V KK 454/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 grudnia 2025 r.
SSN Waldemar Płóciennik
w sprawie D.S.
oskarżonego z art. 66b § 2 k.w. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 8 grudnia 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść obwinionego
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi,
z dnia 25 lutego 2025 r., VI W 156/25,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Rejonowemu dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi do ponownego
rozpoznania.
UZASADNIENIE
D.S. został obwiniony o to, że:
I. w dniu 24 października 2024 r. w godz. 15:45-17:40 w Ł. przy ulicy Ł.(..) umyślnie
złamał zakaz kontaktowania się z E.S., tj. o czyn z art. 66b § 2 pkt 1 k.w.,
II. w tym samym miejscu i czasie umyślnie złamał zakaz zbliżania się do E.S., tj. o
czyn z art. 66b § 2 pkt 4 k.w.,
V KK 454/25
2
III. w dniu 28 października 2024 r. o godz. 8:41 w Ł. przy ulicy Ł.(..) umyślnie
złamał zakaz kontaktowania się z E.S., tj. o czyn z art. 66b § 2 pkt 1 k.w.
Wyrokiem nakazowym z dnia 25 lutego 2025 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi -
Śródmieścia w Łodzi uznał D.S. za winnego popełnienia zarzucanych mu wykroczeń,
z tą zmianą, iż czyn I, II i III wypełnił dyspozycję wykroczeń z art. 66b § 2 pkt 3 k.w. i
za to. na podstawie art. 66b § 2 pkt 3 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył
obwinionemu karę grzywny w kwocie 200 złotych.
Wyrok nakazowy nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił
się w dniu 24 kwietnia 2025 r.
Kasację na korzyść obwinionego, zaskarżając wyrok nakazowy w całości,
wniósł Prokurator Generalny. Na zasadzie art. 111 k.p.s.w., art. 526 § 1 k.p.k. i art.
537 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w. zarzucił mu „rażące i mające istotny wpływ
na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 93 § 2 i 4
k.p.s.w. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 k.p.s.w. i art. 21 § 4 k.p.s.w., polegające na
rozpoznaniu sprawy D.S. w postępowaniu nakazowym, skutkiem czego było wydanie
wyroku nakazowego, na mocy którego uznano go za winnego popełnienia trzech
wykroczeń z art. 66b § 2 pkt 3 k.w. pomimo, iż wynikające ze zgromadzonego w
sprawie materiału dowodowego okoliczności uzasadniały powzięcie wątpliwości co
do jego poczytalności, co wykluczało możliwość wydania wyroku w tym trybie, a
nakazywało rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych, na rozprawie z udziałem
obligatoryjnego obrońcy”. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku nakazowego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu dla Łodzi -
Śródmieścia w Łodzi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniesiona przez Prokuratora Generalnego kasacja okazała się oczywiście
zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Orzekanie w postępowaniu nakazowym, zgodnie z brzmieniem art. 93 § 2
k.p.s.w., może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą
wątpliwości. Zgodnie z § 4 tego artykułu, postępowanie nakazowe jest
V KK 454/25
3
niedopuszczalne, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 21 § 1, tj. gdy
zachodzi obrona obligatoryjna, w sytuacji gdy obwiniony jest głuchy, niemy lub
niewidomy (pkt 1), ewentualnie zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego
poczytalności (pkt 2).
Sąd Najwyższy stoi niezmiennie na stanowisku, iż do naruszenia przepisów art.
93 § 4 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 k.p.s.w. dochodzi zarówno wtedy, gdy sąd orzekł w
postępowaniu nakazowym pomimo wątpliwości co do poczytalności obwinionego, jak
i wtedy, gdy wprawdzie nie powziął takich wątpliwości, ale w świetle materiałów
zgromadzonych w aktach sprawy istniały obiektywne przesłanki do powstania takich
wątpliwości, nakładające obowiązek ich wyjaśnienia (m.in. wyroki Sądu Najwyższego:
z dnia 30 marca 2015 r., II KK 77/15; z dnia 29 lipca 2015 r., III KK 223/15; z dnia 20
kwietnia 2017 r., V KK 66/17; z dnia 8 sierpnia 2019 r., III KK 137/19; z dnia 26 lutego
2025 r., V KK 42/25).
W realiach rozważanej sprawy orzekający Sąd pominął albo niedostatecznie
rozważył właśnie tę ostatnią przesłankę. Z akt sprawy wynika bowiem, że czynność
przesłuchania D.S. w dniu 7 lutego 2025 r. w charakterze osoby, co do której istnieje
uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niemu wniosku o ukaranie miała
miejsce w Szpitalu […] w Ł., przy ul. […], gdzie był on wówczas z nieznanych
powodów hospitalizowany (k – 9, 10-11). Informacja o problemach zdrowotnych
obwinionego wynika także z notatki urzędowej, sporządzonej przez funkcjonariusza
Policji w dniu 24 października 2024 r. na okoliczność doprowadzenia D.S. do PDOZ
w Ł. w celu wytrzeźwienia, a zarazem konieczności jego zbadania przed
umieszczeniem w PDOZ przez lekarza psychiatrę. Wprawdzie badający go wówczas
lekarz psychiatra stwierdził brak przeciwwskazań do jego przebywania w PDOZ (k -
2), jednak przedstawione okoliczności dawały podstawę do powzięcia wątpliwości co
do poczytalności obwinionego.
Wskazane okoliczności obligowały Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w
Łodzi do skierowania sprawy do rozpoznania na rozprawie, wyznaczenia obrońcy z
urzędu (art. 21 § 4 k.p.s.w.) oraz podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia
stanu zdrowia psychicznego obwinionego, poprzez powołanie biegłego lekarza
psychiatry (art. 42 § 1 k.p.s.w. w zw. z art. 193-201 k.p.k.).
V KK 454/25
4
Przeprowadzenie postępowania nakazowego zakończonego wydaniem
zaskarżonego wyroku, mimo wystąpienia wskazanych okoliczności, naruszyło w
sposób rażący przepisy art. 93 § 2 i 4 k.p.s.w. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 k.p.s.w.
Dyrektywa wynikająca z treści art. 93 § 4 k.p.s.w. wyłącza bowiem możliwość
orzekania w tym trybie, gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość, co do poczytalności
obwinionego, a w niniejszej sprawie istniały realne przesłanki do powzięcia takiej
wątpliwości. Jednocześnie przekroczenie tego zakazu doprowadziło do istotnego
ograniczenia prawa obwinionego do obrony (art. 21 § 3 k.p.s.w.).
Zaistniałe w sprawie uchybienie miało istotny wpływ na treść orzeczenia, także
dlatego, że nie wyjaśniono kwestii zdolności D.S. do ponoszenia winy za zarzucane
mu czyny (art. 17 § 1 i 2 k.w.).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę
przekazał Sądowi Rejonowemu dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi do ponownego
rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ten weźmie pod uwagę
poczynione wyżej uwagi.
[WB]
[a.ł]
