V KO 135/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 31 sierpnia 2026 r.
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie z zażalenia M.R.
na postanowienie asesora Prokuratury Rejonowej w Krotoszynie z dnia 26 stycznia
2026 r., sygn. akt […], o odmowie wszczęcia śledztwa
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 31 sierpnia 2026 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 15 lipca 2026 r. o
przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
[WB]
p o s t a n o w i ł
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Przed Sądem Rejonowym w Ostrowie Wielkopolskim zawisła sprawa z
zażalenia M.R. na postanowienie asesora Prokuratury Rejonowej w Krotoszynie z
dnia 26 stycznia 2026 r., sygn. akt […], o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie
przekroczenia uprawnień w okresie od 5 lipca 2023 r. do 30 stycznia 2025 r. w
Ostrowie Wielkopolskim, przez ustalonego prokuratora Prokuratury Rejonowej w
Ostrowie Wielkopolskim, w związku z nadzorowanym przez niego postępowaniem
przygotowawczym, prowadzonym pod sygn. akt […].
V KO 135/26
2
Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim, postanowieniem z dnia 15 lipca
2026 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie tej sprawy do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. W
uzasadnieniu postanowienia wskazał, że skoro pomówionym w sprawie jest
prokurator miejscowej prokuratury, to w odbiorze społecznym może powstać
przekonanie o braku bezstronności Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim
przy jej rozpoznawaniu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie jest zasadny.
Przypomnieć należy, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu w trybie art. 37 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko w wyjątkowych
sytuacjach - gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości. Do okoliczności
przemawiających za przekazaniem sprawy należą między innymi sytuacje, które
mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby
mylne) o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób w pełni obiektywny
przez sąd miejscowo właściwy. Obowiązek wykazania, że w konkretnej sprawie
zachodzą takie przesłanki spoczywa na sądzie występującym z inicjatywą
przekazania sprawy. Argumentacja przedstawiona przez Sąd Rejonowy w Ostrowie
Wielkopolskim okazała się w tym względzie nieprzekonująca.
Z samego faktu, że postępowanie karne toczyło się w sprawie przekroczenia
uprawnień przez prokuratora miejscowej prokuratury nie wynika automatycznie
konieczność przekazania tej sprawy poza okręg, w którym wykonuje on swoją
funkcję. Sam fakt urzędowej znajomości sędziów, prokuratorów, biegłych lub innych
osób występujących przed sądem nie stanowi bowiem o istnieniu uzasadnionej
obawy co do braku bezstronności właściwego sądu (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2016 r., IV KO 25/16). Jest przecież nieuniknione,
że na terenie sądu, w związku z wykonywanymi czynnościami, dochodzi do
zawodowych kontaktów przedstawicieli różnych zawodów. Nawet duża
częstotliwość kontaktów zawodowych nie prowadzi jednak z reguły do powstania
między pracownikami więzi tego rodzaju, by wywierała ona nieunikniony wpływ na
zdolność obiektywnego orzekania przez sędziów. Jeśli natomiast relacje niektórych
sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy we właściwym miejscowo sądzie ze
V KO 135/26
3
stroną wykraczają poza zakres formalny, sędziowie ci mogą dążyć do wyłączenia
się od rozpoznawania sprawy na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. Za uznaniem
zagrożenia dobra sprawiedliwości w analizowanym stanie faktycznym muszą zatem
przemawiać okoliczności konkretnej sprawy, których wystąpienia Sąd Rejonowy w
Ostrowie Wielkopolskim przekonująco nie wykazał.
Należy pamiętać, że w pojęciu „dobro wymiaru sprawiedliwości”, o jakim
mowa art. 37 § 1 k.p.k., nie mieści się powzięta przez Sąd Rejonowy wyłącznie
abstrakcyjna obawa odnośnie do pojawienia się u pokrzywdzonego, czy też w opinii
publicznej wątpliwości co do braku warunków do rozpoznania niniejszej sprawy w
sposób swobodny i obiektywny. Rzeczą zaś sądu jest takie orzekanie, aby nie
powstały wątpliwości co do tego, że wydane orzeczenie jest wolne od jakichkolwiek
pozaprocesowych wpływów (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28
października 2011 r., III KO 72/11, LEX nr 1044040; z dnia 22 listopada 2012 r., V
KO 57/12, LEX nr 1228517).
Mając powyższe na uwadze, uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości nie
przemawia za skorzystaniem w rozważanej sprawie z instytucji przewidzianej w art.
37 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[WB]
[a.ł]
