V KO 16/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 lutego 2025 r.
SSN Marek Motuk
w sprawie J. W.
oskarżonej o czyn z art. 226 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 19 lutego 2025 r.
wniosku Sądu Okręgowego w Gdańsku
zawartego w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2025 r., sygn. akt V Ka 2445/24
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
przekazać sprawę o sygn. akt V Ka 2445/24 do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu – Sądowi Okręgowemu w
Słupsku.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2025 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku w
sprawie o sygn. akt V Ka 2445/24, wystąpił – w trybie art. 37 § 1 k.p.k. – do Sądu
Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.
Motywując to wystąpienie wnioskodawca wskazał, że przed Sądem
Rejonowym Gdańsk-Południe w Gdańsku toczyło się postępowanie karne
przeciwko J. W., oskarżonej o to, że znieważyła funkcjonariusza publicznego X. Y.
– sędziego Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku, tj. o czyn z art. 226 §
V KO 16/25
2
1 k.k. W toku przedmiotowego postępowania pokrzywdzony uzyskał status strony,
działając w charakterze oskarżyciela posiłkowego. W dniu 12 września 2024 roku w
omawianej sprawie zapadł wyrok, na mocy którego sąd pierwszej instancji ustalił,
że oskarżona dopuściła się zarzucanego jej czynu, lecz z uwagi na fakt, że wina i
społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, sąd warunkowo umorzył
postępowanie na okres próby wynoszący rok. Od powyższego rozstrzygnięcia
środek odwoławczy wywiódł obrońca oskarżonej, zaskarżając wyrok w całości.
Sprawa wpłynęła do Sądu Okręgowego w Gdańsku i zarejestrowano ją pod sygn.
akt V Ka 2445/24. Wnioskodawca podniósł, że pokrzywdzony sędzia aktualnie
orzeka w XIV Wydziale Karnym Sądu Okręgowego w Gdańsku, stąd też – w ocenie
wnioskującego – rozpoznanie wniesionej apelacji przez sąd właściwy rodziłoby w
tych okolicznościach wątpliwości co do zachowania wymogu obiektywizmu i
bezstronności.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy może z inicjatywy właściwego
sądu lub na wniosek prokuratora przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości. W
orzecznictwie podkreśla się, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy, zaś
odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może
nastąpić jedynie w wypadku zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym,
że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru
sprawiedliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2019 r.,
sygn. akt II KO 55/19). Obowiązkiem sądu właściwego, występującego o
przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k., jest wykazanie okoliczności
przemawiających za tym, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przełamania
konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (art. 45 ust. 1
Konstytucji RP), a więc postąpienia wyjątkowego, ale koniecznego do tego, aby
wspomniane dobro nie ucierpiało kosztem nadmiernie rygorystycznego
przestrzegania tej zasady (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24
września 2014 r., sygn. akt IV KO 67/14).
V KO 16/25
3
W ocenie Sądu Najwyższego, opisany wyżej przypadek zachodzi w
niniejszej sprawie. Uznać bowiem należy, że rozpoznanie apelacji wniesionej na
korzyść oskarżonej w sprawie o czyn z art. 226 § 1 k.k., w której to pokrzywdzonym
i zarazem stroną postępowania jest sędzia orzekający w sądzie właściwym do
oceny zasadności tego środka odwoławczego – może rodzić u samej oskarżonej,
jak również wśród obserwatorów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości,
określone wątpliwości co do gwarancji prawidłowego procedowania. Taki stan
rzeczy może w szczególności determinować przekonanie o stronniczym
nastawieniu sądu właściwego, co kształtuje sytuację jednoznacznie godzącą w
dobro wymiaru sprawiedliwości. Podzielić należy przyjęty w orzecznictwie pogląd,
że jeżeli stroną procesu jest sędzia, pracownik sądu lub inna osoba, która ma ciągły
i bliski kontakt zawodowy, a także osobisty z sędziami orzekającymi w sądzie
właściwym – sąd ten nie powinien orzekać w sprawie (zob. postanowienie SN z
dnia 24 czerwca 2020 r., V KO 45/20; postanowienie SN z dnia 29 maja 2024 r., IV
KO 56/24; postanowienie SN z 24 stycznia 2025 r., III KO 171/24, LEX nr
3823085.).
Powyższe implikowało rozstrzygnięcie uwzględniające przedstawiony
wniosek, dlatego Sąd Najwyższy przekazał przedmiotową sprawę do rozpoznania
Sądowi Okręgowemu w Słupsku.
Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[WB]
r.g.
