V CSK 54/20

Sygn. akt V CSK 54/20

POSTANOWIENIE

Dnia 9 lipca 2020 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Anna Owczarek

w sprawie z powództwa "K." Spółki z o.o. w R.
‎przeciwko E. Spółce z o.o. Spółce komandytowej w B.
‎o ustalenie prawa własności,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 lipca 2020 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt V AGa (…), V AGz (…),

1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2) zasądza od powódki solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 5.400,- (pięć tysięcy czterysta) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Strona powodowa „K.” sp. z o.o. z siedzibą w R. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 17 września 2019 r., oddalającego apelację od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 11 kwietnia 2018 r., którym uchylono wyrok zaoczny Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 listopada 2014 r. i oddalono powództwo przeciwko E. W. i N. sp. z o.o. S.K. z siedzibą w B. o ustalenie prawa własności gąsek aluminiowych zakupionych przez powódkę od M. sp. z o.o. z siedzibą w B..

Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 398⁹ § 1 k.p.c. - skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył:

Ustawodawca, wprowadzając skargę kasacyjną jako nadzwyczajny środek prawny służący od prawomocnych orzeczeń, podkreślił że jej celem jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Cel ten może być osiągnięty jedynie poprzez powołanie i wykazanie istnienia przesłanek umożliwiających realizację wskazanych funkcji. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Jego rolą nie jest zatem korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej sprawie, nawet gdyby one rzeczywiście wystąpiły. Ocena podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje w ramach tzw. przedsądu. Sąd Najwyższy bada, czy w złożonej skardze kasacyjnej wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 398⁹ § 1 k.p.c., tj. czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, i przyjmuje ją do rozpoznania jeżeli ten wymóg jest spełniony przynajmniej w odniesieniu do jednej z nich. Dopuszczenie oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej jest bowiem uzasadnione ustrojowo i procesowo jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej cele. W art. 398⁴ § 2 k.p.c. przewidziano wymaganie przytoczenia i odrębnego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, który umożliwiać ma ocenę, czy w danym przypadku zachodzą wskazane przyczyny. Kognicja Sądu Najwyższego na tym etapie postępowania kasacyjnego jest ograniczona i nie obejmuje oceny zasadności podstaw skargi kasacyjnej, zastrzeżonej dla Sądu orzekającego w innym składzie.

W niniejszej skardze powołano się na przyczyny wskazane w art. 398⁹ § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego powinno, w zasadzie, spełniać wymagania stawiane zagadnieniu prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c.), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa. Muszą one pozostawać w związku z rozstrzygnięciem sprawy, przedstawionym w uzasadnieniu. Istotne zagadnienie prawne należy jednak postawić w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, a wątpliwości z nim związane muszą mieć charakter wyłącznie prawny, czyli nie mogą obejmować elementów stanu faktycznego. Kolejnym niezbędnym elementem jest wskazanie przepisu prawa, który wzbudził poważne wątpliwości oraz różnych możliwych sposobów jego interpretacji, wynikających z judykatury lub piśmiennictwa, w tym również zajęcia przez samego skarżącego stanowiska. Zagadnienie prawne może zostać uznane za istotne tylko wtedy, kiedy Sąd Najwyższy nie zajął co do niego stanowiska, bądź skarżący wykazał, że istnieją podstawy uzasadniające jego zmianę.

Skarżąca wskazała następujące zagadnienie prawne: czy umowa sprzedaży zawarta w okolicznościach, które wskazują, że nabywca działał z zamiarem popełnienia oszustwa jest bezwzględnie nieważna w rozumieniu art. 58 § 1 k.c., czy też jest ważna i w interesie sprzedającego leży skorzystanie z uprawnienia przewidzianego treścią art. 84 § 1 k.c. celem uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli. W oczywisty sposób nie spełnia ono powyższych wymagań, gdyż nie zostało należycie uzasadnione. Skarżąca nie przedstawiła aktualnego stanu orzecznictwa ani piśmiennictwa prawniczego nie wskazała, dlaczego rozstrzygnięcie problemu jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy.

Z kolei dla skutecznego powołania w skardze przyczyny określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. konieczne jest wykazanie przez skarżącego kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającej charakter oczywisty, widoczny prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Musi być zatem oczywista kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna bez głębszej analizy przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi. Skarżący powinien nie tylko przywołać konkretne przepisy prawa, którym - jego zdaniem - Sąd drugiej instancji uchybił, ale także przytoczyć odpowiednią jurydyczną argumentację odnoszącą się do oczywistości ich naruszenia. Oczywistą zasadność skargi wiąże powódka z przyjęciem przez Sąd Apelacyjny, że mimo popełnienia przestępstwa oszustwa doszło do skutecznego przeniesienia własności sprzedanego towaru, a jednocześnie kolejni właściciele towaru nie nabyli jego własności na skutek zawartych umów z tego powodu, że doszło do rozporządzenia towarem przez osoby nieuprawnione w rozumieniu art. 169 § 1 k.c. Skarżąca wybiórczo przedstawia stan faktyczny zrównując ustalenia i ocenę prawną dwóch różnych umów sprzedaży. O ile w przypadku umowy zawartej pomiędzy pozwanym E. W. a spółkami „F.” sp. z o.o. i „D.” sp. z o.o. doszło do przeniesienia posiadania, a co za tym idzie i prawa własności w rozumieniu art. 155 § 2 k.c., o tyle ze względu na brak wykazania treści umowy sprzedaży Sąd przyjął, że umowa zawarta pomiędzy powódką a spółką „M.” sp. z o.o. jest nieważna jako sprzeczna z prawem i zasadami współżycia społecznego wobec na celu ukrycia działań przestępczych.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi, o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 w zw. z art. 391 § 1 i art. 398²¹ k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych).

jw