V KK 106/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 kwietnia 2025 r.
SSN Jarosław Matras
w sprawie K. M.
oskarżonej z art. 212 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
w dniu 24 kwietnia 2025 r.,
kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z dnia 24 czerwca 2024 r., sygn. akt V Ka 979/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni
z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt IX K 681/22,
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego
oskarżyciela prywatnego K.M.1.
obciążyć
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt IX K 681/22, Sąd Rejonowy w
Gdyni uniewinnił K. M. od czterech zarzucanych jej prywatnym aktem oskarżenia
występków wyczerpujących dyspozycję art. 212 § 1 k.k.
V KK 106/25
2
Apelacje od tego wyroku wniósł zarówno oskarżyciel prywatny K.M.1. jak i
jego pełnomocnik, zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść oskarżonej K. M.
W osobistej apelacji, oskarżyciel prywatny podniósł:
„1. mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów postępowania,
takich jak:
a. art. 4 i 7 KPK - przez nieobiektywne, dowolne i nieuzasadnione
żadnymi argumentami uznanie moich zeznań na niekorzyść oskarżonej za
stronnicze, nierzetelne i nieszczere przy jednoczesnym uznaniu zeznań świadka M.
L. i wyjaśnień oskarżonej (jako dowodów na korzyść oskarżonej) za uczciwe,
szczere i rzetelne, wskutek czego w orzeczeniu nie został prawidłowo ustalony stan
faktyczny;
b. art. 414 § 1 KPK - przez brak wskazania podstawy prawnej
uniewinnienia (art. 17 § 1 pkt 1 albo 2 KPK), co istotnie utrudnia, jeśli wręcz nie
uniemożliwia dokonanie oceny pra-widłowości rozumowania Sądu;
o. art. 424 § 1 pkt 1 i 2 KPK - przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku,
dlaczego Sąd nie uznał dowodów przeciwko oskarżonej (pomimo że wartość
dowodowa dowodów dokumentarnych „nie budziła najmniejszych wątpliwości
Sądu”), i niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku, co powoduje skutki określone w
lit. b;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
mający wpływ na treść tegoż orzeczenia, polegający na tym, że Sąd
bezpodstawnie, wbrew niebudzącym najmniejszych wątpliwości dowodom
dokumentarnym zawierającym pomawiające mnie wypowiedzi oskarżonej, uznał, iż
oskarżona nie pomawiała mojej osoby.
Wskazując na powyższe zarzuty oskarżyciel prywatny wniósł o uchylenie za-
skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do
ponownego rozpoznania.
W apelacji pełnomocnika oskarżyciela prywatnego K.M.1. zarzucono:
„1. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść
orzeczenia, a w szczególności:
a) art. 7 kpk polegającą na przekroczeniu granic swobodnej oceny
dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do uznania za niewiarygodne zeznań
V KK 106/25
3
oskarżyciela prywatnego- K.M.1 przy jednoczesnym uznaniu za wiarygodne
wyjaśnień oskarżonej K. M.,
b) art. 424 § 1 pkt 1 kpk polegającą na ustaleniu stanu faktycznego na
podstawie wyjaśnień oskarżonej oraz dokumentów z akt sprawy PR […], które są
wzajemnie sprzeczne,
c) art. 442 § 3 kpk polegającą na pominięciu wskazań Sądu
Odwoławczego co do dalszego postępowania zawartych w postanowieniu z dnia
22.09.2022r. sygn. akt V Kz 1183/22 w zakresie zgromadzenia materiału
źródłowego tj. akt z MOPS’u,
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego
wyroku polegający na stwierdzeniu, iż:
oskarżona nie twierdziła, że oskarżyciel prywatny miał się nad nią znęcać
psychicznie i fizycznie, naruszać jej nietykalność cielesną oraz znęcać się nad ich
synem, wszczynać kłótnie oraz twierdzić, że wymieniona jest chora psychicznie w
sytuacji, kiedy prawidłowa analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosków
odmiennych.”
W konkluzji, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2024 r., sygn. akt V Ka 979/24, Sąd Okręgowy
w Gdańsku zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Kasację w tej sprawie wniósł pełnomocnik oskarżyciela prywatnego K.M.1,
który zaskarżając wyrok sądu odwoławczego w całości podniósł następujące
zarzuty:
„1. rażące naruszenie prawa, mające wpływ na treść orzeczenia polegające na:
obrazie przepisów prawa materialnego - tj. art. 212 § 1 kk i błędną wykładnię tego
przepisu poprzez przyjęcie, iż pomówienie oskarżyciela prywatnego przez
oskarżoną o to, że „miał się nad nią znęcać psychicznie i fizycznie, naruszać jej
nietykalność cielesną oraz znęcać się nad ich synem, wszczynać kłótnie oraz
twierdzić, że wymieniona jest chora psychicznie” w konsekwencji czego Sąd
Odwoławczy błędnie przyjął, że zachowanie oskarżonego nie wypełnia znamion
czynu zabronionego,
V KK 106/25
4
2. rażące naruszenie prawa, mające wpływ na treść orzeczenia polegające na:
obrazie przepisów prawa materialnego - tj. art. 213 kk i błędną wykładnię tego
przepisu poprzez przyjęcie w ustalonym stanie faktycznym, że oskarżona działała w
ramach pozaustawowego kontratypu dozwolonej krytyki lub art. 213 kk (jak
przypuszcza oskarżyciel prywatny, bowiem nie zostało to wskazane wprost ani w
wyroku I, ani II instancji), podczas gdy w świetle orzecznictwa sądowego i
prawidłowej wykładni naruszonego przepisu działanie oskarżonej nosiło cechy
bezprawności,
3. rażące naruszenie prawa, mające wpływ na treść orzeczenia polegające na.
obrazie przepisów prawa procesowego, tj. art. 433 § 2 kk w zw. z art. 457 § 3 kpk w
zw. z art. 424 § 1 pkt 2 kpk, polegające na nienależytym rozważeniu przez Sąd
Okręgowy podniesionego przez oskarżyciela prywatnego w apelacji zarzutu obrazy
przepisów prawa procesowego tj. art. 414 § 1 kpk w zw z art. 424 § 1 pkt 2 kpk
poprzez zaniechanie wyjaśnienia przez Sąd I instancji i Sąd odwoławczy w
uzasadnieniu podstawy prawnej orzeczenia.”
W końcowym wniosku skarżący postulował „uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego w Gdańsku w całości i utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu
Rejonowego w Gdyni oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Sądowi I instancji.”
W odpowiedzi na kasację pełnomocnika oskarżyciela prywatnego, obrońca
oskarżonej wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasację należało oddalić w trybie przewidzianym w art. 535 § 3 k.p.k.
Nadzwyczajny środek zaskarżenia, jakim jest kasacja, może zostać uznany
za skuteczny, jeśli skarżący wykaże, że w fazie postępowania odwoławczego
doszło do rażącej obrazy prawa, przy czym obraza ta mogła mieć istotny wpływ na
treść zaskarżonego orzeczenia. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał
rażącego uchybienia sądu odwoławczego w zakresie wskazanych w kasacji
przepisów prawa materialnego i procesowego. Wszystkie podniesione w skardze
zarzuty okazały się niezasadne. Zupełnie chybione są zarzuty naruszenia prawa
materialnego (art. 212 § 1 k.k. i 213 k.k. - zarzuty 1-2 kasacji). Zaprezentowane w
uzasadnieniu wyroku sądu odwoławczego uwagi odnoszące się do zasad
V KK 106/25
5
odpowiedzialności karnej z art. 213 k.k., a w szczególności te dotyczące
wymagania publiczności zarzutu (którego to warunku nie było z uwagi na pismo
kierowane do sądu w odpowiedzi na zarzuty w piśmie procesowym drugiej strony) i
jego prawdziwości, są trafne, zresztą na ich poparcie przywołano poglądy
wypowiedziane przez Sąd Najwyższy. Prawidłowo także sąd odwoławczy wskazał
na treść i warunki kontratypu w postaci prawa do krytyki w ramach postępowania
sądowego, w którym w ramach prawa do obrony swojego stanowiska przytacza się
określone wypowiedzi, które formalnie mogą mieć charakter zniesławienia, ale nie
powodują karalności, o ile nie przekraczają one granicy rzeczywistej potrzeby
obrony swojego stanowiska (str. 10 i 11 uzasadnienia wyroku sądu drugiej
instancji). Słusznie zatem uznano, że zachowanie oskarżonej (oświadczenia w
ramach procedury „Niebieskiej Karty”, w piśmie w toku procesu rozwodowego o
sygn. akt II C 69/20 czy zeznaniach składanych w sprawach sygn. akt PR […]) nie
wypełniało znamion przestępstwa zniesławienia. W realiach tej sprawy bezsporne
jest, że twierdzenia oskarżonej co do okoliczności dotyczących zachowania jej
małżonka względem niej i ich wspólnego dziecka, wyrażone przez nią osobiście czy
za pośrednictwem jej pełnomocnika, były wypowiedziane tylko na potrzeby
toczących się procedur lub postępowań (w tym rozwodowego i dwóch postępowań
karnych zainicjowanych zawiadomieniem oskarżyciela prywatnego o podejrzeniu
popełnienia przestępstwa przez oskarżoną) i nie były ukierunkowane na poniżenie
osoby oskarżyciela prywatnego. W tych warunkach nie mogło być mowy o
popełnieniu przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z
dnia 26 maja 2015 r., V KK 329/14 i z dnia 20 marca 2018 r., III KK 357/17 oraz z
dnia 11 kwietnia 2019 r., V KK 164/18). W ramach przysługujących oskarżonej
uprawnień miała ona prawo do przedstawiania okoliczności, które były dla niej i jej
spraw istotne, a forma i treść w jakiej złożyła te oświadczenia nie przekroczyły ram
obrony własnego interesu procesowego. Sąd drugiej instancji w swoim
uzasadnieniu wypowiedział się na ten temat w sposób jak najbardziej trafny.
Zarzut z pkt 3 kasacji wskazujący na nienależyte rozważenie przez sąd
odwoławczy podniesionego w apelacji oskarżyciela prywatnego zarzutu obrazy
przepisów prawa procesowego poprzez zaniechanie wyjaśnienia przez sądy
pierwszej i drugiej instancji w uzasadnieniu podstawy prawnej orzeczenia, jest
V KK 106/25
6
chybiony w sposób oczywisty, skoro na str. 9-12 uzasadnienia wyroku sądu
odwoławczego znajduje się obszerna argumentacja dotycząca wyjaśnienia
powodów dla których uznano, że zachowania oskarżonej zarzucane jej prywatnym
aktem oskarżenia nie wyczerpują znamion występku z art. 212 § 1 k.k.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[PŁ]
[r.g.]
