VI SA/Wa 1312/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Paweł Gorajewski Protokolant ref. staż. Krzysztof Włoczkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z 8 kwietnia 2022 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ"), działając na podstawie art. 109 ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 6 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach"), art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującej do 31 marca 2003 r., art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do 30 września 2004 r. stwierdził, że H. S. ("Strona", "Skarżący"), podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie indywidualnej w okresie od 01.01.1999 r. do 30.06.2013 r., od 10.02.2014 r. do 26.06.2014 r" od 15.03.2017 r. do 09.12.2018 r. oraz od 01.01.2020 r. do 19.01.2022 r., a także w charakterze wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" Sp. z o.o. w likwidacji (poprzednio "[...]" Sp. z o.o.) (wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...]) w okresie od 28.02.2013 r. do 31.12.2016 r. oraz od 02.01.2019 r. do nadal.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wyjaśnił, że 15 marca 2022 r. do P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wpłynął wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w Ł. o wydanie decyzji w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez Stronę z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie indywidualnej, a także w charakterze wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" Sp. z o.o. Wnioskodawcą poinformował, że Strona zarejestrowała indywidualną działalność gospodarczą od 16.12.1996 r. do 16.07.2014 r. (w tym od 01.07.2013 r. do 30.09.2013 r. zgłosił zawieszenie działalności), od 15.03.2017 r. do 20.05.2019 r. (w tym zawiesił działalność od 10.12.2018 r.) oraz od 01.01.2020 r. do 19.01.2022 r. ZUS wskazał ponadto, że z zapisów Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że od 28.02.2013 r. Strona jest jedynym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" Sp. z o.o., przy czym od 08.12.2010 r. do 11.08.2013 r. oraz od 01.01.2017 r. spółka zgłosiła zawieszenie działalności, zaś uchwałą z 19.11.2018r. rozwiązano spółkę i postawiono ją w stan likwidacji. Wnioskodawca podał również, że Strona od 01.01.1999 r. posiada ustalone prawo do emerytury, wobec czego nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Prezes NFZ wyjaśnił następnie, że 31 marca 2022 r. wpłynęło pismo Strony informujące, że ustalenia zawarte w przesłanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych piśmie wydają się być prawdziwe i Strona nie wnosi na tym etapie żadnych zastrzeżeń. Strona wskazała, że co prawda dotyczą one minionego, obejmującego.23 lata okresu, tym niemniej informacje wynikające z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: "CEIDG"), a także Krajowego Rejestru Sądowego nie mogą być kwestionowane.

Organ wyjaśnił, że z danych zawartych w CEIDG wynika, że Strona rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej 16.12.1996r., przy czym zawiesiła jej wykonywanie od 01.07.2013 r. do 09.02.2014 r. oraz od 27.06.2014 r., a następnie zaprzestała jej wykonywania 16.07.2014 r., po czym ponownie prowadził działalność od 15.03.2017 r. do 20.05.2019 r., w tym od 10.12.2018 r. działalność była zawieszona, a kolejno rozpoczęła prowadzenie działalności od 01.01.2020 r. i zaprzestała jej wykonywania 19.01.2022r. -wydruki z CEIDG z 31.03.2022 r.

Organ dodał, że z informacji zawartych w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego z 31.03.2022 r. wynika, że Strona od 28.02.2013 r. pozostaje jedynym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...] Sp. z o.o. w likwidacji (poprzednio "[...]" Sp. z o.o.) (wpisanej do KRS pod numerem: [...]), przy czym spółka informowała o zawieszeniu prowadzenia działalności w okresie od 08.12.2010 r. do 11.08.2013 r. oraz od 01.01.2017 r.

Prezes NFZ po przytoczeniu mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa uznał, że Strona podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ze wskazanych tytułów we wskazanych okresach. Organ wyjaśnił, że w świetle regulacji prawnych obowiązującej obecnie ustawy Prawo przedsiębiorców, jak też poprzednio obowiązującej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego mógł zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy. W związku z tym rozpoczęty 8 grudnia 2010 r. okres zawieszenia działalności spółki [...]" Sp. z o.o. w likwidacji (poprzednio "[...] Sp. z o.o.) zakończył się 8 grudnia 2012 r., zaś okres zawieszenia rozpoczęty 1 stycznia 2017 r. - zakończył się 1 stycznia 2019 r. Wobec powyższego, Strona winna podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności w charakterze wspólnika w/w spółki od dnia następnego, po okresie zawieszenia jej działalności, tj. od 2 stycznia 2019 r.

W skardze z 26 kwietnia 2022 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję Prezesa NFZ z 8 kwietnia 2022 r. Skarżący podniósł, że nie zagwarantowano mu prawa do czynnego udziału na każdym etapie postępowania, w wyniku czego błędnie zaliczono okres, który nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w spółce "[...]".

W piśmie z 12 grudnia 2022 r., uzupełniającym skargę oraz w piśmie z 21 grudnia 2022 r., Skarżący podkreślił, że rozwiązanie spółki "[...]" i postawienie jej w stan likwidacji odbyło się w okresie kiedy trwało zawieszenie działalności spółki, a więc kiedy Skarżący nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący podkreślił, że ZUS wyrejestrował Skarżącego jako płatnika składek i jako jednoosobowego wspólnika spółki "[...]" z datą zawieszenia działalności spółki. Skarżący podkreślił, że działalność spółki "[...] nie została wznowiona, a uchwałą nr [...]z 19 listopada 2018 r., nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki postanowiono rozwiązać spółkę i postawić ją w stan likwidacji. W tej sytuacji, zdaniem Skarżącego okres obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego Skarżącego, jako wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. zakończył się 1 stycznia 2017 r. wraz z zawieszeniem jej działalności, gdyż nigdy później spółka nie wznowiła działalności – nie ma takiego zapisu w KRS.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie, jak wynika z argumentacji podniesionej przez Skarżącego w skardze i w uzupełniających skargę pismach procesowych, sporne jest rozstrzygnięcie Prezesa NFZ zawarte w zaskarżonej decyzji jedynie w zakresie stwierdzającym podleganie Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w charakterze wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" Sp. z o.o. w likwidacji, w okresie od 2 stycznia 2019 r. do nadal. Analiza argumentacji Skarżącego zawartej we wszystkich pismach nadesłanych do Sądu, pozwala na stwierdzenie, że tylko w tym zakresie Skarżący kwestionuje rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, podnosząc, że 1 stycznia 2017 r. działalność jednoosobowej spółki [...]" została zawieszona, a następnie w trakcie zawieszenia jej działalności została postawiona w stan likwidacji na mocy uchwały nr [...]z 19 listopada 2018 r., nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki o rozwiązaniu spółki.

Odnosząc się do powyższej kwestii należy wyjaśnić, że materialnoprawną podstawę decyzji Prezesa NFZ w zaskarżonej części stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym, w brzmieniu obowiązującym do 30 kwietnia 2018 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (w obecnym brzmieniu: na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników).

Zgodnie z definicją z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, jest nią osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak natomiast wynika z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlega spełniający warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, m.in. wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Dodania też wymaga, że zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Jak natomiast wynika z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym do 30 kwietnia 2018 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (po 30 kwietnia 2018 r., na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców).

Od 18 września 2021 r., zgodnie z art. art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Zgodnie natomiast z ust. 4a – wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, że obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego, ale również zdrowotnego nie podlega osoba prowadząca pozarolniczą działalność, w tym wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone.

Podkreślenia jednak w tym miejscu wymaga, że zgodnie z obowiązującym do 30 kwietnia 2018 r., art. 23 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy. Podobnie zgodnie z obowiązującym wcześniej art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 1a.

W niniejszej sprawie, jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego, Skarżący zawiesił wykonywanie działalności jednoosobowej spółki z o.o. "[...] 1 stycznia 2017 r., jednak w świetle przytoczonych przepisów zawieszenie wykonywania tej dzielności mogło trwać do 1 stycznia 2019 r. Prezes NFZ słusznie zatem wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że okres zawieszenia wykonywania działalności jednoosobowej spółki z o.o. "[...]" rozpoczęty 1 stycznia 2017 r., zakończył się 1 stycznia 2019 r., pomimo, że brak jest w tym zakresie wzmianki w Krajowym Rejestrze Sądowym. Prezes NFZ słusznie stwierdził, że Skarżący winien podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności w charakterze wspólnika w/w spółki od dnia następnego, po okresie zawieszenia jej działalności, tj. od 2 stycznia 2019 r.

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że na powyższy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego Skarżącego nie ma wpływu okoliczność, że w trakcie okresu zawieszenia wykonywania działalności jednoosobowej spółki z o.o. "[...]" została 19 listopada 2018 r., podjęta uchwały nr 1 nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki o rozwiązaniu spółki stawiająca spółkę w stan likwidacji. Podkreślenia wymaga, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, a więc również postawienia spółki w stan likwidacji, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej/osiągania przychodów. W wyroku z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz postanowieniu z 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. Prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12). Innymi słowy z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych - podstawowe znaczenie ma sam fakt posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Sąd Najwyższy w wyroku z 3 lutego 2011 r. (sygn. akt II UK 271/10) stwierdził, iż "...obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o. o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej". Podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z 12 lipca 2017 r., (sygn. akt: II UK 295/16) potwierdził, że "samo posiadanie statusu wspólnika, a nie rzeczywiste prowadzenie działalności gospodarczej lub innej działalności zarobkowej, decyduje o podleganiu przez wspólnika ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.". Także nie miał w tym względzie wątpliwości Naczelny Sąd Administracyjny, który w uzasadnieniu wyroku z 25 października 2018 r. w sprawie sygn. akt: II GSK 3852/16 stwierdził, iż: "Należy zauważyć, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na to, czy prowadzi działalność gospodarczą, wspomniany obowiązek powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego określonego statusu prawnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 271/10). Jak to już wyjaśniono, odrębną kwestią jest, czy z tego tytułu Skarżąca była obowiązana opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Zastosowanie art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach może być zależne od ustalenia, czy (...) uzyskiwała przychody jako wspólnik jednoosobowej spółki (...) Sp. z o.o. Ustalenia w tym zakresie nie mają natomiast znaczenia w sprawie w przedmiocie ustalenia objęcia Skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako osoby będącej wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.".

Z powyższych wyjaśnień wynika zatem, że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialności, istnieje od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego. W niniejszej sprawie natomiast, jak wyjaśnił Skarżący podczas rozprawy sądowej 20 stycznia 2023 r., do dnia rozprawy Skarżący nie złożył wniosku o wykreślenie spółki z Krajowego Rejestru Sądowego.

Z tych względów rozstrzygnięcie Prezesa NFZ w zakresie stwierdzającym podleganie Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w charakterze wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...] Sp. z o.o. w likwidacji, w okresie od 2 stycznia 2019 r. do nadal, jest zgodne z prawem. Sąd nie stwierdził w tym zakresie naruszenia przez organ przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie stwierdził również aby Prezes NFZ naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie ustaleń faktycznych objętych niesporną w niniejszej sprawie częścią rozstrzygnięcia. Sąd stwierdza, że w tej części, zaskarżona decyzja nie narusza również przepisów prawa materialnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329).