V KO 137/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 kwietnia 2026 r.
SSN Michał Laskowski
w sprawie P. G. ,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 29 kwietnia 2026 r.,
na posiedzeniu bez udziału stron,
wniosku sędziego Sądu Najwyższego
o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego od udziału w sprawie wywołanej
sygnalizacją bezwzględnej przyczyny odwoławczej
oznaczonej sygn. akt V KO 137/25
p o s t a n o w i ł:
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.
wyłączyć sędziego SN Antoniego Bojańczyka od udziału w
sprawie o sygn. akt V KO 137/25 .
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynęła sygnalizacja bezwzględnej przyczyny
odwoławczej, której autor upatrywał w tym, że postanowienie Sądu Najwyższego z
26 czerwca 2025 r. o oddaleniu kasacji obrońcy jako oczywiście bezzasadnej,
wydała pani sędzia Anna Dziergawka, w związku z czym wnioskodawca zażądał
wznowienia postępowania kasacyjnego z powodu wystąpienia na tym etapie
procedowania przesłanki z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Do rozpoznania tej sprawy
został wyznaczony trzyosobowy skład sędziowski, w tym pan sędzia Antoni
Bojańczyk.
V KO 137/25
2
Na obecnym etapie postępowania sędzia przewodniczący i sprawozdawca
wskazał, że pozostawienie sprawy w tak uformowanym składzie będzie wiązało się
z wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k., albowiem pan Antoni Bojańczyk nominowany do urzędu na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym w ustawie z 8
grudnia 2017 r. nie spełnia wymaganej instytucjonalnej bezstronności i jego udział
w rozpoznaniu kasacji prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości rozumieniu
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 EKPCz oraz
art. 19 ust. 1 TUE.
Wniosek okazał się zasadny.
Jest bezsporne, że pan Antoni Bojańczyk zanim decyzją pierwszej Prezes
Sądu Najwyższego z 1 października 2020 r. został przeniesiony do Izby Karnej, był
powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego Izby Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych na podstawie postanowienia Prezydenta RP z 10 października
2018 r. w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w dniu
23 sierpnia 2018 r. w składzie określonym ustawą z 8 grudnia 2017 r. Wadliwość tej
procedury omówiona została w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej
oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.,
BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2
czerwca 2022 r., I KZP 2/22, wynika też z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art.
45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą
powołanych przepisów jest zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego,
niezależnego i niezawisłego sądu, a takim może być wyłącznie sąd ustanowiony
ustawą. W omawianej sprawie złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie
wskazuje w sposób oczywisty, że strona dostrzegła wady w procedurze powołania
na stanowisko sędziego SN Antoniego Bojańczyka, które będą prowadzić do
naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby zasiadał w składzie
rozstrzygającym sprawę. Badanie zasadności wniosku należało poprzedzić
dywagacją, że każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią
standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob. post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z
22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje
przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu
V KO 137/25
3
Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym
i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez
bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC,
ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie
stanowisko miało miejsce w wyrokach EKPC przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r.,
nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr
57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz Ozimka oraz z 3 lutego 2022 r., nr
1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. a punkt widzenia Sądu
Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 16 września 2022 r., III KK 339/22
głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 – 25 ustawy o Sądzie
Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu dopuszczalności badania
bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków ich braku, wypracowanego
w orzecznictwie TSUE i ETPCz” – ostatecznie dopełniło zasadności twierdzenia, że
realizacja standardów wynikających z przepisów art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1
Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych wymagało
wyłączenia od rozpoznania sprawy V KO 137/25 pana Antoniego Bojańczyka.
Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma też fakt, że
pozostawienie jej w składzie sędziowskim, w którym orzekałby pan sędzia Antoni
Bojańczyk, groziłoby naruszeniem reguły nemo iudex in causa sua i wystąpieniem
obawy, że w odbiorze zewnętrznym pojawi się przeświadczenie o istnieniu
kierunkowego nastawienia sędziego, co do sposobu rozstrzygnięcia kwestii
wskazanej we wniosku, a to dlatego, że ta sama przesłanka, w której
wnioskodawca upatrywał konieczność wznowienia postępowania, dotyczy również
sędziego Antoniego Bojańczyka wyznaczonego do orzekania.
Z tych powodów, kierując się zagwarantowaniem stronie prawa do
bezstronnego i niezależnego sądu zapewnionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a
także biorąc pod uwagę konieczność wyeliminowania niepożądanych skutków
prawnych w postaci żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3
k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością
odszkodowawczą, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.
Dlatego orzeczono jak wyżej.
V KO 137/25
4
[J.J.]
[a.ł]
