V KK 429/22

Sygn. akt V KK 429/22

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2022 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Małgorzata Bednarek

w sprawie A. R.

skazanego z art.62 ust. 2 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu
‎narkomanii i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej
‎na posiedzeniu w dniu 13 grudnia 2022 r.,

wniosku obrońcy skazanego A. R. o wyłączenie sędziego SSN Antoniego Bojańczyka

postanowił:

nie uwzględniać wniosku

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 września 2021 r. Sąd Rejonowy w Sierpcu w sprawie,
‎ o sygn. akt II K 170/21 skazał A. R. za przestępstwa z art. 62 ust. 2, art. 59 ust. 3 ustawy z dna 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i wymierzył skazanemu karę łączna, w wysokości 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Na skutek apelacji obrońcy skazanego, Sąd Okręgowy w Płocku w sprawie,
‎o sygn. akt V Ka 757/21, wyrokiem z 1 kwietnia 2022 r. zmienił zaskarżony wyrok m.in. poprzez wymierzenie skazanemu kary łącznej 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności.

Kasację od ww. wyroku wniósł obrońca skazanego, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu m.in. obrazę art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 437 § 2 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie z urzędu przez Sąd II instancji faktu, że skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa, bowiem w składzie Sądu I instancji brała udział osoba powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS i niektórych innych ustaw, a tym samym zachodzi bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Do rozpoznania kasacji obrońcy skazanego A. R. od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku w sprawie, o sygn. akt V Ka 757/21 został wyznaczony SSN Antoni Bojańczyk, o czym pismem z 4 października 2022 r. poinformowano skazanego A. R. i jego obrońcę – adw. M. R..

Postanowieniem z 17 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy w Sierpcu na podstawie art. 151 § k.k.w. odroczył wykonanie wobec skazanego kary.

Pismem z 18 października 2022 r. obrońca skazanego wniósł o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym wobec SSN Antoniego Bojańczyka i wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy. W treści uzasadnienia wniosku obrońca skazanego wskazał, że z uwagi na to, że jeden z zarzutów kasacyjnych dotyczy trybu powołania na urząd sędziowski SSR w Sierpcu orzekającego w I instancji, którego to powołania dokonano na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS i niektórych innych ustaw, to w sytuacji, w której do składu orzekającego został wyznaczony SSN Antoni Bojańczyk, w odniesieniu, do którego wniosek o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku SSN także złożyła Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS i niektórych innych ustaw to zasadnym, wydaje się kwestionowanie wymogów niezawisłości i bezstronności składu rozpoznającego kasację.

Zarządzeniem z 4 listopada 2022 r. Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Karnej odrzucił wniosek i z uwagi na treść podniesionego w kasacji zarzutu oraz zbieżność sytuacji, w jakiej na urząd sędziego Sądu Najwyższego został powołany sędzia SN Antoni Bojańczyk wniosek potraktował jako wniosek o wyłączenie sędziego złożony w związku z okolicznościami, o jakich mowa w art. 41 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od orzekania w sprawie,
‎o sygn. akt V KK 429/22, nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 41 k.p.k., niezależnie od przyczyn określonych w art. 40 k.p.k. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Jak wynika z treści pisma obrońcy skazanego, w przedmiotowej sprawie, podstawą uzasadnionych zdaniem wnoszącego wątpliwości co do bezstronności SSN Antoniego Bojańczyka jest okoliczność jego powołania na urząd sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS i niektórych innych ustaw, a więc w procedurze nominacyjnej ukształtowanej tą samą ustawą, co procedura nominacyjna sędziego, którego powołanie kwestionuje skarżący w nadzwyczajnym środku zaskarżenia. Instytucja wyłączenia sędziego unormowana w art. 41 § 1 k.p.k. umożliwia rozpatrywane sytuacji wykraczających poza taksatywnie określone w art. 40 k.p.k. zdarzenia powodujące wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy prawa. Przepis ten ma charakter gwarancyjny, zabezpieczający przebieg rzetelnego procesu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego trafnie zwraca się uwagę, że zobiektywizowaniu oceny bezstronności sędziego w danej sprawie pomaga odwołanie się do przeciętnego, rozsądnie myślącego, zewnętrznego obserwatora procesu (tak: wyrok SN z 25 lutego 2009 r., sygn. II KK 249/08).

Mimo swej doniosłości instytucja wyłączenia sędziego nie może prowadzić do bezpośredniego czy pośredniego obejścia przepisów prawa bądź nierespektowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 4 marca 2020 r, w sprawie o sygn. P 22/19 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), stosowany odpowiednio na podstawie art. 74¹ pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Sąd Najwyższy nadto aprobuje pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z 6 października 2022 r. w sprawie
‎o sygn. III CZP 88/22. Wobec powyższego należy stwierdzić, że weryfikacja czy też ocena zasadności powołania sędziego nie może być zainicjowana w trybie wniosku
‎o wyłączenie sędziego

Mając na uwadze zasady ostateczności i powszechnie obowiązującej mocy wyroków Trybunału Konstytucyjnego, nowelizacja ustawy o Sądzie Najwyższym, która weszła w życie z dniem 15 lipca 2022 r., wprowadziła nową instytucję procesową umożliwiającą badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu oraz postępowania po powołaniu, a który winien być złożony przez stronę lub uczestnika wyżej wskazanych postępowań, w nieprzekraczalnym terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego o składzie rozpoznającym sprawę.

Przedmiot kontroli podlega jednak ograniczeniu wynikającemu z art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym. Zgodnie z treścią tego przepisu okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.

Konkludując wskazać należy, że na gruncie obecnie obowiązujących przepisów, jedyną możliwością kwestionowania bezstronności sędziego z uwagi na okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego przewiduje procedura przewidziana
‎w art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym, przy czym do zainicjowania tej kontroli koniecznym jest kumulatywne przytoczenie okoliczności związanych z powołaniem,
‎a także dotyczących postępowania sędziego po powołaniu, a także wykazania ich wpływu na naruszenie standardu niezawisłości i bezstronności, mającego wpływ na wynik danej sprawy.

W przedmiotowej sprawie doszło do odrzucenia wniosku złożonego na podstawie art. 29 ust. 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, z uwagi na niespełnienie wymagań konstrukcyjnych wniosku, wynikających z art. 29 ust. 9 tejże ustawy polegające na niewskazaniu kumulatywnie wskazanych w treści art. 29 ustawy
‎o Sądzie Najwyżej okoliczności. Powyższe oznacza, że na płaszczyźnie procesowej droga do podważania prawidłowości aktu powołania w kontekście spełniania przez danego sędziego wymogów bezstronności została definitywnie zamknięta.

Nie sposób uznać, aby w takim przedstawionym stanie faktycznym i prawnym wniosek o przeprowadzenie testu bezstronności, który został odrzucony, mógł stanowić następnie podstawę wyłączenia sędziego wnioskiem tym objętym z uwagi na brak bezstronności wynikający z okoliczności dotyczących powołania danego sędziego. Uwzględnienie tak sformułowanego wniosku o wyłączenie sędziego prowadziłoby do jawnego obejścia przypisów ustawy o Sądzie Najwyższym,
‎a w dalszej konsekwencji możliwości procesowej kontroli i oceny fundamentalnych konstytucyjnych gwarancji sprawowania urzędu przez sędziego.

Przyjęcie założenia, że sam fakt poddania się procedurze konkursowej przed KRS, w warunkach kwestionowanych przez stronę postępowania powoduje, że z definicji taki sędzia nie jest bezstronny i obiektywny oraz zobowiązuje go to do wyłączenia się z „góry” od rozpoznania w każdej podobnej do niniejszej sprawy, w której będą podniesione podobne zarzuty, nie tylko prowadzi do konsekwencji szkodliwych z punktu widzenia sprawności i wydolności wymiaru sprawiedliwości, jak i szeroko pojmowanego interesu publicznego, ale i sprzyja petryfikacji składów orzekających. Takie założenie prowadzi również w sposób pośredni do kwestionowania inwestytury udzielonej sędziemu uzależniając jej skuteczność od treści zarzutów podniesionych w środkach zaskarżenia

Mając na uwadze, że obrońca skazanego nie wskazał na inne okoliczności wskazujące na powstanie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności SSN Antoniego Bojańczyka, należało orzec jak w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia.

l.n