V KK 589/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 kwietnia 2025 r.
SSN Anna Dziergawka
w sprawie oskarżonego C. F.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 15 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu bez udziału stron
wniosku oskarżonego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego
na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
(Dz.U. z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a
contrario
p o s t a n o w i ł
wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława
Stankiewicza pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny
z mocy ustawy.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek oskarżonego C. F. w trybie art. 41 §
1 k.p.k. o wyłączenie SSN Stanisława Stankiewicza od rozpoznania sprawy o sygn.
V KK 589/24, z uwagi na istnienie obawy co do jego bezstronności, bowiem
powołany został na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia
2017 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek oskarżonego należało pozostawić bez rozpoznania jako
niedopuszczalny z mocy ustawy.
V KK 589/24
2
Głównym argumentem na jaki oskarżony powołał się we wniesionym
wniosku jest fakt powołania SSN Stanisława Stankiewicza na urząd sędziego w
trybie przewidzianym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Na wstępie należy podkreślić, że przedstawione przez oskarżonego
okoliczności nie mogły zostać rozpoznane w trybie 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie
Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności
sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z
jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w
procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. m. in. postanowienie SN z
dnia 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z dnia 31 października
2023 r., V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru
abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (zob.
postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22).
Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, z którego wynika, że art. 41 § 1 w
związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania
karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie
wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w
skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12
maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i
914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3
pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej ustawa o SN), dodanego ustawą z
dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych
innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące
powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do
podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania
jego niezawisłości i bezstronności. Skoro zatem ustawa o SN w sposób szczególny
reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności
V KK 589/24
3
towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (zob. art.
29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1
k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej
procedurze (zob. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21).
Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż
niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści
wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych
w art. 29 § 5 ustawy o SN, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie. Podstawę
wniosku stanowiły tu bowiem okoliczności dotyczące powołania sędziego SN
Stanisława Stankiewicza, a de facto kwestie związane z organem o to
wnioskującym, a więc Krajową Radą Sądownictwa, ukształtowaną na drodze
nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Takie procedowanie zmierzałoby do obejścia
zawartego w art. 29 § 4 ustawy o SN bezwzględnego zakazu, który nie dopuszcza
możliwości podważenia orzeczenia wydanego z udziałem sędziego Sądu
Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności wyłącznie z
powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego.
Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku, w
rozpatrywanej sprawie nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, jakoby miała zostać
naruszona zasada nemo iudex in causa sua. Należy w pełni podzielić pogląd, iż
wniosków o wyłączenie usadowionych tylko na podnoszeniu okoliczności o
charakterze ustrojowym nie wolno uwzględniać automatycznie z tego tylko powodu,
iż przedmiot sprawy znajduje zastosowanie także do osób ją rozstrzygających (zob.
postanowienie SN z dnia 16 stycznia 2024 r., III KK 293/23; postanowienie SN z
dnia 11 lipca 2024 r., IV KK 142/24). Bez zindywidualizowania podnoszonych
okoliczności w aspekcie konkretnych faktów poddających się ocenie sądu,
pozostają one w warstwie wyłącznie teoretycznej, niepowiązanej odpowiednio ani z
konkretną sprawą, od udziału w której wniosek o wyłączenie zostaje złożony, ani z
określonym sędzią, którego wniosek ten dotyczy (zob. postanowienie SN z dnia 11
października 2024 r., II KO 110/24).
W uwarunkowaniach niniejszej sprawy nie mogłoby dojść do złamania
zasady nemo iudex in causa sua przez sędziego Sądu Najwyższego powołanego
przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.,
V KK 589/24
4
albowiem sędzia w takich okolicznościach nie orzeka „we własnej sprawie”, gdyż
okoliczności „jego sprawy” nie stanowią przedmiotu postępowania, a wydane przez
niego orzeczenie w żaden sposób nie będzie miało wpływu na sferę jego własnych
uprawnień, bądź obowiązków prawnych (zob. postanowienie SN z dnia 30 listopada
2023 r., I Zo 75/2; postanowienie SN z dnia 4 września 2024 r., I Zo 144/24;
postanowienie SN z dnia 2 października 2024 r., V KK 282/24).
Z powyższych względów wniosek oskarżonego był niedopuszczalny z mocy
ustawy, dlatego Sąd Najwyższy pozostawił go bez rozpoznania.
[J.J.]
[a.ł]
