V KZ 49/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 października 2025 r.
SSN Adam Roch
w sprawie W. B.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 29 października 2025 r.,
zażalenia obrońcy
na zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w
Gdańsku z dnia 1 sierpnia 2025 r., sygn. akt WKK 58/25
o odmowie przyjęcia wniosku o kasacji
na podstawie art. 437 § 1 i 2 k.p.k.
postanowił:
uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę do Sądu
Apelacyjnego w Gdańsku celem podjęcia czynności w
postępowaniu okołokasacyjnym.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego
w Gdańsku z dnia 1 sierpnia 2025 r., sygn. akt WKK 58/25 odmówiono przyjęcia
kasacji wniesionej przez obrońcę z wyboru skazanego W. B. stwierdzając, że
została ona wniesiona z przekroczeniem terminu.
Zażalenie na to zarządzenie złożył obrońca, zarzucając naruszenie
przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na jego treść, poprzez
bezzasadne przyjęcie, że kasacja została wniesiona po terminie, a termin na
V KZ 49/25
2
wniesienie kasacji przez skazanego wynosił 23 dni. Ponosząc powyższy zarzut
obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie obrońcy okazało się zasadne, co musiało skutkować uchyleniem
zaskarżonego zarządzenia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Analiza postępowania okołokasacyjnego przekonuje, że sposób jego
przeprowadzenia nie był właściwy. Wykazanie niezasadności zaskarżonego
zarządzenia wymaga odwołania się do zaistniałych w tym postępowaniu zaszłości.
Skazany W. B. w dniu 3 kwietnia 2024 roku wniósł o ustanowienie obrońcy z
urzędu celem wniesienia kasacji. Wniosek ten został uwzględniony i na mocy
zarządzenia z dnia 10 kwietnia 2024 roku wyznaczono skazanemu obrońcę z
urzędu w osobie adw. A. P.. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skazanemu
w dniu 18 kwietnia 2024 roku oraz obrońcy w dniu 19 kwietnia 2024 roku. Z kolei
wyrok sądu odwoławczego wraz z uzasadnieniem został doręczony temu obrońcy z
urzędu w dniu 4 listopada 2024 roku.
W dniu 12 listopada 2024 roku skazany wystąpił o zmianę adwokata z
urzędu, wskazując na brak porozumienia co do kwestii okołokasacyjnych.
Zarządzeniem z dnia 13 listopada 2024 roku kserokopię tego pisma zarządzono
doręczyć obrońcy z urzędu z prośbą o odniesienie się do jego treści. W odpowiedzi
adw. A. P. wskazał, że nie informował skazanego o wniesieniu kasacji, albowiem
termin do dokonania tej czynności jeszcze nie nadszedł. Jednocześnie, z uwagi na
zawartą w piśmie skazanego informację o utracie zaufania do obrońcy adw. A. P.
przychylił się do wniosku skazanego o zmianę obrońcy z urzędu. Postanowieniem z
dnia 11 grudnia 2024 roku, sygn. II AKa 299/19, Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie
uwzględnił jednak wniosku skazanego o zmianę obrońcy z urzędu.
W dniu 17 lutego 2025 roku skazany zwrócił się do Sądu Apelacyjnego w
Gdańsku o informację czy wpłynęła kasacja od jego obrońcy z urzędu.
Zarządzeniem z dnia 17 kwietnia 2025 roku wezwano adw. A. P. o wyjaśnienie
powodów, dla których nie wywiązuje się z obowiązków obrony z urzędu skazanego
W. B. . W dniu 8 maja 2025 roku adw. A. P. wniósł o zwolnienie go z funkcji
obrońcy z urzędu dołączając kserokopie oświadczenia skazanego, że nie wnosi o
sporządzenie przezeń kasacji, informując iż ustanowił adwokata z wyboru w osobie
V KZ 49/25
3
adw. F. B. W oparciu o powyższe, zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2025 roku
zwolniono adwokata A. P. z obowiązku obrońcy z urzędu skazanego. Zarządzenie
to zostało doręczone skazanemu w dniu 24 czerwca 2025 roku bez żadnego
pouczenia.
W dniu 24 lipca 2025 roku kasację wniósł obrońca z wyboru skazanego adw.
F. B. , załączając udzielone mu przez skazanego pełnomocnictwo (bez daty jego
udzielenia).
Analizując powyższe okoliczności stwierdzić należy, iż brak było podstaw do
odmowy przyjęcia kasacji. W realiach procesowych obrońca z urzędu zobowiązany
jest wnieść kasację lub poinformować sąd o braku podstaw do jej wniesienia (art.
84 § 3 k.p.k.). W przypadku informacji obrońcy o braku podstaw do wniesienia
kasacji, konieczność zagwarantowania skazanemu, któremu ustanowiono
obrońców z urzędu dla ewentualnego sporządzenia i wniesienia kasacji, równych
praw w dostępie do skargi kasacyjnej, wymaga, aby w wypadku gdy obrońca z
urzędu nie stwierdzi podstaw do sporządzenia i wniesienia tej skargi, pouczyć tego
skazanego – informując go jednocześnie o stanowisku obrońcy z urzędu – że
przysługuje mu możliwość wniesienia kasacji sporządzonej przez adwokata z
wyboru w terminie 30 dni (por. postanowienie SN z dnia 18 listopada 2009 r., II KZ
54/09, OSNKW 2010, nr 1, poz. 9).
Tymczasem przyznany skazanemu obrońca z urzędu nie sporządził ani
kasacji, ani opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Brak jest zatem podstaw do
uznania, iż takie działanie mogło skutecznie i nieodwracalnie rozpocząć i
skonsumować termin do wniesienia kasacji. W takiej sytuacji przyjąć natomiast
należy, że z chwilą zwolnienia obrońcy z urzędu skazanemu powinna być
doręczona ta informacja wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia kasacji
sporządzonej przez obrońcę z wyboru w terminie 30 dni od doręczenia skazanemu
pisma. Wątpliwości zasadnicze budzi też zresztą sam fakt zwolnienia obrońcy z
urzędu, którego podstawą faktyczną była informacja przekazana przez skazanego
jedynie obrońcy z urzędu, niepotwierdzona przecież żadną czynnością podjętą
wobec sądu. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia negatywnych dla skazanego
konsekwencji działań sądu, albowiem skazany W. B. o swoich prawach nie został
skutecznie pouczony.
V KZ 49/25
4
W orzecznictwie przyjmuje się, że brak wezwania skazanego do
uzupełnienia braku formalnego kasacji poprzez jej sporządzenie i wniesienie przez
obrońcę z wyboru w terminie 30 dni skutkuje koniecznością uznania, iż termin ten
nie został skutecznie otwarty (por. postanowienie SN z dnia 28 marca 2017 r., III
KZ 15/17, LEX nr 2258030). Analogicznie na gruncie niniejszej sprawy należy
postrzegać sytuację, w której sąd cofnął wyznaczenie skazanemu obrońcy z urzędu,
nie informując go o przyczynach takiego postąpienia, a przede wszystkim nie
wskazując czy wyznaczony zostanie kolejny obrońca z urzędu, czy też oskarżony
kasację może złożyć jedynie korzystając z pomocy obrońcy z wyboru. Na chwilę
wydania zarządzenia o cofnięciu wyznaczenia obrońcy z urzędu Sąd Apelacyjny w
Gdańsku nie dysponował wszak złożonym na potrzeby postępowania
okołokasacyjnego oświadczeniem skazanego o udzieleniu pełnomocnictwa obrońcy
z wyboru, jak też samym tego rodzaju pełnomocnictwem.
Powyższe nakazało uchylenie zaskarżonego zarządzenia, celem podjęcia w
sądzie II instancji dalszych działań związanych z rozstrzygnięciem kwestii złożenia
kasacji w terminie (por. J. Matras [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz,
wyd. III, red. K. Dudka, Warszawa 2023, art. 530).
[J.J.]
[a.ł]
