; dalej także jako "Spółka" lub "[...] S.A.") w okresie od lipca 2015 r. do grudnia 2015 r., nałożyła na Stronę karę pieniężną w wysokości 50 000 złotych za naruszenie art. 69

1) ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, w związku z niedokonaniem zawiadomienia Komisji i Spółki o zmianie w dniu 23 września 2015 r. posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce poniżej 25%,

2) ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, w związku z niedokonaniem zawiadomienia Komisji i Spółki o zmianie w dniu 24 września 2015 r. posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce poniżej 20%,

3) ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, w związku z niedokonaniem zawiadomienia Komisji i Spółki o zmianie w dniu 28 września 2015 r. posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce poniżej 15%,

4) ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, w związku z niedokonaniem zawiadomienia Komisji i Spółki o zmianie w dniu [...] listopada 2015 r. posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce wynoszącego ponad 10% o co najmniej 2%,

5) ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, w związku z niedokonaniem zawiadomienia Komisji i Spółki o zmianie w dniu 8 grudnia 2015 r. posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce poniżej 5%.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Uchwałą z [...] marca 2017 r. Nr [...] Zarząd Giełdy Papierów Wartościowych w [...] S.A. wykluczył z obrotu giełdowego na rynku głównym z dniem 28 marca 2017 r. akcje spółki [...] S.A. (uprzednio: [...] S.A.), notowanej na rynku oficjalnych notowań giełdowych od 1 grudnia 2010 r. Powyższa uchwała została powzięta w związku z upływem 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki [...] S.A. ze względu na to, że majątek Spółki nie wystarczył na zaspokojenie kosztów postępowania.

W dniu [...] czerwca 2016 r. Sąd Rejonowy [...] ogłosił upadłość [...] S.A., a następnie w dniu [...] grudnia 2016 r. uchylił postępowanie upadłościowe [...] S.A. z uwagi na brak w masie upadłości środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Ostatnie notowanie akcji Spółki miało miejsce 27 marca 2017 r. W tym dniu kurs otwarcia wyniósł 0,05 zł, zaś kurs zamknięcia wyniósł 0,04 zł, wolumen obrotu wyniósł 560 824 akcji. Kapitalizacja Spółki na dzień 27 marca 2017 r. wyniosła 580 tys. zł. Zmiana firmy z [...] S.A. na [...] S.A. nastąpiła w dniu [...] listopada 2015 r.

Organ wskazał, że Skarżący w okresie objętym postępowaniem posiadał rachunki papierów wartościowych w [...] S.A. (dalej: "[...] S.A."), [...] S.A. (dalej: "[...] S.A.") oraz [...] S.A. (dalej: "[...] S.A."), na których były dokonywane transakcje na akcjach spółki [...] S.A. (k. 6-17, 18-47, 48-58). Stan posiadania akcji Spółki przez Skarżącego zmieniał się w sposób następujący:

Ogólna liczba głosów w Spółce w czasie objętym postępowaniem wynosiła 14 500 000 głosów.

Z raportu bieżącego Spółki z 5 maja 2015 r. (wykaz akcjonariuszy posiadających co najmniej 5% głosów na walnym zgromadzeniu Spółki) wynikało, że K. Z. posiadał 3 767 500 akcji, stanowiących 25,98% ogólnej liczby głosów w Spółce.

W dniu 23 września 2015 r. nastąpił rozrachunek transakcji sesyjnych zbycia 420 080 akcji Spółki, zapisanych na rachunku K. Z., uprawniających do wykonywania 2,89% ogólnej liczby głosów w Spółce (zawartych w dniu 21 września 2015 r.). W wyniku ww. rozrachunku zmniejszył się udział Strony w ogólnej liczbie głosów w Spółce z 25,76% do 22,87%, a zatem nastąpiła zmiana posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów poniżej 25% (k. 185-225 oraz k. 170-178). Powyższe skutkowało obowiązkiem zawiadomienia Komisji i Spółki o tym fakcie, w terminie, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie. Strona nie zawiadomiła w terminie Komisji ani Spółki.

W dniu 24 września 2015 r. nastąpił rozrachunek transakcji sesyjnych zbycia 485 445 akcji Spółki, zapisanych na rachunku K. Z., uprawniających do wykonywania 3,35% ogólnej liczby głosów w Spółce (zawartych w dniu 22 września 2015 r.). W wyniku ww. rozrachunku zmniejszył się udział Strony w ogólnej liczbie głosów w Spółce z 22,87% do 19,52%, a zatem nastąpiła zmiana posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów poniżej 20% (k. 185-225 oraz k. 170-178). Powyższe skutkowało obowiązkiem zawiadomienia Komisji i Spółki o tym fakcie, w terminie, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie. Strona nie zawiadomiła w terminie Komisji ani Spółki.

W dniu 28 września 2015 r. nastąpił rozrachunek transakcji sesyjnych zbycia 587 843 akcji Spółki, zapisanych na rachunku K. Z., uprawniających do wykonywania 4,06% ogólnej liczby głosów w Spółce (zawartych w dniu 24 września 2015 r.). W wyniku ww. rozrachunku zmniejszył się udział Strony w ogólnej liczbie głosów z 17,89% do 13,83%, a zatem nastąpiła zmiana posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów poniżej 15% (k. 185- 225). Powyższe skutkowało obowiązkiem zawiadomienia Komisji i Spółki o tym fakcie, w terminie, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie. Strona nie zawiadomiła w terminie Komisji ani Spółki.

W dniu 27 listopada 2015 r. nastąpił rozrachunek transakcji sesyjnych zbycia 230 000 akcji Spółki, zapisanych na rachunku K. Z., uprawniających do wykonywania 1,59% ogólnej liczby głosów w Spółce (zawartych w dniu 25 listopada 2015 r.). W wyniku ww. rozrachunku zmniejszył się udział Strony w ogólnej liczbie głosów z 13,83% (ostatnia wartość referencyjna, o której zgodnie z przepisami Strona powinna zawiadomić) do 10,46%, tj. o 3,37%, a zatem nastąpiła zmiana posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów o co najmniej 2% ponad 10% ogólnej liczby głosów (k. 185-225). Powyższe skutkowało obowiązkiem zawiadomienia Komisji i Spółki o tym fakcie, w terminie, o którym mowa w art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o ofercie. Strona nie zawiadomiła w terminie Komisji ani Spółki.

W dniu 1 grudnia 2015 r. nastąpił rozrachunek transakcji sesyjnych zbycia 99 202 akcji Spółki, zapisanych na rachunku K. Z., uprawniających do wykonywania 0,68% ogólnej liczby głosów w Spółce. W wyniku ww. rozrachunku zmniejszył się udział Strony w ogólnej liczbie głosów z 10,12% do 9,44%, a zatem nastąpiła zmiana posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów poniżej 10% (k. 185-225). Powyższe skutkowało obowiązkiem zawiadomienia Komisji i Spółki o tym fakcie, w terminie, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie.

W dniu 2 grudnia 2015 r. Spółka opublikowała raport bieżący nr [...], w którym poinformowała o otrzymaniu w tym samym dniu zawiadomienia od K. Z. o otrzymaniu przez niego w dniu 1 grudnia 2015 r. wiadomości o zawartych w okresie od 10 września 2015 r. do 1 grudnia 2015 r. transakcjach sprzedaży akcji na posiadanym przez niego rachunku inwestycyjnym, w wyniku których nastąpiła zmiana poziomu jego zaangażowania w głosach na walnym zgromadzeniu Spółki, powodująca zejście poniżej progu 10% w kapitale zakładowym Spółki oraz w ogólnej liczbie głosów (k. 4). W zawiadomieniu Skarżący wskazał, że przed dokonaniem transakcji posiadał łącznie 3 767 290 sztuk akcji na okaziciela Emitenta, uprawniających do wykonywania 25,98% głosów na walnym zgromadzeniu oraz że po dokonaniu transakcji posiadał 1 189 791 sztuk akcji na okaziciela Emitenta, uprawniających do wykonywania 8,21% głosów na walnym zgromadzeniu. W powyższym zawiadomieniu przedstawił zbiorczo zbycie 2 577 499 akcji w zw. z transakcjami zawartymi na rynku regulowanym.

W dniu 8 grudnia 2015 r. nastąpił rozrachunek transakcji sesyjnych zbycia 89 581 akcji Spółki, zapisanych na rachunku K. Z., uprawniających do wykonywania 0,62% ogólnej liczby głosów w Spółce (zawartych w dniu 4 grudnia 2015 r.). W wyniku ww. rozrachunku zmniejszył się udział Strony w ogólnej liczbie głosów z 5,29% do 4,67%, a zatem nastąpiła zmiana posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów poniżej 5% (k. 185-225). Powyższe skutkowało obowiązkiem zawiadomienia Komisji i Spółki o tym fakcie, w terminie, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie. Strona nie zawiadomiła w terminie Komisji ani Spółki.

W dniu 14 stycznia 2016 r. Spółka opublikowała raport bieżący nr [...], w którym poinformowała o otrzymaniu w tym samym dniu zawiadomienia od K. Z. o otrzymaniu przez niego w dniu 13 stycznia 2016 r. wiadomości o zawartych w okresie od 2 do 14 grudnia 2015 r. transakcjach sprzedaży akcji na posiadanym przez niego rachunku inwestycyjnym, w wyniku których nastąpiła zmiana poziomu jego zaangażowania w głosach na walnym zgromadzeniu Spółki, powodująca zejście poniżej 5% w ogólnej liczbie głosów na walnym zgromadzeniu (k. 5). W zawiadomieniu wskazał, że przed dokonaniem transakcji posiadał łącznie 1 131 305 sztuk akcji na okaziciela Emitenta, uprawniających do 7,80% w kapitale zakładowym Spółki i jednocześnie uprawniających do wykonywania 7,80% głosów na walnym zgromadzeniu oraz że po dokonaniu transakcji nie posiadał już akcji Emitenta.

W toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego w trybie art. 18a ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym Spółka złożyła wyjaśnienia (włączone do akt niniejszej sprawy), wskazując, że zawiadomienie, o którym mowa w raporcie Spółki nr [...] z 2 grudnia 2015 r. zostało przekazane prawdopodobnie Spółce mailowo w dniu 2 grudnia 2015 r., dokumenty zaś nadesłane pocztą zostały utracone. Z kolei zawiadomienie, o którym mowa w raporcie nr [...] z 14 stycznia 2016 r. zostało przekazane przez K. Z. pocztą w dniu 13 stycznia 2016 r. (k. 128).

Zawiadomienie K. Z. z 1 grudnia 2015 r. wpłynęło do Komisji w dniu 4 grudnia 2015 r. (k. 118), zaś zawiadomienie z 13 stycznia 2016 r. wpłynęło do Komisji w dniu 18 stycznia 2016 r. (k. 120).

KNF wskazała, że w dniu 20 lipca 2012 r. K.Z. zawarł z [...] S.A. umowę kredytu na zakup papierów wartościowych w formie limitu kredytowego w kwocie 3 000 000 zł (k. 282-289). Kredyt mógł być wykorzystany jedynie na zakup za pośrednictwem [...] S.A. papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku zorganizowanym, wprowadzonych w trybie publicznej sprzedaży lub będących przedmiotem dopuszczenia do obrotu, w przypadku sprzedaży z wykorzystaniem systemu spółki prowadzącej rynek, a także spłatę zadłużenia z tytułu zakupu papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku zorganizowanym. W celu zabezpieczenia wierzytelności [...] S.A. z tytułu udzielonego kredytu dokonano m.in. blokady rachunku inwestycyjnego K. Z.. Oznaczała ona zakaz wypłat i przelewów środków pieniężnych oraz obciążania i przenoszenia papierów wartościowych zarejestrowanych na rachunku inwestycyjnym. Umowa była aneksowana w dniu 18 lipca 2014 r. i ostateczna data spłaty wykorzystanego kredytu została określona na dzień 17 lipca 2015 r. (k. 290-291).

W dniu 25 maja 2015 r. [...] S.A. przystąpił do interwencyjnej sprzedaży na giełdzie papierów wartościowych znajdujących się na rachunku inwestycyjnym K. Z. (zgodnie z postanowieniami umowy Bank mógł przystąpić do sprzedaży interwencyjnej przed dniem spłaty kredytu również w przypadku obniżenia się wartości współczynnika zabezpieczenia). Ostateczna sprzedaż wszystkich papierów wartościowych Spółki znajdujących się na rachunku inwestycyjnym K. Z. w [...] S.A. nastąpiła w dniu 24 września 2015 r.

W dniu 29 marca 2013 r. K. Z. zawarł z [...] S.A. (dalej: "[...] S.A.") umowę kredytu giełdowego na zakup papierów wartościowych (k. 268-275).

Na podstawie tej umowy [...] S.A. udzielił kredytu giełdowego w formie linii kredytowej oraz upoważnił Stronę do zadłużenia się do wysokości limitu w kwocie 2 980 000 zł. Kredyt mógł być wykorzystany w celu zakupu papierów wartościowych za pośrednictwem [...] S.A. w obrocie zorganizowanym albo w obrocie pierwotnym lub w pierwszej ofercie publicznej, refinansowanie zakupu wcześniej zakupionych papierów wartościowych za środki własne. Zgodnie z postanowieniami umowy zabezpieczenie spłaty kredytu miała stanowić blokada wypłat oraz przelewów gotówki, kwot należnych ze sprzedaży papierów wartościowych i transferu papierów wartościowych z rachunku inwestycyjnego w [...] S.A., a także weksel in blanco. Dodatkowo ustalono blokadę transferu i sprzedaży znajdujących się na jego rachunku akcji [...] S.A. (blokada autonomiczna). Umowa przewidywała spłatę wykorzystanego kredytu do 2 kwietnia 2014 r. (była trzykrotnie aneksowana w dniach 1 kwietnia 2014 r., 30 marca 2015 r. i 21 kwietnia 2015 r. i ostateczna data spłaty wykorzystanego kredytu została określona na dzień 29 maja 2015 r., k. 276-281).

Od dnia 3 czerwca 2015 r. [...] S.A. zaczął składanie zleceń na giełdzie sprzedaży papierów wartościowych znajdujących się na rachunku K. Z., w tym akcji Spółki, z uwagi na brak spłaty kredytu przez K. Z.. Ostateczna sprzedaż papierów wartościowych Spółki znajdujących się na rachunku inwestycyjnym K.Z. w [...] S.A. nastąpiła w dniu 15 grudnia 2015 r. (rozrachunek ostatnich transakcji na akcjach Spółki).

Zarówno w przypadku umowy zawartej z [...] S.A., jak i z [...] S.A. jednym z rodzajów zabezpieczeń była tzw. blokada autonomiczna, tj. blokada na rachunku inwestycyjnym klienta określonej liczby papierów wartościowych, połączona z możliwością sprzedaży zablokowanych papierów i zaspokojenia się z uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych przez osobę uprawnioną z tytułu blokady (wierzyciela).

[...] S.A. poinformował w toku przedmiotowego postępowania, że K.Z. posiada w [...] S.A. rachunek papierów wartościowych z dostępem do Internetu, który w każdej chwili umożliwia podgląd do operacji mających miejsce na rachunku klienta (k. 366- 367). Ponadto ww. dom maklerski wskazał, że w okresie przeprowadzania sprzedaży interwencyjnej przez [...] S.A., K. Z. wielokrotnie logował się do systemu transakcyjnego [...] S.A. Zdaniem KNF pozwala to stwierdzić, że Skarżący posiadał informacje na temat podejmowanych przez [...] S.A. działań (na dowód czego [...] S.A. przesłał zestawienie logowań K. Z. z okresu wykonywania sprzedaży interwencyjnej akcji [...] S.A., które następowały m.in. w dniach: 24, 25, 29 września, 1 i 9 grudnia 2015 r.). Zgodnie z wyjaśnieniami [...] S.A. nie ograniczał dostępu do rachunku K. Z.. W okresie przeprowadzania sprzedaży interwencyjnej K.Z. samodzielnie nie zablokował dostępu do rachunku wskutek np. trzykrotnego błędnego wpisania hasła.

[...] S.A. poinformowało w toku przedmiotowego postępowania, że nie ograniczało K. Z. dostępu do rachunku papierów wartościowych (k. 368). Mógł on we wskazanym okresie w pełni korzystać z rachunku papierów wartościowych w zakresie składanych zleceń. Z uwagi na spadek zabezpieczenia kredytu K. Z. nie mógł dokonywać wypłat z rachunku papierów wartościowych. Z danych systemowych, przekazanych Komisji, wynika, że K. Z. w okresie objętym postępowaniem logował się na rachunek papierów wartościowych za pośrednictwem aplikacji internetowej, tak więc miał wiedzę w zakresie stanu rachunku oraz składanych na nim dyspozycji. [...] S.A. wyjaśniło również, że nie informowało K. Z. o zleceniach realizowanych na jego rachunku papierów wartościowych, a składanych przez pełnomocnika [...] S.A. w ramach "interwencyjnej sprzedaży". Bank jako podmiot udzielający kredytu na zakup papierów wartościowych po uzyskaniu informacji z [...] o wystąpieniu spadku zabezpieczenia na rachunku papierów wartościowych Klienta podejmował działania zgodnie z zapisami zawartej umowy kredytowej.

Organ wskazał również, że porównał także dane wynikające z zestawienia transakcji na rachunkach papierów wartościowych skarżącego prowadzonych przez domy maklerskie z danymi giełdowymi dotyczącymi wszystkich transakcji sesyjnych zawartych w okresie czerwiec-grudzień 2015 r. na GPW na akcjach [...] S.A. Z zestawienia tych danych wynika, że wszystkie transakcje z zestawień przesłanych przez firmy inwestycyjne zostały zawarte na rynku.

Organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji stwierdził, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają art. 69 ust. 1 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, zgodnie z którym kto:

1) osiągnął lub przekroczył 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 33%, 33 V3%, 50%, 75% albo 90% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej albo

2) posiadał co najmniej 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 33%, 33 V3%, 50%, 75% albo 90% ogólnej liczby głosów w tej spółce, a w wyniku zmniejszenia tego udziału osiągnął odpowiednio 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 33%, 33 V3%, 50%, 75% albo 90% lub mniej ogólnej liczby głosów

- jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym Komisję oraz spółkę, nie później niż w terminie 4 dni roboczych od dnia, w którym dowiedział się o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się o niej dowiedzieć, a w przypadku zmiany wynikającej z nabycia akcji spółki publicznej w transakcji zawartej na rynku regulowanym - nie później niż w terminie 6 dni sesyjnych od dnia zawarcia transakcji.

Z kolei zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, obowiązek dokonania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, powstaje również w przypadku zmiany dotychczas posiadanego udziału ponad 10% ogólnej liczby głosów o co najmniej 2% ogólnej liczby głosów - w spółce publicznej, której akcje są dopuszczone do obrotu na rynku oficjalnych notowań giełdowych.

Organ wskazał, że w dniu 4 czerwca 2016 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, która zmieniła art. 69 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie w ten sposób, że nie tylko w przypadku zmiany wynikającej z nabycia, ale również zbycia akcji spółki publicznej w transakcji zawartej na rynku regulowanym, maksymalny termin do zawiadomienia Komisji oraz spółki wynosi 6 dni sesyjnych od dnia zawarcia transakcji. W dniu 29 kwietnia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 791, dalej: "ustawa nowelizująca"). Art. 69 ust. 1 ww. ustawy nie uległ modyfikacji w odniesieniu do zmian wprowadzonych ustawą zmieniającą. Art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a ww. ustawy został znowelizowany w ten sposób, że zgodnie z jego nowym brzmieniem obowiązek dokonania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, powstaje również w przypadku zmiany dotychczas posiadanego udziału ponad 10% ogólnej liczby głosów o co najmniej 2% ogólnej liczby głosów - w spółce publicznej, której akcje są dopuszczone do obrotu na rynku oficjalnych notowań.

Organ podał, że biorąc pod uwagę fakt, iż zarówno ustawa zmieniająca, jak i ustawa nowelizująca nie zawierają przepisów przejściowych dotyczących stosowania przepisów sankcjonowanych, należało skorzystać z reguły intertemporalnej, w myśl której zastosowanie w sprawie będą miały przepisy sankcjonowane obowiązujące w momencie dopuszczenia się przez Stronę naruszenia. Stanowisko to znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 13 maja 2008 r. (sygn. II GSK 104/08) wskazał, że w postępowaniu administracyjnym co do zasady obowiązuje ogólna zasada stosowania prawa obowiązującego w chwili wydawania decyzji ostatecznej. Reguła ta może doznawać wyjątków w przypadkach, gdy przedmiotem rozstrzygnięcia jest nałożenie sankcji. Sankcje można nałożyć bowiem jedynie za naruszenie prawa obowiązujące w chwili, w której zaistniał stan faktyczny oceniany jako naruszenie prawa.

Organ podkreślił, że art. 69 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy zmieniającej (tj. po dniu 6 czerwca 2016 r.) nie powinien być zastosowany do zachowań, które miały miejsce w przeszłości, tj. przed wejściem w życie tej ustawy. Odnosząc tę zasadę do niniejszego postępowania, Komisja stwierdziła, że zasadnym było zastosowanie ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej.

Organ wskazał, że w myśl art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, na każdego, kto nie dokonuje w terminie zawiadomienia, o którym mowa w art. 69 ww. ustawy, lub dokonuje takiego zawiadomienia z naruszeniem warunków określonych w tych przepisach, Komisja może, w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną do wysokości 1 000 000 zł. W dniu wydania decyzji sankcję za naruszenie przepisu art. 69 ustawy o ofercie zawiera przepis art. 97 ust. 1a ustawy o ofercie, który różnicuje wysokość maksymalnej kary za naruszenie w zależności od tego, czy podmiot dokonujący naruszenia jest osobą fizyczną, czy innym podmiotem. W przypadku osób fizycznych, maksymalna kara pieniężna wynosi obecnie 1 000 000 zł, zaś w przypadku innych podmiotów - 5 000 000 zł albo kwotę stanowiącą równowartość 5% całkowitego rocznego przychodu wskazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy, jeżeli przekracza ona 5 000 000 zł.

Organ wskazał, powołując się na art. 58 ust. 2 ustawy zmieniającej, że za zachowania zaistniałe przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, stanowiące naruszenie przepisów ustawy o ofercie, w brzmieniu dotychczasowym, sankcję administracyjną wymierza się według przepisów dotychczasowych, chyba że sankcja administracyjna wymierzona według przepisów ustawy o ofercie, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, byłaby względniejsza dla strony postępowania.

Mając to na uwadze ww. argumenty oraz to, że ustawa zmieniająca nie zmieniła w art. 97 ust. 1a ustawy o ofercie wysokości kary pieniężnej dla osób fizycznych (maksymalnie 1 000 000 zł) - w ocenie organu - sankcja powinna zostać wymierzona według przepisów sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej.

Jednocześnie organ wskazał, że art. 58 ustawy zmieniającej ma charakter szczególny w stosunku do art. 189c Kpa, zgodnie z którym jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony.

Organ, wskazał, powołując się na art. 31za ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, z późn. zm.), że zawieszeniu od dnia 31 marca 2020 r. uległ bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 189g § 1 i 3 k.p.a., tj. możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz możliwości egzekucji administracyjnej kary pieniężnej. Tym samym przedawnienie możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za czyny objęte niniejszym postępowaniem uległo zawieszeniu do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego/ stanu epidemii lub uchylenia lub zmiany ww. przepisu.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny i prawny sprawy organ, po dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego oraz po przeprowadzeniu w dniu [...] grudnia 2019 r. rozprawy administracyjnej (k. 338-340) stwierdził, że strona pięciokrotnie naruszyła art. 69 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, gdyż nie przekazała niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 4 dni roboczych Komisji oraz Spółce zawiadomienia o:

1) zejściu w dniu 23 września 2015 r. poniżej progu 25% ogólnej liczby głosów w Spółce,

2) zejściu w dniu 24 września 2015 r. poniżej progu 20% ogólnej liczby głosów w Spółce,

3) zejściu w dniu 28 września 2015 r. poniżej progu 15% ogólnej liczby głosów w Spółce,

4) zmianie w dół w dniu 27 listopada 2015 r. stanu posiadania ponad 10% ogólnej liczby głosów w Spółce o co najmniej 2% ogólnej liczby głosów,

5) zejściu w dniu 8 grudnia 2015 r. poniżej progu 5% ogólnej liczby głosów w Spółce.

Organ – w formie tabeli – zobrazował zmiany stanu posiadania akcji Spółki przez stronę oraz poza podał, że poza wspomnianymi transakcjami w przedmiotowym okresie na rachunkach Skarżącego w [...] S.A. i [...] S.A. dochodziło do szeregu transakcji zbycia akcji [...] S.A. W ramach sprzedaży interwencyjnej [...] S.A. sprzedał w okresie od 3 czerwca 2015 r. do 15 grudnia 2015 r. 2 650 000 akcji Spółki (wszystkie akcje Spółki znajdujące się na rachunku K. Z.), zaś [...] S.A. w ramach sprzedaży interwencyjnej sprzedał w okresie od 25 maja 2015 r. do 24 września 2015 r. 887 500 akcji Spółki (również wszystkie akcje Spółki znajdujące się na rachunku K. Z.). Nie wszystkie transakcje powodowały przekroczenie progów ogólnej liczby głosów w Spółce, o których mowa w art. 69 ustawy o ofercie oraz obowiązki notyfikacyjne, z wyjątkiem transakcji wskazanych przez KNF w tabeli.

Organ wskazał, że z art. 69 ust. 1 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, wynika obowiązek akcjonariusza do dokonywania zawiadomienia niezwłocznie. Niezwłoczność oznacza dokonanie czynności bez jej zbędnego przedłużenia, bez nieuzasadnionej zwłoki, zaś terminem ostatecznym jest termin czterech dni roboczych lub sześciu dni sesyjnych (w przypadku transakcji giełdowych nabycia akcji). Zmiany stanu posiadania akcji Spółki przez Stronę, które wymagały zawiadomienia Spółki oraz Komisji wynikały co prawda z zawarcia transakcji sesyjnych, które były zlecane przez banki w ramach tzw. sprzedaży interwencyjnej, jednak polegały one na zbyciu akcji na rzecz właściciela papierów wartościowych i rachunków inwestycyjnych, na których zapisane były akcje Spółki, a zatem powinny być notyfikowane przez Stronę niezwłocznie, nie później niż w terminie 4 dni roboczych od dnia, w którym Strona dowiedziała się o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się o niej dowiedzieć. Strona z kolei, korzystając z logowania do swoich kont, wiedziała o przedmiotowych transakcjach lub przy dochowaniu należytej staranności mogła się o nich dowiedzieć i powinna dokonać zawiadomienia Komisji i Spółki o przekroczeniu progów ogólnej liczby głosów w Spółce, z którymi związane są obowiązki notyfikacyjne, gdyż to na niej, jako na posiadaczu akcji Spółki (w tym przypadku będących zabezpieczeniem spłaty kredytu inwestycyjnego), spoczywały powyższe obowiązki. Były one niezależne od tego, że Strona nie zlecała transakcji, które powodowały zmiany w ogólnej liczbie głosów w Spółce. Należy także wskazać, że obowiązki dokonywania zawiadomień, o których mowa w art. 69 ustawy o ofercie, są wyrażone w sposób precyzyjny oraz że przepis ten definiuje kategorię osób zobowiązanych do wykonywania obowiązków.

W ocenie organu, powołującego się przy tym na stanowisko doktryny oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, nie budzi wątpliwości, że wymóg zawiadomienia spółki ma jej umożliwić wywiązanie się z obowiązku informacyjnego określonego w art. 70 pkt 1 ustawy o ofercie (m.in. przekazania do publicznej wiadomości), natomiast zawiadomienie Komisji ma na celu umożliwienie temu organowi sprawowanie nadzoru. Obowiązki notyfikacyjne związane ze znacznymi pakietami akcji należą do standardowych rozwiązań mających na celu ochronę pozostałych inwestorów na rynku kapitałowym. Celem art. 69 ustawy o ofercie, nakazującego ujawnianie stanu posiadania akcjonariuszy, jest zapewnienie jak najwyższego poziomu przejrzystości w zakresie informacji dotyczących struktury akcjonariatu w spółce. Uregulowania te pozwalają śledzić pozostałym uczestnikom rynku zmiany zaangażowania znacznych inwestorów w akcjonariat spółki publicznej, co stanowi realizację zasady transparentności rynku kapitałowego. Zasada transparentności stanowi natomiast podwalinę rynku kapitałowego, bez której nie mógłby on prawidłowo funkcjonować. W myśl tej zasady całość infrastruktury rynku kapitałowego ma służyć równemu dostępowi do informacji. Zasada ta jest kardynalna z tego powodu, że rynek kapitałowy jest szczególnie wrażliwy na informacje dotyczące instrumentów finansowych. Treść informacji wpływać może na aktualny i przyszły kurs rynkowy papierów wartościowych. Dlatego też informacja jest jednym z najważniejszych aspektów rynku, wymagającym regulacji o nadzoru ze strony organów państwa (zob. WSA w Warszawie w wyroku z 13 września 2012 r. sygn. VI SA/Wa 480/12).

Mając na uwadze ww. argumenty oraz w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, organ stwierdził, że zasadne jest wymierzenie Stronie kary pieniężnej łącznie za wszystkie stwierdzone naruszenia, albowiem wynikają one z tych samych okoliczności, tj. z nieterminowego wywiązywania się przez Stronę z obowiązków notyfikacyjnych związanych ze znacznymi pakietami akcji wynikającymi z transakcji sprzedaży interwencyjnej akcji przez banki - wierzycieli Strony, w tym samym okresie.

Organ podał, że miał na uwadze adekwatność nałożonej kary do stwierdzonego naruszenia, a także względy prewencyjne i represyjne, jakie ma spełniać kara. Aspekt prewencyjny kary należy rozpatrywać w ujęciu indywidualnym i ogólnym. Prewencja indywidualna ma na celu wywarcie takiego oddziaływania na Stronę, które zapewni w przyszłości należyte przestrzeganie obowiązków związanych ze znacznymi pakietami akcji. Prewencja ogólna ma na celu zapewnienie, że mimo nałożenia kary na podmiot indywidualny, również inni akcjonariusze spółek publicznych, znając konsekwencje naruszania obowiązków ustawowych, będą je wypełniali należycie.

Organ wskazał, że w okresie dopuszczenia się przez Stronę naruszeń prawa nie obowiązywał przepis art. 97 ust. 1g ustawy o ofercie określający dyrektywy wymiaru kary pieniężnej wprowadzony dopiero ustawą zmieniającą z dniem 4 czerwca 2016 r. Zgodnie z art. 189a § 1 Kpa, który ma zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu 1 czerwca 2017 r., w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy działu IVa k.p.a. "Administracyjne kary pieniężne". Przepisów tego działu nie stosuje się w przypadku uregulowania tego zakresu w przepisach odrębnych. Z uwagi na brak uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru kary (w odniesieniu do okresu, w którym miało miejsce naruszenie prawa przez Stronę), ustalając wysokość kary pieniężnej Komisja wzięła pod uwagę przesłanki określone w art. 189d k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę:

1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;

2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;

3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;

4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;

5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;

6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła;

7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.

Komisja, określając wysokość kary w niniejszej sprawie, wzięła pod uwagę okoliczności obciążające, takie jak: istotność naruszeń polegających na niedopełnieniu obowiązków, oraz przesłanki łagodzące, takie jak: częściowo okoliczności naruszeń (w zakresie, o którym mowa poniżej), fakt, że Strona nie była do tej pory karana za naruszenie przepisów ustawy o ofercie, stopień przyczynienia się Strony do powstania naruszeń prawa, działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa oraz warunki osobiste Strony.

Komisja wskazała, że nakładając na Stronę karę na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej, miała na uwadze fakt, że obowiązki notyfikacyjne związane ze znacznymi pakietami akcji należą do standardowych rozwiązań mających na celu ochronę pozostałych inwestorów na rynku kapitałowym, zaś naruszenia, jakich dopuściła się Strona, godzą w dobro szczególnie chronione, jakim jest przejrzystość na rynku kapitałowym. Dodatkowo obowiązek terminowego informowania Komisji o zmianach dotyczących znacznych pakietów akcji spółek publicznych umożliwia Komisji efektywne sprawowanie nadzoru w ramach kompetencji przyznanych organowi nadzoru.

W ocenie organu stopień naruszenia przepisów przez Stronę jest większy niż znikomy, a postępowanie Strony przyczyniło się do wprowadzenia szkodliwej dla rynku dezinformacji, albowiem jego uczestnicy nie wiedzieli, jaką liczbą głosów dysponują poszczególni akcjonariusze. Strona była znaczącym akcjonariuszem w Spółce. W okresie objętym postępowaniem jej udział w ogólnej liczbie głosów Spółki wynosił od ponad 25% do mniej niż 5% ogólnej liczby głosów Spółki, na rynku zaś dostępna była informacja, że Strona posiada w tym czasie pakiet ponad 25% ogólnej liczby głosów (wrzesień-listopad 2015 r.) albo że posiada ponad 8%, podczas gdy posiadała już poniżej 5% ogólnej liczby głosów (grudzień 2015 r.). Ponadto Strona dopuściła się łącznie pięciu naruszeń, przy czym w trzech przypadkach stan dezinformacji wynikający z naruszenia polegającego na niedokonaniu w terminie zawiadomienia Komisji oraz Spółki o przekroczeniu w dół progu 25%, 20% i 15% ogólnej liczby głosów w Spółce trwał ponad 2 miesiące. W przypadku przekroczenia w dół progu 5% ogólnej liczby głosów stan dezinformacji trwał ponad miesiąc. Biorąc pod uwagę powyższe, Komisja stwierdziła, że z powodu niewykonania obowiązków notyfikacyjnych przez Stronę inwestorzy nie dysponowali aktualnymi i rzetelnymi danymi co do zaangażowania K. Z. w akcje Spółki, niezbędnymi dla efektywnej wyceny akcji, w związku z uniemożliwieniem Spółce opublikowania ich na podstawie art. 70 pkt 1 ustawy o ofercie, co przyczyniło się do dezinformacji na rynku.

Organ podał, że oceny wagi i okoliczności niedopełnienia obowiązków przez Stronę dokonał również przez pryzmat dóbr i wartości określonych w art. 189d pkt 1 Kpa, tj. "potrzeby ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony", przy czym stwierdzono, że mając na względzie charakter naruszenia prawa polegający na niedopełnieniu obowiązku, wskazane powyżej okoliczności, mające wpływ na wymiar kary nie zostały zidentyfikowane w przedmiotowym postępowaniu. W szczególności organ nie zidentyfikował ważnego interesu publicznego oraz wyjątkowo ważnego interesu Strony, które wpływałyby na ocenę wagi naruszenia prawa przez Stronę.

Nadto Organ podał, że okolicznością zaostrzającą wymiar kary w ramach rozpatrywania przesłanki, o której mowa w pkt 1 art. 189d Kpa, był również fakt zidentyfikowania pięciu przypadków naruszenia przez Stronę art. 69 ustawy o ofercie w okresie kilku miesięcy, a zatem niedopełnienie obowiązków przez Stronę nie miało charakteru jednorazowego a charakter powtarzalny.

Organ - odnosząc się z kolei do okoliczności naruszeń prawa – wskazał, że Strona w swoich zeznaniach podnosiła, że transakcje były realizowane wyłącznie na zlecenie [...] S.A. i [...] S.A., zaś ona w dacie rozpoczęcia sprzedaży interwencyjnej nie dysponowała rachunkami inwestycyjnymi, banki zaś działały na własny rachunek i to na nich spoczywały obowiązki z art. 69 ustawy o ofercie. K. Z. podniósł również, że nie miał i nie mógł mieć wiedzy w zakresie liczby akcji Spółki sprzedawanych przez banki oraz że wyłącznie banki i domy maklerskie miały wiedzę o realizacji zleceń i ewentualnym uaktualnieniu się wykonania obowiązku z art. 69 ustawy o ofercie. K. Z. podniósł także, że ani banki ani domy maklerskie nie kontaktowały się z nim i nie przekazywały informacji o liczbie sprzedanych akcji. Ponadto K. Z. złożył zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez [...] S.A. i [...] S.A. oraz [...] S.A., zaś Prokuratura wszczęła postępowania przygotowawcze w sprawie dokonania przez osoby działające w imieniu [...] BP S.A. oraz [...] S.A. i [...] S.A. m.in. manipulacji kursem akcji [...] S.A. K. Z. poinformował również o postępowaniach cywilnych wobec [...] S.A. Strona powołała się także na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 września 2012 r. w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych, z którego wynika, że w okresie utrzymywania blokady firma inwestycyjna nie może wykonywać poleceń klienta dotyczących zniesienia blokady, zbycia zablokowanych instrumentów finansowych, przeniesienia zablokowanych instrumentów finansowych. Zdaniem Strony działania banków stanowiły także nieuczciwe praktyki rynkowe naruszające interes inwestora i działały na jego szkodę oraz niezgodnie z zasadami etyki.

Komisja podała, iż częściowo uwzględniła okoliczności naruszeń, o których mowa powyżej, na korzyść Strony, w szczególności zaś fakt, że sprzedaż akcji [...] S.A. dokonywana była na zlecenie [...] S.A. i [...] S.A., które dokonywały sprzedaży interwencyjnej akcji. Wbrew jednak twierdzeniom Strony jej dostęp do rachunków inwestycyjnych nie był ograniczony. Co więcej K. Z. posiadał dostęp do swoich rachunków i korzystał z dostępu on-line oraz logował się następnego dnia po rozrachunku transakcji (tylko w jednym przypadku było to czwartego dnia po rozrachunku transakcji), a zatem wiedział lub przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o dokonywanych zleceniach, a tym samym o zmianie progów ogólnej liczby głosów w Spółce, z którymi wiązały się obowiązki notyfikacyjne. Ponadto sama sprzedaż interwencyjna odbywała się z powodu niewywiązania się przez K. Z. z umów kredytów inwestycyjnych zawartych z bankami, więc Strona miała świadomość tego, że banki mogą skorzystać z możliwości realizacji uprawnień przewidzianych umownie. Znała również postanowienia umów kredytowych, a tym samym konsekwencje braku spłaty zobowiązań z nich wynikających. Bez znaczenia dla okoliczności sprawy pozostają zaś pozostałe kwestie wskazywane przez Stronę, a dotyczące postępowań karnych będących w toku, które jednakże nie obejmują bezprawności działania banków w zakresie realizacji postanowień umownych wiążących Stronę i oba banki.

Komisja nie zidentyfikowała jako okoliczności obciążającej przesłanki wskazanej w art. 189d pkt 2 Kpa, gdyż nie stwierdzono przypadków niedopełniania przez Stronę w przeszłości obowiązku tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku wynikającego z dyspozycji przepisu art. 69 ustawy o ofercie, w następstwie którego ma być nałożona kara. Komisja nie zidentyfikowała uprzednich przypadków naruszenia przepisów ustawy o ofercie, chroniących dobro prawne, jakim jest przejrzystość rynku kapitałowego, przez Stronę, a w zakresie których Komisja wydałaby decyzję sankcyjną. Przesłanka ta została zatem wzięta pod uwagę przez Komisję na korzyść Strony.

Komisja nie zidentyfikowała również kolejnej przesłanki (z art. 189d pkt 3 Kpa), którą należałoby uwzględnić na korzyść Strony. Strona nie była uprzednio karana za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, gdyż zachowanie polegające na niedopełnieniu obowiązku przez Stronę nie było i nie jest penalizowane ani na gruncie prawa wykroczeń, karnego czy karnoskarbowego. A zatem powyższa przesłanka nie została uwzględniona na korzyść ani na niekorzyść Strony, co za tym idzie nie wpłynęła na wysokość kary.

Organ wskazał, że oceniając stopień przyczynienia się strony, na którą nakładana jest administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa, miał ma na uwadze, że przekroczenie progów, o których mowa w art. 69 ustawy o ofercie, nie było efektem działań Strony, nie miała ona wpływu na zlecane transakcje sprzedaży akcji i przekraczanie progów, gdyż do zbywania akcji dochodziło w ramach sprzedaży interwencyjnej, do której banki jednakowoż miały prawo na podstawie postanowień umów kredytowych zawartych ze Stroną. Sprzedawane akcje stanowiły bowiem zabezpieczenie udzielanych kredytów. Wskazane okoliczności zostały uwzględnione na korzyść Strony. Niemniej Strona miała wiedzę o dokonywanych transakcjach na akcjach Spółki, gdyż logowała się do swoich rachunków w okresie dokonywania sprzedaży interwencyjnej i na podstawie przepisów prawa była wprost zobligowana do wykonywania obowiązków notyfikacyjnych, gdyż obowiązki te (jednoznaczne i precyzyjne) były adresowane jedynie do Strony. Nadto organ wskazał, że Strona podpisując umowy kredytów lub aneksy do umów miała świadomość, iż w przypadku braku spłaty zadłużenia banki będą miały prawo skorzystać z przysługujących im uprawnień i zrealizować zabezpieczenia, w tym dokonać sprzedaży papierów wartościowych znajdujących się na rachunkach Strony.

Organ wskazał, że wziął pod uwagę jako okoliczność wpływającą na łagodniejszy wymiar kary fakt, że Strona zawiadomiła w terminie o zejściu poniżej progu 10% ogólnej liczby głosów, tj. o zmianie, która miała miejsce w dniu 1 grudnia 2015 r. (informując przy tym zbiorczo o wszystkich transakcjach, które powodowały zejście z progu ponad 25% ogólnej liczby głosów w Spółce, co jednak nie stanowiło zdaniem Komisja prawidłowego zawiadomienia w trybie art. 69 ustawy o ofercie o zmianie progów poniżej 25%, 20%, 15% i 2% ponad 10% ogólnej liczby głosów w Spółce) wobec Komisji i Spółki, mimo iż składając zeznania na piśmie Strona twierdziła, że złożenie zawiadomień o przekroczeniu określonych progów w ogólnej liczbie głosów w Spółce leżało po stronie banków, które dokonywały sprzedaży interwencyjnej akcji Spółki. Organ uwzględnił również fakt, że Strona zawiadomiła o zejściu poniżej 5% ogólnej liczby głosów w Spółce (co jednak nastąpiło z miesięcznym opóźnieniem i również nie stanowiło prawidłowego wypełnienia obowiązku z art. 69 ustawy o ofercie). Dokonując stosownych zawiadomień do Komisji i Spółki, Strona podjęła działania, których celem było częściowe uniknięcie skutków naruszeń prawa, których istota polegała na dezinformacji na rynku kapitałowym. W szczególności zaś rynek został poinformowany, że skarżący posiada mniej niż 10% ogólnej liczby głosów w Spółce, a zatem jego udział w ogólnej liczbie głosów zmniejszył się znacząco (z 25,98% do 8,21% ogólnej liczby głosów) - okoliczność ta została więc uwzględniona na korzyść Strony.

Komisja podała, że z uwagi na charakter naruszenia, uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, nie mogła ustalić wysokości korzyści, którą Strona osiągnęła lub straty, której uniknęła. W okresie naruszeń zbywanie akcji odbywało się w ramach sprzedaży interwencyjnej dokonywanej przez banki, które udzieliły K. Z. kredytu inwestycyjnego pod zakup akcji spółki [...] S.A. A zatem Strona sama nie zbywała akcji, z których nabyciem wiązały się przedmiotowe obowiązki notyfikacyjne - wskazana okoliczność nie została uwzględniona ani na korzyść ani na niekorzyść Strony.

Organ podał, że Stronę wezwano do wskazania swojej sytuacji finansowej i osobistej, w celu uwzględnienia jej warunków osobistych. Strona zeznając podniosła, że względem niej w dniu 26 marca 2019 r. Urząd ds. Upadłościowych Wielkiej Brytanii wydał postanowienie o upadłości, które zostało zarejestrowane w Rejestrze Upadłości Konsumenckiej. W uzupełnieniu powyższej odpowiedzi pełnomocnik Strony wskazała, że z dniem udzielenia odpowiedzi na wezwanie Komisji aktualne pozostają informacje dotyczące sytuacji majątkowej K.Z.z daty orzeczenia o upadłości, iż nie dysponuje on żadnym majątkiem. Ponadto wskazała, że miesięczne wynagrodzenie Strony w 2019 r. wyniosło 469 funtów (5 632 funtów rocznie). W odpowiedzi na kolejne wezwanie pełnomocnik Strony wskazała na ponoszone przez Stronę wydatki - koszty utrzymania (pokrywane z wynagrodzenia za pracę): rachunki domowe (gaz, energia, woda, telewizja) - 114,20 funtów/miesięcznie; lekarstwa - 15 funtów miesięcznie; jedzenie - 150 funtów/miesięcznie; ubrania, odzież - 20 funtów miesięcznie; telefon, internet - 26,20 funtów/miesięcznie; inne wydatki (imprezy okolicznościowe, urodziny, imieniny, święta) - pokrywane z pozostałej części wynagrodzenia za pracę. Pomimo braku posiadania przez K. Z. majątku, w tym nieruchomości, pełnomocnik Strony nie wskazała kosztów zamieszkania Strony. Ponadto ww. odpowiedzi wskazano na fakt zasądzenia alimentów na dzieci, nie wskazano jednak ich wysokości, liczby dzieci, na które są zasądzone oraz faktu czy alimenty te w rzeczywistości są spłacane oraz z jakiego źródła. Mając to na uwadze organ uznał przedstawione przez Stronę informacje za niepełne, gdyż Strona po trzykrotnym wezwaniu nie przedstawiła wyczerpujących informacji. Jednakże mając na uwadze postanowienie o upadłości wydane względem Strony organ uwzględnił sytuację osobistą Strony, w tym jej sytuację finansową, mimo że niepełną w zakresie kosztów zamieszkania i alimentów na dzieci, na jej korzyść Strony przy wymierzaniu kary.

Organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. odmówił uwzględnienia wniosku dowodowego Strony, złożonego przez pełnomocnika na rozprawie administracyjnej, która odbyła się w dniu [...] grudnia 2019 r. Pełnomocnik Strony wniosła o przesłuchanie w charakterze świadka byłego pracownika spółki [...] S.A. B. W. na okoliczność sprzedaży akcji [...] S.A. przez [...] S.A. i [...] S.A., kontaktowania się przedstawicieli banków bądź domów maklerskich ze spółką oraz wpływu utrzymywania przez banki zleceń sprzedaży akcji [...] S.A., także w czasie zawieszenia obrotu przez GPW, na wartość akcji oraz sytuację Spółki. Odmowa uwzględnienia powyższego wniosku dowodowego Strony wynikała z faktu, że sprzedaż akcji [...] S.A. przez [...] S.A. i [...] S.A. została już udowodniona m.in. zeznaniami Strony i wzięta pod uwagę przez organ w niniejszej sprawie, pozostałe zaś okoliczności w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie miały znaczenia dla sprawy, gdyż nie dotyczyły one przedmiotu niniejszego postępowania, jakim jest prawidłowe wypełnianie obowiązków notyfikacyjnych przez Skarżącego. Obowiązki te były niezależne od sposobu sprzedaży akcji [...] S.A. (skoro Strona nadal pozostawała ich posiadaczem i to ona była adresatem przepisów ustawy o ofercie dotyczących obowiązków notyfikacyjnych), kontaktowania się przedstawicieli banków bądź domów maklerskich ze Spółką (skoro Strona posiadała dostęp do swoich rachunków i korzystała z dostępu w czasie, w którym dochodziło do przekroczenia ustawowych progów ogólnej liczby głosów w związku ze sprzedażą akcji) oraz wpływu utrzymywania przez banki zleceń sprzedaży akcji [...] S.A. na wartość akcji oraz sytuację Spółki (obowiązki informacyjne w żaden sposób nie są skorelowane z wartością akcji oraz sytuacją Spółki, a jedynie ze stanem posiadania akcji). Zdaniem Organu, mając na uwadze powyższe okoliczności wskazane przez Stronę, nie wymagały przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, zaś okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione.

Organ podał, że na rozprawie w dniu [...] grudnia 2019 r. pełnomocnik Strony podniosła, że bank występuje w roli pełnomocnika na podstawie udzielonego pełnomocnictwa. Wskazała na art. 33 ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw, który wprowadził do ustawy o ofercie art. 87 ust. 1 pkt 7, zgodnie z którym z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach rozdziału 4 tej ustawy, obowiązki w nim określone odpowiednio spoczywają również na pełnomocniku niebędącym firmą inwestycyjną, upoważnionym do dokonywania na rachunku papierów wartościowych czynności zbycia lub nabycia papierów wartościowych. Zdaniem Strony to na pełnomocniku spoczywa obowiązek sprawozdawczy, do pełnomocnika stosuje się wszystkie obowiązki zawarte w rozdziale, w którym mieści się art. 69 ustawy o ofercie. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie, gdyż nie obowiązywał w okresie naruszeń prawa przez Stronę. Dodatkowo organ podkreślił, że art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie, poprzez użycie wyrazu "również", poszerza krąg podmiotów odpowiedzialnych za wypełnianie obowiązków notyfikacyjnych o pełnomocnika wskazanego w ww. przepisie, nie zwalnia zaś posiadacza znacznych pakietów akcji z ich wypełnienia. Zatem nawet gdyby wskazany wyżej przepis obowiązywał w czasie naruszeń, to nie zwalniałby Skarżącego z obowiązku dokonania zawiadomień Komisji i Spółki.

Organ zwrócił uwagę, że w przedmiotowym okresie obowiązywał co prawda art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie, odnoszący się do relacji pełnomocnika i mocodawcy związanych z posiadaniem znacznych pakietów akcji, jednakże zastosowanie w stanie faktycznym sprawy tej regulacji również nie mogłoby mieć miejsca z poniżej wskazanych przyczyn.

Zgodnie z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie istnienia porozumienia wskazanego w art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie, domniemywa się w przypadku posiadania akcji spółki publicznej przez mocodawcę lub jego pełnomocnika, niebędącego firmą inwestycyjną, upoważnionego do dokonywania na rachunku papierów wartościowych czynności zbycia lub nabycia papierów wartościowych, jednakże domniemane porozumienie polegać mogło na pisemnym lub ustnym porozumieniu dotyczącym nabywania przez te podmioty akcji spółki publicznej lub zgodnego głosowania na walnym zgromadzeniu lub prowadzenia trwałej polityki wobec spółki, chociażby tylko jeden z tych podmiotów podjął lub zamierzał podjąć czynności powodujące powstanie tych okoliczności. W umowach zawartych przez skarżącego z [...] S.A. oraz [...] S.A. zawarte były pełnomocnictwa dla banków do rachunków inwestycyjnych Strony, przy czym [...] S.A. był w okresie naruszeń firmą inwestycyjną, więc art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie w ogóle nie miałby zastosowania do tego podmiotu. Z umowy zawartej przez [...] S.A. (niebędącego w okresie naruszeń firmą inwestycyjną) z K. Z. wynikało z kolei, że bank ten mógł dokonywać wyłącznie zbywania akcji Spółki, będących zabezpieczeniem udzielonego przez ten bank kredytu. Podobny zapis widniał w umowie zawartej przez skarżącego z [...] S.A. W żadnym przypadku nie można zatem uznać, że mieliśmy do czynienia z porozumieniem, o którym mowa w przepisie art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie dotyczącym nabywania akcji Spółki. Warto podkreślić, że wszystkie transakcje jakich dokonywał [...] S.A. (ale również [...] S.A.) w sprzedaży interwencyjnej były transakcjami sprzedaży. Przepis art. 87 ust.4 pkt 3 ustawy o ofercie nie mógł mieć zatem zastosowania w niniejszej sprawie.

Organ wskazał, że art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie wszedł w życie po dokonaniu naruszeń prawa przez Stronę, zaś przepisy ustawy wprowadzającej ten przepis nie zawierały przepisów przejściowych dotyczących stosowania przepisów sankcjonowanych, należało więc skorzystać z reguły intertemporalnej, w myśl której zastosowanie w sprawie będą miały przepisy sankcjonowane obowiązujące w momencie dopuszczenia się przez Stronę naruszenia.

Organ podkreślił, że art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy zmieniającej, tj. po dniu 4 czerwca 2016 r., nie powinien być zastosowany do zachowań, które miały miejsce w przeszłości, tj. przed wejściem w życie tej ustawy. Odnosząc powyższą zasadę do niniejszego postępowania Komisja stwierdza, że zasadnym było zastosowanie ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. W sprawie nie znajduje również zastosowania zasada, że z uwagi na penalizujący charakter kar administracyjnych możliwe jest stosowanie ustawy względniejszej dla strony nawet w sytuacji, gdy czyn objęty karą został popełniony w czasie obowiązywania ustawy wcześniejszej, surowszej. Wspomniany przepis art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie jest bowiem przepisem materialnym (sankcjonowanym), nie zaś przepisem sankcyjnym, do którego miałaby zastosowanie ta zasada.

Komisja nie uznała również za okoliczność mającą znaczenie dla sprawy, a podniesioną przez pełnomocnika Strony na rozprawie, roli banków, które doprowadziły do spadku wartości akcji z kwoty ponad 12 zł za akcję do kwoty 18 groszy oraz nieprawidłowości, mających miejsce w okresie od maja 2015 r. do maja 2016 r. w [...] S.A. oraz [...] S.A. polegających na naruszeniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi poprzez niedostateczną realizację obowiązku nadzoru nad czynnościami wykonywanymi przez agenta firmy inwestycyjnej, tj. [...] S.A. w okresie obejmującym podejrzenie naruszenia przez K. Z. art. 69 ustawy o ofercie, czego potwierdzeniem jest nałożenie przez Komisję [...] listopada 2019 r. kary pieniężnej na [...] S.A. w wysokości 100 tys. zł. Wykazanie ewentualnych nieprawidłowości w funkcjonowaniu [...] S.A. mogło, zdaniem Strony, przekładać się na niedopełnienie obowiązków względem K. Z., gdyż bank nie informował go o składanych zleceniach sprzedaży. Intencją Strony było to, żeby Komisja przyjrzała się czy nie dochodziło do innych nieprawidłowości w [...] S.A., których następstwem było aresztowanie szefa działu windykacji. Pełnomocnik Strony powołała się na konieczność zbadania kwestii wykorzystania informacji poufnych przez maklerów [...] S.A., w szczególności przez P. K., który w innym postępowaniu przygotowawczym toczącym się z zawiadomienia K. Z. zeznał, że zlecał sprzedaż akcji [...] S.A. bez zlecenia, wykorzystując informacje pozyskane od innego maklera [...] S.A.

Zdaniem Komisji z faktu występowania nieprawidłowości w jakimś zakresie funkcjonowania podmiotu nadzorowanego, w szczególności pozostającym bez związku z przedmiotem postępowania, tj. w zakresie niedostatecznej realizacji obowiązku nadzoru nad czynnościami wykonywanymi przez agenta firmy inwestycyjnej tj. [...] S.A., w związku z realizacją zawartej między domem maklerskim a agentem umowy o pełnienie funkcji agenta firmy inwestycyjnej, nie można wywodzić wniosków o nieprawidłowościach w zupełnie innych zakresach ich działania, polegających na wykonywaniu przez bank zabezpieczeń umowy o kredyt inwestycyjny, co również pozostaje bez związku z wykonywaniem obowiązków notyfikacyjnych, do których zobligowana była Strona. Odnosząc się z kolei do zeznań P.K., pozyskanych z Prokuratury (z [...] kwietnia 2019 r.), Komisja wskazała, że z treści tych zeznań wynika, że P. K. nie zarządzał rachunkiem inwestycyjnym K. Z., nie realizował żadnych zleceń kupna ani sprzedaży papierów wartościowych w imieniu skarżącego ani w ramach sprzedaży interwencyjnej. Z zeznań nie wynika również, jakoby P. K. zlecał sprzedaż akcji [...] S.A. Komisja podkreśliła, że nawet gdyby P. K. w sposób nieuprawniony wykorzystał informacje od innego maklera, to pozostawałoby to bez związku z przedmiotem niniejszego postępowania, którym jest wykonywanie obowiązków informacyjnych przez Skarżącego.

Komisja podała, że Strona ponadto wniosła, na podstawie art. 189f Kpa, o odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wskazując na przepis art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie, wprowadzony ustawą zmieniającą, i wskazując, że jest on względniejszy dla strony i powinien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. Strona powołała się również na przepis art. 189c Kpa, zgodnie z którym jeżeli w czasie wydania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony. Zdaniem Strony podmiotami odpowiedzialnymi za dochowanie wszelkich obowiązków sprawozdawczych względem Komisji i innych uczestników rynku kapitałowego są w niniejszej sprawie [...] S.A. i [...] S.A. wykorzystujące w swym działaniu pełnomocnictwo udzielone przez Stronę. Strona podniosła również, że transakcje były realizowane wyłącznie na zlecenie [...] S.A. i [...] S.A., wobec czego spełniona została przesłanka dotycząca znikomości naruszenia oraz braku przyczynienia się strony do naruszenia prawa. Ponadto Strona dokonała zaraportowania zmiany stanu posiadania akcji [...] S.A. Komisji oraz uczestnikom rynku kapitałowego niezwłocznie po powzięciu informacji o zmianie.

Mając na uwadze ww. argumenty, organ stwierdził, że w chwili dokonywania naruszeń to Skarżący był podmiotem zobligowanym do wykonania obowiązków notyfikacyjnych na podstawie art. 69 ustawy o ofercie, gdyż to do niej był adresowany przedmiotowy obowiązek, który został sformułowany precyzyjnie. Organ zaznaczył, że strona zresztą zawiadomiła w terminie o przekroczeniu w dół progu 10% ogólnej liczby głosów w Spółce, a także zawiadomiła o przekroczeniu w dół progu 5% ogólnej liczby głosów w Spółce, co nastąpiło jednak z miesięcznym opóźnieniem i nie stanowiło wypełnienia obowiązku z art. 69 ustawy o ofercie. Zdaniem Organu, wnioskować więc należy, że Strona miała świadomość ciążących na niej obowiązków notyfikacyjnych - nawet w okresie sprzedaży interwencyjnej dokonywanej przez banki - jednakże nie wypełniła ich zgodnie z prawem (w zakresie objętym osnową decyzji).

Organ - odnosząc się do wniosku o zastosowanie w niniejszej sprawie art. 189f Kpa, tj. odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej - wskazał, że przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.

Organ wskazał, że analizując tę kwestię, rozważył następujące przesłanki: wagę naruszenia, zaprzestanie naruszania prawa, uprzednie nałożenie administracyjnej kary pieniężnej na stronę za to samo naruszenie prawomocną decyzją przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub uprzednie prawomocne ukaranie strony za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocne skazanie za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i spełnienie przez uprzednią karę celu, dla których nałożona miałaby być administracyjna kara pieniężna bądź wyznaczenie przez organ w drodze postanowienia terminu do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, przy określeniu terminu i sposobu powiadomienia.

Po pierwsze, ze względu na charakter naruszenia będącego przedmiotem niniejszego postępowania, nie jest możliwe uznanie, że waga naruszeń stwierdzonych niniejszą decyzją jest znikoma, co organ wykazał powyżej odnosząc się do przesłanki wymiaru kary — wagi naruszeń. Mając powyższe na uwadze – zdaniem organu - fakt, że strona zaprzestała naruszania prawa, jest w niniejszej sprawie irrełewantny.

Po drugie, Komisja nie zidentyfikowała również przesłanki, zgodnie z którą za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Również ze względu na charakter naruszenia będącego przedmiotem niniejszego postępowania, nie było możliwe wyznaczenie Stronie w drodze postanowienia terminu do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie stwierdzonego naruszenia prawa. Po pierwsze, naruszenia prawa (tj. brak zawiadomień o zmianie stanu posiadania akcji Spółki złożonych w terminie i zawierających informacje wymagane ustawą o ofercie) mają charakter skończony wraz z upływem terminu na złożenie zawiadomień. Po drugie, faktem jest, że Strona wybiórczo dokonała zawiadomień w dniach 1 grudnia 2015 r. i 13 stycznia 2016 r. o zmianach stanu posiadania akcji [...] S.A., zawiadamiając terminowo o zejściu poniżej progu 10% ogólnej liczby głosów oraz po miesiącu od transakcji o zejściu poniżej progu 5% ogólnej liczby głosów (czego jednakże nie można było uznać za wypełnienie obowiązków notyfikacyjnych). Strona zatem w żaden sposób nie mogłaby zapobiec powstaniu szkody i usunąć naruszenia prawa, ponieważ nic więcej poza dokonaniem powyższych zawiadomień nie dałoby się zrobić w niniejszej sprawie. Podkreślenia wymaga, że stan dezinformacji, do którego doprowadziła Strona wcześniejszym brakiem zawiadomień w trybie art. 69 ustawy o ofercie, utrzymywał się i nie miał charakteru krótkotrwałego. Ponadto w ocenie Komisji "usunięcie naruszenia prawa" nie jest tożsame z zaprzestaniem naruszenia prawa w przypadku naruszenia prawa o charakterze ciągłym. Odstąpienie od wymierzenia kary nastąpić może w sytuacji pozwalającej na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. W niniejszej sprawie Komisja uznała, że takie okoliczności nie zaistniały, a naruszenia są naruszeniami znacznej wagi, o czym mowa w niniejszej decyzji, co uniemożliwia wyznaczenie przez Komisję Stronie w drodze postanowienia terminu do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, w konsekwencji uniemożliwia Komisji odstąpienie od ukarania.

Mając na uwadze powyższe, KNF wskazała, uwzględniając dyrektywy wymienione w art. 189d Kpa, że kara w wysokości 50 000 zł odpowiadająca 5% ustawowego zagrożenia za przedmiotowe naruszenia, jest w jego ocenie karą adekwatną, współmierną do stwierdzonych w toku postępowania uchybień i spełnia wymóg celowości. Podstawowy cel przemawiający za nałożeniem w przedmiotowej sprawie kary pieniężnej, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa i przejrzystości obrotu oraz zabezpieczenie interesu uczestników rynku kapitałowego, zostanie zrealizowany jedynie poprzez nałożenie kary pieniężnej w ww. wysokości.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, zarzucając:

a) naruszenie art. 69 ust. 1 pkt 2 i art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej i błędne uznanie, że to na Skarżącym K. Z. ciążył obowiązek wynikający z ww. artykułów w sytuacji, gdy obowiązek ten spoczywał na bankach - [...] i [...];

b) naruszenie art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że należy stosować przepisy w brzmieniu obowiązującym w momencie naruszenia w sytuacji, gdy ustawa nie zawierała przepisów przejściowych dotyczących tego artykułu, co oznacza, iż zgodnie z doktryną i orzecznictwem należy stosować przepis względniejszy dla strony - Skarżącego;

c) błędne ustalenie stanu faktycznego i wskazanie, że K. Z.i do rachunków inwestycyjnych miał dostęp on-line i się logował do systemu w sytuacji, gdy dostęp do rachunków był ograniczony, bowiem władztwo nad rachunkami inwestycyjnymi w [...] S.A. oraz w [...] S.A. zostało przejęte przez banki, które rozporządzały akcjami jak własnymi, działając przy tym na własny, a nie na Skarżącego rachunek;

d) błędne ustalenie faktu, że dla Skarżącego [...] i [...] są firmami inwestycyjnymi w sytuacji, gdy dla Skarżącego ww. banki były Kredytodawcami, które nie są firmami inwestycyjnymi, a pełnomocnictwo do dyspozycji akcjami było udzielone na potrzeby kredytowania, związane z ustanowioną blokadą instrumentów finansowych;

e) naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 144 prawo upadłościowe i niewezwanie do udziału w sprawie [...], prowadzącym postępowanie upadłościowe w Wielkiej Brytanii;

f) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, poprzez nieprzesłuchanie w charakterze świadka B. W., niewzięcie pod uwagę zeznań Skarżącego, jak i dokonanie oceny dowodów w sposób wybiorczy, co spowodowało nieuwzględnienie wszystkich okoliczności łagodzących przy wymierzeniu kary (upadłość skarżącego, brak majątku, trudna sytuacja materialna, brak winy umyślnej przy niespełnieniu obowiązku notyfikacyjnego, pełnomocnictwo udzielone dla banków itd.);

f) niewzięcie pod uwagę faktu, że jeżeli przeciwko skarżącemu została ogłoszona upadłość, to wierzyciel winien zgłosić swoje roszczenie w postępowaniu upadłościowym;

g) naruszenie art. 189d Kpa i niewzięcie pod uwagę wszystkich okoliczności łagodzących, a przede wszystkim faktu, że skarżący jest bankrutem i prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie upadłościowe w Wielkiej Brytanii, a fakt niespełnienia obowiązku notyfikacyjnego nie powstał z winy Skarżącego;

h) błędne stwierdzenie, że pomimo trzech wezwań KNF, Skarżący dostatecznie nie wyjaśnił kosztów utrzymania mieszkania w sytuacji, gdy w pismach pełnomocników dokładnie zostały określone koszty utrzymania skarżącego tj. przede wszystkim w piśmie z 22 czerwca 2020 roku zostały szczegółowo wymienione kwoty rachunków domowych;

i) naruszenie art. 69 w zw. z art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie w zw. z art. 68 § 1 w zw. z 21 § 1 pkt 2 oraz art. 4 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji nie uwzględniając wystąpienia przedawnienia kary pieniężnej z uwagi na fakt, że zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (analogiczne stosowanie przepisu w przedmiotowej sprawie).

W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi lub o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i nienakładanie kary pieniężnej ewentualnie znaczne obniżenie wysokości nałożonej kary pieniężnej lub o twierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji; ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. a także o zasądzenie od KNF na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja KNF o nałożeniu kary pieniężnej na Skarżącego za naruszenie art. 69

1) ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, w związku z niedokonaniem zawiadomienia Komisji i Spółki o zmianie w dniu 23 września 2015 r. posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce poniżej 25%,

2) ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, w związku z niedokonaniem zawiadomienia Komisji i Spółki o zmianie w dniu 24 września 2015 r. posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce poniżej 20%,

3) ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, w związku z niedokonaniem zawiadomienia Komisji i Spółki o zmianie w dniu 28 września 2015 r. posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce poniżej 15%,

4) ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, w związku z niedokonaniem zawiadomienia Komisji i Spółki o zmianie w dniu 27 listopada 2015 r. posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce wynoszącego ponad 10% o co najmniej 2%,

5) ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, w związku z niedokonaniem zawiadomienia Komisji i Spółki o zmianie w dniu 8 grudnia 2015 r. posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce poniżej 5%.

Stan faktyczny został przez organ ustalony prawidłowo. Zresztą Skarżący nie kwestionuje faktu, iż nie dokonał zawiadomienia Komisji i Spółki o powyższych zmianach posiadanego udziału w liczbie głosów w Spółce w terminach przewidzianych prawem. Skarżący kwestionuje ocenę prawną swojego działania zastosowaną przez Organ, tj. czy ciążył na nim w ogóle obowiązek dokonania zawiadomienia (zdaniem Strony – nie ciążył), ewentualnie (jeśli ciążył) – czy wiedział lub mógł wiedzieć o okolicznościach powodujących obowiązek zawiadomienia oraz następnie sam fakt nałożenia kary pieniężnej w tym stanie faktycznym, a także jej wysokość. Sporne jest także prowadzenie postępowania administracyjnego oraz nałożenie kary pieniężnej na skarżącego, z pominięciem syndyka, bowiem w toku postępowania ogłoszono upadłość Strony.

W pierwszym rzędzie Sąd ustosunkuje się do zarzutu naruszenia art. 144 Prawa upadłościowego, albowiem naruszenie tego przepisu skutkować może bądź nieważnością decyzji w sytuacji wydania jej nie wobec strony postępowania lub też koniecznością wznowienia postępowania administracyjnego w sytuacji pominięcia w nim strony postępowania. Otóż Sąd zgadza się z KNF, iż wbrew twierdzeniu Skarżącego, wskazującego na ogłoszenie jego upadłości, w postępowaniu zakończonym skarżoną decyzją nie miał zastosowania art. 144 Prawa upadłościowego.

Zgodnie z tym przepisem:

"1. Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.

2. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.

3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do postępowań w sprawach o należne od upadłego alimenty oraz renty z tytułu odpowiedzialności za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia albo utratę żywiciela oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę.

4. Syndyk może żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego".

Upadłość Skarżącego została ogłoszona w dniu [...] marca 2019 r. przez sąd brytyjski. Orzeczenie to nie wywołuje jednak skutków prawnych przewidzianych w art. 144 Prawa upadłościowego. Skutki ogłoszenia upadłości na terytorium innego państwa członkowskiego zostały uregulowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady 2015/848 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego. Art. 20 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że w przypadku wydania w danym państwie członkowskim orzeczenia o wszczęciu postępowania upadłościowego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 (główne postępowanie upadłościowe), wywołuje w każdym innym państwie członkowskim, bez potrzeby dopełnienia jakichkolwiek formalności, skutki, które wynikają z prawa państwa wszczęcia postępowania, o ile rozporządzenie to nie stanowi inaczej oraz dopóki w tym innym państwie członkowskim nie zostanie wszczęte postępowanie, o którym mowa art. 3 ust. 2 rozporządzenia (wtórne postępowanie upadłościowe). Art. 20 ust. 1, jako norma kolizyjna, wyklucza zastosowanie art. 144 prawa upadłościowego do dłużnika, którego upadłość została ogłoszona w innym państwie członkowskim. Powołane rozporządzenie ma zastosowanie do Skarżącego na mocy postanowień Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, którą ustanowiony został okres przejściowy oraz zakres przepisów prawa Unii Europejskiej, mających zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 30 stycznia 2020 r. w sprawie wejścia w życie Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (M.P. z 2020 r., poz. 107), umowa ta weszła w życie z dniem 1 lutego 2020 r. W szczególności umowa ta wymienia wskazane powyżej rozporządzenie 2015/848, wskazując, że ma ono zastosowanie do stosunków prawnych obejmujących Zjednoczone Królestwo, o ile główne postępowanie upadłościowe wszczęto przed zakończeniem okresu przejściowego (art. 67 ust. 3 lit. c Umowy). Stosownie do art. 126 tej umowy, okres przejściowy zakończył się w dniu 31 grudnia 2020 r., zatem rozporządzenie 2015/848 miało zastosowanie do upadłości Skarżącego, ogłoszonej w dniu [...] marca 2019 r. przez brytyjski sąd.

Przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 20 rozporządzenia 2015/848 nie jest w szczególności art. 18 tego rozporządzenia, zgodnie z którym wpływ postępowania upadłościowego na zawisłe postępowania sądowe lub postępowania polubowne, które dotyczą przedmiotu lub prawa wchodzącego w skład masy upadłościowej dłużnika, podlega wyłącznie prawu państwa członkowskiego, w którym toczy się postępowanie sądowe lub w którym ma siedzibę organ polubowny. Przepis ten stosuje się do postępowań, których przedmiotem jest określony, skonkretyzowany składnik majątku dłużnika. Tymczasem postępowanie administracyjne, wszczęte postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. w przedmiocie nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej, w związku z podejrzeniem naruszenia art. 69 ustawy o ofercie ma inny charakter. Mimo, że wynikiem postępowania administracyjnego może być decyzja nakładająca na Skarżącego karę pieniężną, to przedmiotem tego postępowania jest odpowiedzialność administracyjna Skarżącego w związku z podejrzeniem, że dopuścił się on deliktu administracyjnego. Odpowiedzialność ta ma charakter osobisty, niezbywalny i powstaje w związku z dopuszczeniem się deliktu administracyjnego. Odpowiedzialność ta, jako przedmiot postępowania administracyjnego, jest ściśle związana z prawem podmiotowym strony tego postępowania do określenia jej sytuacji prawnej w drodze decyzji administracyjnej. Istotą tego postępowania jest ustalenie, czy dana osoba ponosi odpowiedzialność za dany delikt administracyjny. Słusznie zatem KNF podnosi, że postępowanie administracyjne, prowadzone w celu nałożenia sankcji administracyjnej, podobnie jak postępowanie karne w którym może zostać orzeczona grzywna, nie dotyczy masy upadłości, ale osoby, wobec której postępowanie zostało wszczęte. Do czasu, kiedy decyzja administracyjna, nakładająca na jego stronę karę pieniężną, nie stanie się ostateczna, nie istnieje żadne zobowiązanie strony tego postępowania. Należy również mieć na uwadze, że postępowanie administracyjne, w którym rozstrzyga się o odpowiedzialności administracyjnej sprawcy deliktu administracyjnego, pozostaje w ścisłym związku z warunkami osobistymi podmiotu, na którym ta odpowiedzialność spoczywa, co zostało odzwierciedlone w przesłankach wymiaru kary administracyjnej, a także w obowiązku organu zastosowania sankcji, która w najwyższym stopniu będzie spełniała swoją rolę w zakresie prewencji nie tylko indywidualnej, ale też ogólnej. Nie bez znaczenia jest również to, że przepisy administracyjne, określające sankcje administracyjne, przewidują sankcje różnego rodzaju, nie tylko sankcje pieniężne, ale również sankcje o innym charakterze. Niejednokrotnie przepisy przewidują możliwość nałożenia sankcji administracyjnej, obejmującej zarówno karę pieniężną, jak też inną sankcję, w szczególności wykluczenie papierów wartościowych z obrotu lub cofnięcie zezwolenia na prowadzenie określonej działalności, czy zakaz sprawowania określonych funkcji. Wybór środka należy przy tym do organu administracji, działającego w oparciu o uznanie administracyjne. Co więcej, art. 189f Kpa przewiduje, aby w przypadku spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek, organ odstąpił od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Niemniej, takie odstąpienie musi być poprzedzone ustaleniem, że dana osoba ponosi odpowiedzialność administracyjną za stwierdzony w danym postępowaniu delikt administracyjny. Stwierdzenie przez organ administracji, że dana osoba ponosi odpowiedzialność za delikt administracyjny może również przekładać się na późniejszą ocenę tej osoby, jako kandydata do pełnienia określonej funkcji w podmiocie nadzorowanym, gdzie jedną z przesłanek wymagających oceny jest dawanie rękojmi prawidłowego sprawowania tej funkcji. Tym samym odpowiedzialność administracyjna jest ściśle związana nie z przedmiotem lub prawem, wchodzącym w skład masy upadłości, ale z osobą, która tę odpowiedzialność ponosi i art. 144 Prawa upadłościowego w zw. z art. 18 rozporządzenia 2015/848 nie mógł mieć zastosowania w postępowaniu zakończonym skarżoną decyzją.

Powyższe potwierdza wyrok NSA z 9 grudnia 2016 r. sygn. II GSK 1095/15. W tej sprawie przedmiotem postępowania było nałożenie kary administracyjnej na podstawie art. 92a u.t.d. za dokonane przez upadłego naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego W wyroku tym NSA wskazał, że "(...) z chwilą ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego upadły traci na rzecz syndyka prawo zarządu, korzystania i rozporządzania swoim majątkiem (aczkolwiek nadal pozostaje jego formalnym właścicielem - art. 306-312 p.u.n.), dlatego też upadły nie może być stroną żadnego postępowania sądowego lub administracyjnego dotyczącego mienia wchodzącego w skład masy upadłości. Stroną postępowania dotyczącego tego mienia może być wyłącznie syndyk, który jest tzw. strona zastępczą, bowiem występuje wprawdzie we własnym imieniu lecz nie na własny rachunek - syndyk działa na rzecz masy upadłości a stroną jest tylko dlatego, że masa, będąc przedmiotem stosunków cywilnoprawnych, nie może być ich przedmiotem (zob. S. Gurgul, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 441-442). Podstawienie syndyka w miejsce upadłego odnosi się tylko do postępowań dotyczących masy upadłości, natomiast w sprawach, które masy upadłości nie dotyczą legitymację zachowuje upadły (zob. A. Jakubecki (w:) A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Zakamycze, Kraków 2003, s. 395)".

Następnie Sąd podkreślił, że masę upadłości stanowi należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty w toku postępowania upadłościowego - majątek. Sąd zwrócił uwagę, że w doktrynie przyjmuje się, że termin "majątek", choć posiada dwa znaczenia: szersze obejmujące zarówno aktywa, jak i pasywa oraz węższe obejmujące tylko aktywa - to z uwagi na charakter masy upadłości, która ma służyć zaspokojeniu wierzycieli, należy odnosić jedynie do ogółu aktywów upadłego (por. F. Zedler (w:) A. Jakubecki, F. Zedler, op. cit., s. 154 oraz S. Gurgul, op. cit., s. 161).

NSA w wyroku z 9 grudnia 2016 r. sygn. II GSK 1095/15 wskazał, że konkretyzacja wskazanej sankcji administracyjnej co do podmiotu i wysokości kary następuje na podstawie decyzji administracyjnej, a zatem należy przyjąć, że bez względu na datę popełnienia naruszenia, nałożenie na podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązku w postaci kary pieniężnej następuje z dniem wydania decyzji. Powyższe ustalenie można przenieść także odnośnie niniejszej sprawy, dotyczącej kary nakładanej przez KNF, taka bowiem jest specyfika kar administracyjnych.

Jak stwierdził NSA w omawianym wyroku: "Okoliczność ta ma istotne znaczenie zważywszy na fakt, czy wydanie omawianej decyzji nastąpiło przed czy po ogłoszeniu upadłości, gdyż masę upadłości mogą stanowić jedynie aktywa pochodzące z majątku upadłego na dzień ogłoszenia upadłości lub nabyte w toku postępowania upadłościowego. Decyzja wydana w przedmiocie nałożenia kary nie przysparza natomiast masie spadkowej aktywów, a zatem nie dotyczy masy upadłości. W ocenie Sądu dla zasadności zastosowania art. 144 p.u.n. istotne znaczenie musi mieć zatem ustalenie czy przedmiot postępowania, o którym mowa w tym przepisie odnosi się do masy upadłości, w takim znaczeniu, że wydane w tym postępowaniu orzeczenie ma wpływ na wzrost aktywów upadłego (wzbogacenie masy spadkowej). (...) w doktrynie przyjmuje się, że z masy upadłości nie mogą być zaspokajane należności w stosunku do upadłego (z reguły w przypadkach, gdy jest on osobą fizyczną), powstałe po ogłoszeniu upadłości, a wynikające np. z jego czynów niedozwolonych czy działań pociągających za sobą np. sądowe lub administracyjne kary grzywny itp. (por. A. Jakubecki, Komentarz do art. 342 p.u.n., Lex-el, teza 22 i 23). Należy bowiem podkreślić, że ogłoszenie upadłości - stosownie do art. 185 ust. 2 p.u.n. - nie ma wpływu na zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych upadłego, a zatem oznacza to, że ogłoszenie upadłości i związane z nim objęcie części majątku upadłego masą upadłości nie powoduje zmiany statusu personalnego dłużnika, tj. nie pozbawia go ani zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych, ani - w konsekwencji - zdolności sądowej i zdolności do czynności procesowych. Upadły w dalszym ciągu może swobodnie dysponować majątkiem, który nie wchodzi do masy upadłości - art. 63 i nast.p.u.n. (zob. S. Gurgul, op. cit., s. 545; F. Zedler (w:) A. Jakubecki, F. Zedler, op. cit., s. 509)".

Podsumowując powyższe rozważania, NSA skonkludował, że: "(...) w sprawach niedotyczących majątku wchodzącego do masy upadłości upadły może występować w każdym postępowaniu bez ograniczeń, bowiem w tym zakresie przysługują mu wszystkie uprawnienia, zarówno o charakterze prawnomaterialnym, jak i procesowym. (...) w okolicznościach niniejszej sprawy postępowanie administracyjne dotyczące nałożenia administracyjnej kary pieniężnej po dniu ogłoszenia upadłości nie mogło z uwagi na charakter sprawy dotyczyć masy upadłości, a w konsekwencji stroną tego postępowania nie mógł być syndyk, lecz podmiot wobec którego przepis prawa materialnego (art. 92a ust. 1 u.t.d.) nakładał obowiązek wymierzenia kary pieniężnej".

Powyższy pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z 9 grudnia 2016 r. sygn. II GSK 1095/15 tutejszy Sąd w całości podziela i przyjmuje za własny.

Tym samym zarzut naruszenia art. 144 Prawa upadłościowego uznać należy za niezasadny.

Przechodząc do kolejnych zarzutów podniesionych w skardze, Sąd wskazuje, że również uznał je za niezasadne.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, kto:

1) osiągnął lub przekroczył 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 33%, 33 V3%, 50%, 75% albo 90% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej albo

2) posiadał co najmniej 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 33%, 33 V3%, 50%, 75% albo 90% ogólnej liczby głosów w tej spółce, a w wyniku zmniejszenia tego udziału osiągnął odpowiednio 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 33%, 33 V3%, 50%, 75% albo 90% lub mniej ogólnej liczby głosów

- jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym Komisję oraz spółkę, nie później niż w terminie 4 dni roboczych od dnia, w którym dowiedział się o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się o niej dowiedzieć, a w przypadku zmiany wynikającej z nabycia akcji spółki publicznej w transakcji zawartej na rynku regulowanym - nie później niż w terminie 6 dni sesyjnych od dnia zawarcia transakcji.

Z kolei zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, obowiązek dokonania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, powstaje również w przypadku zmiany dotychczas posiadanego udziału ponad 10% ogólnej liczby głosów o co najmniej 2% ogólnej liczby głosów - w spółce publicznej, której akcje są dopuszczone do obrotu na rynku oficjalnych notowań giełdowych.

W dniu 4 czerwca 2016 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, która zmieniła art. 69 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie w ten sposób, że nie tylko w przypadku zmiany wynikającej z nabycia, ale również zbycia akcji spółki publicznej w transakcji zawartej na rynku regulowanym, maksymalny termin do zawiadomienia Komisji oraz spółki wynosi 6 dni sesyjnych od dnia zawarcia transakcji. W dniu 29 kwietnia 2017 r. weszła w życie ustawa nowelizująca. Art. 69 ust. 1 ww. ustawy nie uległ modyfikacji w odniesieniu do zmian wprowadzonych ustawą zmieniającą. Art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a ww. ustawy został znowelizowany w ten sposób, że zgodnie z jego nowym brzmieniem obowiązek dokonania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, powstaje również w przypadku zmiany dotychczas posiadanego udziału ponad 10% ogólnej liczby głosów o co najmniej 2% ogólnej liczby głosów - w spółce publicznej, której akcje są dopuszczone do obrotu na rynku oficjalnych notowań.

W ocenie Sądu Komisja trafnie przyjęła iż jako organ nadzoru powinna była wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w oparciu o powołane w decyzji przepisy prawa. Podstawą prawną wydania rozstrzygnięcia administracyjnego są zasadniczo przepisy prawa obowiązujące w momencie wydawania decyzji. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę chciałby wskazać, iż podziela wyrażane w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym poglądy, iż stosowanie sankcji administracyjnych powinno następować zgodnie z tak zwaną zasadą aktualności, wyrażoną między innymi w wyroku NSA z 9 listopada 2017 roku, sygn. akt II GSK 143/16 (ten i kolejne wyroki sądów administracyjnych z bazy cbois.nsa.gov.pl). Zgodnie z tzw. zasadą aktualności organ powinien rozstrzygać sprawę na podstawie normy obowiązującej w dniu orzekania. W orzecznictwie NSA podkreśla się, iż wymieniona wyżej zasada aktualności wywodzona jest z zasady praworządności wyrażonej w art. 6 Kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa i stanowiącej "powtórzenie konstytucyjnej zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, jak również nawiązuje do zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP". Wynika to z tego, że z "zasady praworządności wywodzi się obowiązek organów administracji publicznej stosowania do stanu faktycznego, ustalonego na dzień wydania decyzji administracyjnej przepisów prawa obowiązujących w dniu wydania tej decyzji" (wyrok NSA z 16 maja 2007 r., I OSK 1080/06, zob. też uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13).

W przypadku spraw dotyczących sankcji administracyjnych, można odstąpić od zasady aktualności tylko na korzyść potencjalnego sprawcy deliktu administracyjnego (a zatem nie może nastąpić rozszerzenie zakresu jego odpowiedzialności). W tym kontekście w orzecznictwie NSA i Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się bowiem niedopuszczalność retroaktywnego stosowania uregulowań wprowadzających odpowiedzialność za delikty administracyjne (zob. wyrok TK z 12 maja 2009 r., P 66/07, Zbiór Urzędowy OTK 2009, nr 5A, poz. 65; por. też wyrok NSA z 21 października 2009 r. II GSK 487/09, por. też A. Skoczylas, Sankcje administracyjne jako środek nadzoru nad rynkiem kapitałowym, w: Sankcje administracyjne, pod red. M. Stahl, R. Lewickiej, M. Lewickiego, Warszawa 2011, s. 313- 326 oraz powoływane tam orzecznictwo). Zdaniem TK gwarancje zawarte w rozdziale II Konstytucji "odnoszą się do wszelkich postępowań represyjnych, tzn. postępowań, których celem jest poddanie obywatela jakiejś formie ukarania lub jakiejś sankcji". Powoduje to, że należy tu odpowiednio (tzn. z uwzględnieniem ich specyfiki) stosować m.in. art. 42 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji, zgodnie z którym "Odpowiedzialności karnej podlega tylko ten, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia". Trybunał wyprowadza z tego dwie bardziej szczegółowe dyrektywy, a mianowicie "zakaz sankcjonowania czynów, które w chwili ich popełnienia nie stanowiły deliktów administracyjnych" (co jest odpowiednikiem prawnokarnej zasady nullum crimen sine lege anteriori) oraz "zakaz stosowania sankcji, które nie były przewidziane w momencie popełniania deliktów" (co jest odpowiednikiem prawnokarnej zasady nullum poena sine lege) - wyrok TK z 12 maja 2009 r., P 66/07, Zbiór Urzędowy OTK 2009, nr 5A, poz. 65; por. też wyrok NSA z 21 października 2009 r. sygn. II GSK 487/09 oraz A. Skoczylas w: Problematyka intertemporalna w prawie. Zagadnienia podstawowe. Rozstrzygnięcia intertemporalne. Geneza, funkcje, aksjologia, red. naukowa J. Mikołajewicz, Warszawa 2015, s. 287 i n.

Jeżeli jednak po popełnieniu czynu podlegającego sankcji administracyjnej weszły w życie mniej represyjne rozwiązania prawne, powinno to działać na korzyść podmiotu, względem którego sankcja miałaby być nałożona. Wynika z tego także nakaz stosowania unormowania względniejszego dla sprawcy, szczególnie gdy nowe regulacje prawne przewidują możliwość przedawnienia sankcji (zob. E. Kruk, Sankcja administracyjna, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2013, s. 129-130 oraz s. 297 oraz A. Skoczylas w: Problematyka intertemporalna w prawie. Zagadnienia podstawowe. Rozstrzygnięcia intertemporalne. Geneza, funkcje, aksjologia, red. naukowa J. Mikołajewicz, Warszawa 2015, s. 287 i n.).

Zastosowanie do sankcji administracyjnych zasady lex mitior retro agit (ustawa względniejsza działa wstecz), nakazującej wsteczne stosowanie przepisu względniejszego dla podmiotu naruszającego przepisy wynika też z art. 15 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167;) – por. wyrok NSA z 13 maja 2008 r., sygn. II GSK 104/08.

Biorąc pod uwagę wskazane reguły, właściwy organ w pierwszej kolejności powinien ocenić, czy dany czyn w momencie jego wystąpienia naruszał obowiązujące wówczas przepisy, następnie zaś zweryfikować, czy w czasie orzekania o tej karze, nadal stanowi naruszenie prawa prowadzące do nałożenia i wymierzenia sankcji administracyjnej. Sankcja nie znajdzie zastosowania w sytuacji, gdy taki wymóg nie zostanie spełniony. Jeżeli natomiast zarówno przed zmianą stanu prawnego, jak i po niej z danym czynem wiąże się sankcja administracyjna (np. kara pieniężna lub cofnięcie uprawnień), to stosuje się co do zasady ustawę nową, chyba że poprzednio obowiązujące regulacje są względniejsze dla strony.

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, iż uwzględniając przepisy prawa materialnego, mające zastosowanie w niniejsze sprawie, w ocenie Sądu Komisja dokonała prawidłowo rekonstrukcji dwóch norm prawnych, tj. normy sankcjonowanej i normy sankcjonującej.

Biorąc pod uwagę fakt, iż zarówno ustawa zmieniająca, jak i ustawa nowelizująca nie zawierają przepisów przejściowych dotyczących stosowania przepisów sankcjonowanych, należało skorzystać z reguły intertemporalnej, w myśl której zastosowanie w sprawie będą miały przepisy sankcjonowane obowiązujące w momencie dopuszczenia się przez Stronę naruszenia. Stanowisko to znajduje oparcie w orzecznictwie NSA, który w wyroku z 13 maja 2008 r. (sygn. II GSK 104/08) wskazał, że w postępowaniu administracyjnym co do zasady obowiązuje ogólna zasada stosowania prawa obowiązującego w chwili wydawania decyzji ostatecznej. Reguła ta może doznawać wyjątków w przypadkach, gdy przedmiotem rozstrzygnięcia jest nałożenie sankcji. Jak wskazano bowiem powyżej, sankcje można nałożyć bowiem jedynie za naruszenie prawa obowiązujące w chwili, w której zaistniał stan faktyczny oceniany jako naruszenie prawa.

Organ zasadnie, zdaniem Sądu, ustalił, że art. 69 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy zmieniającej (tj. po dniu 6 czerwca 2016 r.) nie powinien być zastosowany do zachowań, które miały miejsce w przeszłości, tj. przed wejściem w życie tej ustawy. Odnosząc tę zasadę do niniejszego postępowania, Komisja stwierdziła, że zasadnym było zastosowanie ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Sąd te ustalenia KNF podziela.

W myśl art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, na każdego, kto nie dokonuje w terminie zawiadomienia, o którym mowa w art. 69 ww. ustawy, lub dokonuje takiego zawiadomienia z naruszeniem warunków określonych w tych przepisach, Komisja może, w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną do wysokości 1 000 000 zł. W dniu wydania decyzji sankcję za naruszenie przepisu art. 69 ustawy o ofercie zawiera przepis art. 97 ust. 1a ustawy o ofercie, który różnicuje wysokość maksymalnej kary za naruszenie w zależności od tego, czy podmiot dokonujący naruszenia jest osobą fizyczną, czy innym podmiotem. W przypadku osób fizycznych, maksymalna kara pieniężna wynosi obecnie 1 000 000 zł, zaś w przypadku innych podmiotów - 5 000 000 zł albo kwotę stanowiącą równowartość 5% całkowitego rocznego przychodu wskazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy, jeżeli przekracza ona 5 000 000 zł.

Zgodnie z powołanymi powyżej regułami intertemporalnymi, biorąc także pod uwagę art. 58 ust. 2 ustawy zmieniającej, uznać należy, że za zachowania zaistniałe przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, stanowiące naruszenie przepisów ustawy o ofercie, w brzmieniu dotychczasowym, sankcję administracyjną wymierza się według przepisów dotychczasowych, chyba że sankcja administracyjna wymierzona według przepisów ustawy o ofercie, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, byłaby względniejsza dla strony postępowania.

Mając to na uwadze ww. argumenty oraz to, że ustawa zmieniająca nie zmieniła w art. 97 ust. 1a ustawy o ofercie wysokości kary pieniężnej dla osób fizycznych (maksymalnie 1 000 000 zł), sankcja powinna zatem zostać wymierzona według przepisów sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej.

Sąd podziela przy tym pogląd organu, że art. 58 ustawy zmieniającej ma charakter szczególny w stosunku do art. 189c Kpa, zgodnie z którym jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony.

Podkreślić też należy, że zgodnie z art. 31za ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, z późn. zm.) zawieszeniu od dnia 31 marca 2020 r. uległ bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 189g § 1 i 3 Kpa, tj. możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz możliwości egzekucji administracyjnej kary pieniężnej. Tym samym przedawnienie możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za czyny objęte niniejszym postępowaniem uległo zawieszeniu do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego/ stanu epidemii lub uchylenia lub zmiany ww. przepisu.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny i prawny, Sąd uznaje, że KNF w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy słusznie uznała, że Strona pięciokrotnie naruszyła art. 69 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, gdyż nie przekazała niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 4 dni roboczych Komisji oraz Spółce zawiadomienia o:

1) zejściu w dniu 23 września 2015 r. poniżej progu 25% ogólnej liczby głosów w Spółce,

2) zejściu w dniu 24 września 2015 r. poniżej progu 20% ogólnej liczby głosów w Spółce,

3) zejściu w dniu 28 września 2015 r. poniżej progu 15% ogólnej liczby głosów w Spółce,

4) zmianie w dół w dniu 27 listopada 2015 r. stanu posiadania ponad 10% ogólnej liczby głosów w Spółce o co najmniej 2% ogólnej liczby głosów,

5) zejściu w dniu 8 grudnia 2015 r. poniżej progu 5% ogólnej liczby głosów w Spółce.

Z art. 69 ust. 1 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej wynika obowiązek akcjonariusza do dokonywania zawiadomienia niezwłocznie. Niezwłoczność oznacza dokonanie czynności bez jej zbędnego przedłużenia, bez nieuzasadnionej zwłoki, zaś terminem ostatecznym jest termin czterech dni roboczych lub sześciu dni sesyjnych (w przypadku transakcji giełdowych nabycia akcji). Zmiany stanu posiadania akcji Spółki przez Stronę, które wymagały zawiadomienia Spółki oraz Komisji wynikały, co prawda, z zawarcia transakcji sesyjnych, które były zlecane przez banki w ramach tzw. sprzedaży interwencyjnej, jednak polegały one na zbyciu akcji na rzecz właściciela papierów wartościowych i rachunków inwestycyjnych, na których zapisane były akcje Spółki, a zatem powinny być notyfikowane przez Stronę niezwłocznie, nie później niż w terminie 4 dni roboczych od dnia, w którym Strona dowiedziała się o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się o niej dowiedzieć. Strona z kolei, korzystając z logowania do swoich kont, wiedziała o przedmiotowych transakcjach lub przy dochowaniu należytej staranności mogła się o nich dowiedzieć. K. Z. posiadał dostęp do swoich rachunków i korzystał z dostępu on-line oraz logował się następnego dnia po rozrachunku transakcji (tylko w jednym przypadku było to czwartego dnia po rozrachunku transakcji), a zatem wiedział lub przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o dokonywanych zleceniach, a tym samym o zmianie progów ogólnej liczby głosów w Spółce, z którymi wiązały się obowiązki notyfikacyjne. Ponadto sama sprzedaż interwencyjna odbywała się z powodu niewywiązania się przez K. Z. z umów kredytów inwestycyjnych zawartych z bankami, więc Strona miała świadomość tego, że banki mogą skorzystać z możliwości realizacji uprawnień przewidzianych umownie. Strona znała również postanowienia umów kredytowych, a tym samym konsekwencje braku spłaty zobowiązań z nich wynikających. Strona w umowach kredytowych udzieliła bowiem upoważnienia dla Banków do zastosowania jako zabezpieczenia kredytów zarówno blokady rachunków, jak i sprzedaży interwencyjnych. Wobec takich upoważnień dla Banków udzielonych przez Stronę bezpodstawny jest fakt podnoszony przez Skarżącego, jakoby Banki działały w toku sprzedaży interwencyjnych we własnym imieniu i na własny rachunek. Przeczy to bowiem istocie postanowień umów kredytowych zawartych przez Stronę, a także związanych z tymi umowami zabezpieczeń. Bez znaczenia dla okoliczności sprawy pozostają zaś pozostałe kwestie wskazywane przez Stronę, a dotyczące postępowań karnych będących w toku, które jednakże nie obejmują bezprawności działania banków w zakresie realizacji postanowień umownych wiążących Stronę i oba banki.

Strona, udzielając stosownych upoważnień dla Banków w umowach kredytowych do stosowania instrumentu zabezpieczenia w postaci sprzedaży interwencyjnej, powinna monitorować stale stan swoich rachunków w celu prawidłowego wykonania obowiązków informacyjnych. Działania podmiotów, którym Skarżący wcześniej udzielił upoważnień w tym zakresie, mogły obciążać bowiem jego rachunek i jego stan.

Zdaniem Sadu, fakt przebywania Strony za granicą nie usprawiedliwiał jej bezczynności w tym zakresie. Skarżący wiedział o tym, że ustanowił zabezpieczenie w postaci m.in. sprzedaży interwencyjnej na swoich kontach. Skarżący poprzez logowania do własnych kont wiedział, że banki rozpoczęły sprzedaż interwencyjną akcji Spółki, wiedział także o tym, że wartość tych akcji spadała. Wiedząc o ustanowionym zabezpieczeniu na swoich kontach, Skarżący powinien był systematycznie monitorować ich stan, aby zrealizować nałożone na niego na mocy prawa, tj. art. 69 ust. 1 ustawy o ofercie, obowiązki.

Jak zasadnie bowiem wskazał tutejszy Sąd w wyroku z 10 czerwca 2008 r., sygn. VI SA/Wa 541/08 "Podmiot posiadający udziały w spółce publicznej, wahające się w okolicach progów, z którymi ustawodawca wiąże powstanie określonych w ustawie o ofercie obowiązków, powinien dołożyć należytej staranności w kontrolowaniu swojego stanu posiadania akcji zarówno w sposób bezpośredni, jak i pośredni". Pogląd ten Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela.

Najpóźniej zatem od momentu powzięcia wiadomości o pierwszej sprzedaży interwencyjnej papierów wartościowych (którą Skarżący uzyskał po zalogowaniu się do swoich kont w bankach) Strona powinna z zachowaniem należytej staranności systematycznie sprawdzać stan swoich kont i powinna dokonać zawiadomienia Komisji i Spółki o przekroczeniu progów ogólnej liczby głosów w Spółce, z którymi związane są obowiązki notyfikacyjne, gdyż to na niej, jako na posiadaczu akcji Spółki (w tym przypadku będących zabezpieczeniem spłaty kredytu inwestycyjnego), spoczywały powyższe obowiązki. Były one niezależne od tego, że Strona nie zlecała bezpośrednio transakcji, które powodowały zmiany w ogólnej liczbie głosów w Spółce. Należy także podzielić pogląd KNF, że obowiązki dokonywania zawiadomień, o których mowa w art. 69 ustawy o ofercie, są wyrażone w sposób precyzyjny oraz że przepis ten definiuje kategorię osób zobowiązanych do wykonywania obowiązków.

Wymóg zawiadomienia spółki ma jej umożliwić wywiązanie się z obowiązku informacyjnego określonego w art. 70 pkt 1 ustawy o ofercie (m.in. przekazania do publicznej wiadomości), natomiast zawiadomienie Komisji ma na celu umożliwienie temu organowi sprawowanie nadzoru. Obowiązki notyfikacyjne związane ze znacznymi pakietami akcji należą do standardowych rozwiązań mających na celu ochronę pozostałych inwestorów na rynku kapitałowym. Celem art. 69 ustawy o ofercie, nakazującego ujawnianie stanu posiadania akcjonariuszy, jest zapewnienie jak najwyższego poziomu przejrzystości w zakresie informacji dotyczących struktury akcjonariatu w spółce. Uregulowania te pozwalają śledzić pozostałym uczestnikom rynku zmiany zaangażowania znacznych inwestorów w akcjonariat spółki publicznej, co stanowi realizację zasady transparentności rynku kapitałowego. Zasada transparentności stanowi natomiast podwalinę rynku kapitałowego, bez której nie mógłby on prawidłowo funkcjonować. W myśl tej zasady całość infrastruktury rynku kapitałowego ma służyć równemu dostępowi do informacji. Zasada ta jest kardynalna z tego powodu, że rynek kapitałowy jest szczególnie wrażliwy na informacje dotyczące instrumentów finansowych. Treść informacji wpływać może na aktualny i przyszły kurs rynkowy papierów wartościowych. Dlatego też informacja jest jednym z najważniejszych aspektów rynku, wymagającym regulacji o nadzoru ze strony organów państwa (zob. WSA w Warszawie w wyroku z 13 września 2012 r. sygn. VI SA/Wa 480/12).

Skarżący niezasadnie kwestionuje, że w stanie faktycznym, którego dotyczyło postępowanie zakończone skarżoną decyzją administracyjną, nie spoczywał na nim obowiązek przewidziany w art. 69 ust. 1 pkt 2 i art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o ofercie. Oba przepisy przewidują obowiązek informacyjny, który spoczywa na osobie, której przysługują prawa z akcji spółki publicznej. W przypadku akcji zdematerializowanych, prawa te przysługują osobie, która jest posiadaczem rachunku papierów wartościowych, na którym akcje są zapisane. Zmiana stanu rachunku, niezależnie od tego, kto zmianę tą zainicjował, rodzi po stronie akcjonariusza obowiązki przewidziane w art. 69 ustawy o ofercie, jeżeli zmiana ta powoduje osiągnięcie albo przekroczenie "w górę" lub "w dół" wskazane w tym przepisie wartości. Brak jest przy tym przepisów, które zwalniałyby akcjonariusza z obowiązku zawiadomienia przez akcjonariusza o zmianie indywidualnego stanu posiadania głosów w spółce publicznej. Obowiązek spoczywa na akcjonariuszu nawet wówczas, gdy zmiana jego stanu posiadania i udziału w ogólnej liczbie głosów jest skutkiem czynności podejmowanych przez inne podmioty uprawnione do dysponowania papierami wartościowymi zapisanymi na rachunku tego akcjonariusza, a nawet wówczas, gdy na rachunku papierów wartościowych nie zostały podjęte jakiekolwiek czynności, natomiast zmiana udziału w ogólnej liczbie głosów jest skutkiem zmiany statutu spółki.

W skardze niezasadnie zarzucono decyzji naruszenie art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie. Przepis ten nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie przede wszystkim dlatego, że wszedł w życie po dokonaniu naruszeń prawa przez Skarżącego, a w sprawie zastosowanie mogły mieć wyłącznie przepisy sankcjonowane, obowiązujące w momencie dopuszczenia się przez Skarżącego naruszenia. Jak wskazano bowiem powyżej, sankcję administracyjną można nałożyć bowiem jedynie za naruszenie prawa obowiązującego w chwili, w której zaistniał stan faktyczny oceniany jako naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 13 maja 2008 r., sygn. II GSK 104/08). W związku z tym należy podkreślić, że art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy zmieniającej, tj. po 4 czerwca 2016 r., nie powinien być zastosowany do zachowań, które miały miejsce w przeszłości, tj. przed wejściem w życie tej ustawy. W sprawie nie znajduje również zastosowania zasada, że z uwagi na penalizujący charakter kar administracyjnych możliwe jest stosowanie ustawy względniejszej dla strony nawet w sytuacji gdy czyn objęty karą został popełniony w czasie obowiązywania ustawy wcześniejszej, surowszej. Wspomniany przepis art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie jest bowiem przepisem materialnym (sankcjonowanym), nie zaś przepisem sankcyjnym, do którego miałaby zastosowanie ta zasada. Niemniej istotne jest także to, że ustawodawca w art. 87 ust. 1 ustawy wyraźnie zaznaczył, że obowiązki przewidziane w Rozdziale IV ustawy o ofercie spoczywają również na wymienionych w tym przepisie podmiotach, które znajdują się w sprecyzowanej sytuacji prawnej. Obowiązki wynikające z przepisów rozdziału 4 ustawy o ofercie spoczywają także na pełnomocniku niebędącym instytucją finansową, upoważnionym do dokonywania na rachunku papierów wartościowych czynności zbycia lub nabycia papierów wartościowych. Niemniej obowiązek ten adresowany jest do pełnomocnika, a jego treść doprecyzowana została poprzez art. 87 ust. 5 pkt 4 tej ustawy, zgodnie z którym do liczby głosów, która powoduje powstanie obowiązków określonych w rozdziale 4 ustawy o ofercie - po stronie pełnomocnika - wlicza się liczbę głosów posiadanych przez mocodawcę wynikających z akcji zapisanych na rachunkach papierów wartościowych, w zakresie których pełnomocnik ma umocowanie. Zasada ta nie działa w druga stronę. Oczywistym jest zatem, że w przypadku pełnomocnika i mocodawcy stan posiadania na rachunku papierów wartościowych mocodawcy, jak również jego zmiana może wywierać różne skutki. W szczególności pełnomocnik nie jest zobowiązany doliczać do swego stanu posiadania akcji tego samego mocodawcy, zapisanych na innych rachunkach papierów wartościowych, niż ten do którego ma umocowanie. W konsekwencji, to samo zdarzenie, skutkujące zmianą udziału w ogólnej liczbie głosów po stronie mocodawcy może powodować powstanie obowiązku określonego w art. 69 ustawy o ofercie wyłącznie po stronie pełnomocnika, albo wyłącznie po stronie mocodawcy, albo u obu tych podmiotów. Obowiązki te, jak również ich wykonanie, są jednak od siebie niezależne, różna też może być treść (inny przekraczany próg) przekazywanej przez każdy z tych podmiotów informacji. Z tych względów bez znaczenia pozostaje, czy prawidłowo Komisja przyjęła, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy banki ([...] oraz [...]) występowały w roli firmy inwestycyjnej, czy też wyłącznie w roli kredytodawcy. Zarzut naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie jest zatem niezasadny.

Skarżący w skardze wskazuje, że nie miał dostępu do posiadanych rachunków papierów wartościowych, co nie jest zgodne z ustaleniami dokonanymi w sprawie przez KNF. Dysponowanie przez Banki - kredytodawców aktywami zgromadzonymi na należących do skarżącego rachunkach nie wykluczało dostępu Skarżącego do informacji o stanie rachunków, a tym samym o liczbie zapisanych na tych rachunkach akcji oraz o zmianie stanu ich posiadania. Dostęp taki, w szczególności dostęp on-line, z którego Skarżący korzystał, logując się wielokrotnie do swoich kont w okresie wskazanym w decyzji, był wystarczający dla prawidłowego wykonania przez Skarżącego obowiązków, spoczywających na nim na podstawie art. 69 ustawy o ofercie, za niewykonanie których została na niego nałożona kara administracyjna.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia przez KNF art. 7 i 77 Kpa. Organ bowiem prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie. Wniosek dowodowy o przesłuchanie p. B. W. wskazywał, że w ten sposób dowodzone mają być: okoliczność sprzedaży akcji [...] S.A. przez [...] S.A. i [...] S.A., fakt kontaktowania się przedstawicieli banków bądź domów maklerskich ze Spółką oraz wpływ utrzymywania przez banki zleceń sprzedaży akcji [...] S.A., także w czasie zawieszenia obrotu przez GPW, na wartość akcji oraz sytuację Spółki. Zdaniem Sądu, Komisja zasadnie odmówiła uwzględnienia tego wniosku dowodowego. Fakt sprzedaży akcji [...] S.A. przez [...] S.A. i [...] S.A. był w toku postępowania należycie wykazany i potwierdzony przez Skarżącego w składanych w toku postępowania wyjaśnieniach. Pozostałe okoliczności, jakie miałyby być dowodzone za pomocą wnioskowanego dowodu, nie miały znaczenia dla sprawy, gdyż nie dotyczyły one przedmiotu niniejszego postępowania, jakim jest prawidłowe wypełnianie obowiązków notyfikacyjnych przez Stronę. Obowiązki te bowiem spoczywały na osobie, będącej posiadaczem rachunku papierów wartościowych, na którym akcje były zapisane, a powstanie tych obowiązków było niezależne od sposobu sprzedaży akcji i podmiotu, który złożył zlecenie ich sprzedaży (posiadacz rachunku czy umocowany przez niego pełnomocnik).

Odnosząc się do wysokości nałożonej kary, Sąd podkreśla, że w jego ocenie Komisja nałożyła karę w wysokości przewidzianej przez prawo, biorąc pod uwagę przesłanki jej wymiaru, a także adekwatność nałożonej kary do stwierdzonego naruszenia oraz względy prewencyjne i represyjne, jakie ma spełniać kara. Aspekt prewencyjny kary należy rozpatrywać w ujęciu indywidualnym i ogólnym. Prewencja indywidualna ma na celu wywarcie takiego oddziaływania na Stronę, które zapewni w przyszłości należyte przestrzeganie obowiązków związanych ze znacznymi pakietami akcji. Prewencja ogólna ma na celu zapewnienie, że mimo nałożenia kary na podmiot indywidualny, również inni akcjonariusze spółek publicznych, znając konsekwencje naruszania obowiązków ustawowych, będą je wypełniali należycie.

W okresie dopuszczenia się przez Stronę naruszeń prawa nie obowiązywał przepis art. 97 ust. 1 g ustawy o ofercie określający dyrektywy wymiaru kary pieniężnej wprowadzony dopiero ustawą zmieniającą z dniem 4 czerwca 2016 r. Zgodnie z przepisem art. 189a § 1 Kpa, który ma zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu 1 czerwca 2017 r., w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy działu IVa Kpa "Administracyjne kary pieniężne". Przepisów tego działu nie stosuje się w przypadku uregulowania tego zakresu w przepisach odrębnych. Z uwagi na brak uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru kary (w odniesieniu do okresu, w którym miało miejsce naruszenie prawa przez stronę), ustalając wysokość kary pieniężnej, Komisja zasadnie wzięła pod uwagę przesłanki określone w art. 189d Kpa. Zgodnie z tym przepisem, wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę:

1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;

2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;

3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;

4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;

5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;

6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła;

7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.

Komisja, określając wysokość kary w niniejszej sprawie, wzięła pod uwagę okoliczności obciążające, takie jak: istotność naruszeń polegających na niedopełnieniu obowiązków, oraz przesłanki łagodzące, takie jak: częściowo okoliczności naruszeń, fakt, że Strona nie była do tej pory karana za naruszenie przepisów ustawy o ofercie, stopień przyczynienia się Strony do powstania naruszeń prawa, działania podjęte przez Stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa oraz warunki osobiste Strony. Ustalenia Komisji w tym zakresie Sąd uznaje za zasadne.

Sąd podziela pogląd KNF, że stopień naruszenia przepisów przez Stronę jest większy niż znikomy, a postępowanie Strony przyczyniło się do wprowadzenia szkodliwej dla rynku dezinformacji, albowiem jego uczestnicy nie wiedzieli, jaką liczbą głosów dysponują poszczególni akcjonariusze. Strona była znaczącym akcjonariuszem w Spółce. W okresie objętym postępowaniem jej udział w ogólnej liczbie głosów Spółki wynosił od ponad 25% do mniej niż 5% ogólnej liczby głosów Spółki, na rynku zaś dostępna była informacja, że Strona posiada w tym czasie pakiet ponad 25% ogólnej liczby głosów (wrzesień-listopad 2015 r.) albo że posiada ponad 8%, podczas gdy posiadała już poniżej 5% ogólnej liczby głosów (grudzień 2015 r.). Ponadto Strona dopuściła się łącznie pięciu naruszeń, przy czym w trzech przypadkach stan dezinformacji wynikający z naruszenia polegającego na niedokonaniu w terminie zawiadomienia Komisji oraz Spółki o przekroczeniu w dół progu 25%, 20% i 15% ogólnej liczby głosów w Spółce trwał ponad 2 miesiące. W przypadku przekroczenia w dół progu 5% ogólnej liczby głosów stan dezinformacji trwał ponad miesiąc. Z powodu niewykonania obowiązków notyfikacyjnych przez Stronę inwestorzy nie dysponowali aktualnymi i rzetelnymi danymi co do zaangażowania K. Z. w akcje Spółki, niezbędnymi dla efektywnej wyceny akcji, w związku z uniemożliwieniem Spółce opublikowania ich na podstawie art. 70 pkt 1 ustawy o ofercie, co przyczyniło się do dezinformacji na rynku.

Oceny wagi i okoliczności niedopełnienia obowiązków przez Stronę Komisja dokonała również przez pryzmat dóbr i wartości określonych w art. 189d pkt 1 Kpa, przy czym stwierdzono, że mając na względzie charakter naruszenia prawa polegający na niedopełnieniu obowiązku, wskazane powyżej okoliczności, mające wpływ na wymiar kary nie zostały zidentyfikowane w przedmiotowym postępowaniu. W szczególności Komisja nie zidentyfikowała ważnego interesu publicznego oraz wyjątkowo ważnego interesu Strony, które wpływałyby na ocenę wagi naruszenia prawa przez Stronę.

Okolicznością zaostrzającą wymiar kary w ramach rozpatrywania przesłanki, o której mowa w pkt 1 art. 189d Kpa, był również fakt zidentyfikowania pięciu przypadków naruszenia przez Stronę art. 69 ustawy o ofercie w okresie kilku miesięcy, a zatem niedopełnienie obowiązków przez Stronę nie miało charakteru jednorazowego a charakter powtarzalny.

Mając na uwadze powyższe, waga naruszeń prawa została zasadnie przez Komisję uwzględniona na niekorzyść Strony.

Odnosząc się z kolei do okoliczności naruszeń prawa należy wskazać, że Komisja częściowo uwzględniła okoliczności naruszeń na korzyść Strony, w szczególności zaś fakt, że sprzedaż akcji [...] S.A. dokonywana była na zlecenie [...] S.A. i [...] S.A., które dokonywały sprzedaży interwencyjnej akcji. Wbrew jednak twierdzeniom Strony jej dostęp do rachunków inwestycyjnych nie był ograniczony. Skarżący posiadał dostęp do swoich rachunków i korzystał z dostępu on-line oraz logował się następnego dnia po rozrachunku transakcji (tylko w jednym przypadku było to czwartego dnia po rozrachunku transakcji), a zatem wiedział lub przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o dokonywanych zleceniach, a tym samym o zmianie progów ogólnej liczby głosów w Spółce, z którymi wiązały się obowiązki notyfikacyjne.

Komisja nie zidentyfikowała jako okoliczności obciążającej przesłanki wskazanej w art. 189d pkt 2 Kpa, gdyż nie stwierdzono przypadków niedopełniania przez Stronę w przeszłości obowiązku tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku wynikającego z dyspozycji przepisu art. 69 ustawy o ofercie, w następstwie którego ma być nałożona kara. Komisja nie zidentyfikowała uprzednich przypadków naruszenia przepisów ustawy o ofercie, chroniących dobro prawne jakim jest przejrzystość rynku kapitałowego, przez Stronę, a w zakresie których Komisja wydałaby decyzję sankcyjną. Przesłanka ta została zatem wzięta pod uwagę przez Komisję na korzyść Strony.

Komisja nie zidentyfikowała również kolejnej przesłanki (z art. 189d pkt 3 Kpa), którą należałoby uwzględnić na korzyść Strony. Strona nie była uprzednio karana za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, gdyż zachowanie polegające na niedopełnieniu obowiązku przez Stronę nie było i nie jest penalizowane ani na gruncie prawa wykroczeń, karnego czy karnoskarbowego. A zatem powyższa przesłanka nie została uwzględniona na korzyść ani na niekorzyść Strony, co za tym idzie nie wpłynęła na wysokość kary.

Oceniając stopień przyczynienia się Strony, na którą nakładana jest administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa, KNF miała na uwadze, że przekroczenie progów, o których mowa w art. 69 ustawy o ofercie, nie było efektem działań Strony, nie miała ona wpływu na zlecane transakcje sprzedaży akcji i przekraczanie progów, gdyż do zbywania akcji dochodziło w ramach sprzedaży interwencyjnej, do której banki jednakowoż miały prawo na podstawie postanowień umów kredytowych zawartych ze Stroną.

Komisja wzięła pod uwagę jako okoliczność wpływającą na łagodniejszy wymiar kary fakt, że Strona zawiadomiła w terminie o zejściu poniżej progu 10% ogólnej liczby głosów, tj. o zmianie, która miała miejsce w dniu 1 grudnia 2015 r. Komisja uwzględniła również fakt, że Strona zawiadomiła o zejściu poniżej 5% ogólnej liczby głosów w Spółce (co jednak nastąpiło z miesięcznym opóźnieniem i nie stanowiło prawidłowego wypełnienia obowiązku z art. 69 ustawy o ofercie). Dokonując stosownych zawiadomień do Komisji i Spółki, Strona podjęła działania, których celem było częściowe uniknięcie skutków naruszeń prawa, których istota polegała na dezinformacji na rynku kapitałowym. Okoliczność ta została więc uwzględniona przez KNF na korzyść Strony.

Z uwagi na charakter naruszenia, uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, Komisja nie mogła ustalić wysokości korzyści, którą Strona osiągnęła lub straty, której uniknęła. Wskazana okoliczność nie została uwzględniona ani na korzyść ani na niekorzyść Strony.

Celem uwzględnienia warunków osobistych, Stronę wezwano do wskazania swojej sytuacji finansowej i osobistej. Strona podniosła, że względem niej w dniu [...] marca 2019 r. Urząd ds. Upadłościowych Wielkiej Brytanii wydał postanowienie o upadłości, które zostało zarejestrowane w Rejestrze Upadłości Konsumenckiej. W uzupełnieniu powyższej odpowiedzi Strona wskazała, że z dniem udzielenia odpowiedzi na wezwanie Komisji aktualne pozostają informacje dotyczące sytuacji majątkowej K. Z. z daty orzeczenia o upadłości, iż nie dysponuje on żadnym majątkiem. Ponadto wskazała, że miesięczne wynagrodzenie Strony w 2019 r. wyniosło 469 funtów (5 632 funtów rocznie). W odpowiedzi na kolejne wezwanie Strona wskazała na ponoszone przez Stronę wydatki - koszty utrzymania (pokrywane z wynagrodzenia za pracę): rachunki domowe (gaz, energia, woda, telewizja) - 114,20 funtów/miesięcznie; lekarstwa - 15 funtów miesięcznie; jedzenie - 150 funtów/miesięcznie; ubrania, odzież - 20 funtów miesięcznie; telefon, internet - 26,20 funtów/miesięcznie; inne wydatki (imprezy okolicznościowe, urodziny, imieniny, święta) - pokrywane z pozostałej części wynagrodzenia za pracę. Pomimo braku posiadania przez K. Z. majątku, w tym nieruchomości, pełnomocnik Strony nie wskazała kosztów zamieszkania Strony. Ponadto ww. odpowiedzi wskazano na fakt zasądzenia alimentów na dzieci, nie wskazano jednak ich wysokości, liczby dzieci, na które są zasądzone oraz faktu czy alimenty te w rzeczywistości są spłacane oraz z jakiego źródła. Mając na uwadze powyższe Komisja uznała przedstawione przez Stronę informacje za niepełne, gdyż Strona po trzykrotnym wezwaniu nie przedstawiła wyczerpujących informacji. Jednakże mając na uwadze postanowienie o upadłości wydane względem Strony Komisja uwzględniła sytuację osobistą Strony, w tym jej sytuację finansową, mimo że niepełną w zakresie kosztów zamieszkania i alimentów na dzieci, na jej korzyść Strony przy wymierzaniu kary.

Zdaniem Sądu, wysokość kary nałożona w skarżonej decyzji, spełnia ustawowe przesłanki. Uzasadnienie decyzji w zakresie wymiaru kary wskazuje, że niesłuszny jest zarzut Strony nieuwzględnienia wszystkich okoliczności łagodzących, które powinny mieć wpływ na wysokość kary. W szczególności uzasadnienie wskazuje, jaki wpływ na wymiar kary miała sprzedaż akcji zainicjowana przez umocowane do tego banki, informacje przekazane przez Skarżącego w związku z zejściem poniżej progu 10%, a następnie 5% udziału w ogólnej liczbie głosów. Komisja odniosła się także do sytuacji majątkowej Skarżącego w zakresie, w jakim została ona przedstawiona, wraz z informacją o wydanym postanowieniu o ogłoszeniu upadłości strony, a także brak uzupełnienia przekazanych informacji o sytuacji finansowej i majątkowej Skarżącego, w sposób pozwalający przyjąć, że informacje te są pełne, mimo trzykrotnego wzywania przez KNF do takiego uzupełnienia. W szczególności informacje nie obejmowały kosztów zamieszkania, wysokości alimentów, zasądzonych od Skarżącego, informacji, czy Skarżący wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego, a jeśli tak, z jakiego źródła je finansuje. Mając na uwadze powyższe, za niezasadny Sąd uznaje zarzut naruszenia art. 189d Kpa, w którym Skarżący zarzuca brak uwzględnienia przez KNF okoliczności łagodzących mogących wpływać na wymiar kary.

Niezasadny jest także zarzut przedawnienia, oparty na art. 68 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 oraz art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej. Sąd podziela przeważający pogląd w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym art. 68 Ordynacji podatkowej w ogóle nie ma zastosowania do kar pieniężnych nakładanych przez Komisję (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 230/17, wyrok NSA z 28 listopada 2017 r. sygn. akt. II GSK 2433/17, wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GSK 3767/17). Instytucja przedawnienia nałożenia kary pieniężnej została wprowadzona do Kpa w dniu 1 czerwca 2017 r. (ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego), poprzez dodanie art. 189g Kpa. Wejście w życie art. 189g § 1 Kpa, zgodnie z którym administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od naruszenia prawa albo od wystąpienia skutków naruszenia prawa, wprowadziło w sposób uniwersalny instytucję przedawnienia karalności deliktów administracyjnych. Jednocześnie, począwszy od 1

czerwca 2017 r., zgodnie z art. 67 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, do spraw dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy Kpa, a zatem również art. 189g tego kodeksu.

Z powodów wskazanych wyżej Sąd za niezasadne uznał zarzuty podniesione w skardze oraz nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w sentencji

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV WSA w Warszawie z 7 maja 2021 r., wydane na mocy art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 875 ze zm.).