V CSK 205/14

Sygn. akt V CSK 205/14

POSTANOWIENIE

Dnia 6 listopada 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z powództwa Gminy P.
‎przeciwko Skarbowi Państwa - Staroście P.
‎o ustalenie,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 listopada 2014 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w K.
‎z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt III Ca (…),

1) odrzuca skargę kasacyjną,

2) zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę

1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 października 2013 r. Sąd Okręgowy w K. z apelacji powoda Gminy P. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 5 października 2012 r. w ten sposób, że uwzględnił powództwo skierowane do Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę P. i ustalił, że wypowiedzenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w P. nr geodezyjny (…)/25 dokonane przez Starostę P. pismem z dnia 22 listopada 2011 r. było niezasadne.

W imieniu pozwanego Skarbu Państwa skargę kasacyjną wniósł radca prawny umocowany przez Starostę P.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jak przyjmuje się w orzecznictwie (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2007 r., OSNC – ZD Nr., poz. 33; z dnia 8 stycznia 2009 r. I CSK 263/08, niepubl.) zmiana wysokości stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, czyli tzw. aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, następuje w wyniku zgodnych oświadczeń woli stron stosunku użytkowania wieczystego, tj. użytkownika wieczystego i właściciela, a jeżeli strony stosunku użytkowania wieczystego nie dojdą do porozumienia - na podstawie orzeczenia organu administracji lub sądu. W konsekwencji stronami postępowania administracyjnego oraz sądowego w sprawie zmiany (aktualizacji) wysokości stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste muszą być użytkownik wieczysty i właściciel nieruchomości, tj. Skarb Państwa - jeżeli nieruchomość jest przedmiotem jego własności, lub jednostka samorządu terytorialnego - jeżeli nieruchomość jest przedmiotem własności takiej jednostki. Jeżeli nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm. dalej jako - u.g.n.), z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów tej ustawy oraz odrębnych ustaw, jednostką reprezentującą Skarb Państwa w zakresie gospodarowania nieruchomościami jest starosta (w myśl art. 4 pkt 9b¹ przepis art. 11 ust. 1 u.g.n. stosuje się także do prezydenta miasta na prawach powiatu), Stosownie do treści art. 11a u.g.n. uregulowana w art. 11 ust. 1 u.g.n. reprezentacja Skarbu Państwa obejmuje zarówno czynności prawne jak i czynności procesowe podejmowane na rzecz lub w interesie Skarbu Państwa. W ten sposób ustawodawca przyjął generalną normą domniemanie kompetencji starosty do reprezentowania Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa, którą należy wyłączyć, gdy przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami bądź przepisy innej ustawy wyraźnie wskazują inny organ uprawniony do reprezentowania Skarbu Państwa przy czynnościach prawnych lub procesowych.

W związku z tym trzeba uwzględnić, iż zgodnie z art. 67 § 2 zdanie drugie k.p.c. w zakresie określonym odrębną ustawą - to jest ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 169, poz. 1417 ze zm. - dalej jako: „u.p.g.s.p."). czynności procesowe za Skarb Państwa podejmuje Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa. Według art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy do zadań Prokuratorii Generalnej należy wyłączne zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed Sądem Najwyższym, z zastrzeżeniem art. 8b ust. 5, który przewiduje, że w przypadku przekazania podmiotowi reprezentującemu Skarb Państwa do prowadzenia sprawy lub grupy spraw, w których zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorie Generalną, jest obowiązkowe, podmiot ten wykonuje zastępstwo procesowe Skarbu Państwa również przed Sądem Najwyższym. Zgodnie z art. 8b ust. 1 możliwość przekazania przez Prokuratorię Generalną zastępowania Skarbu Państwa innemu podmiotowi dotyczy tylko przypadków zastępstwa obowiązkowego, o których mowa w art. 8 ust. 1. Przedmiotowa sprawa rozpoznawana w pierwszej instancji przez sąd rejonowy, w której wartość przedmiotu sporu nie przewyższa kwoty 1.000.000 złotych nie jest objęta obowiązkowym zastępstwem procesowym Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną (por. postanowienie SN z 19 września 2013 r. I CZ 77/13 niepubl.). Zgodnie zatem z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o Prokuratorii, w sprawie tej w postępowaniu przed Sądem Najwyższym zastępstwo Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną jest wyłączne. Oznacza to, że do wniesienia skargi kasacyjnej w takiej sprawie w imieniu Skarb Państwa uprawniona jest wyłącznie Prokuratoria Generalna, natomiast pozbawiony jest zdolności postulacyjnej podmiot działający w postępowaniu przed sądami powszechnymi jako statio fisci Skarbu Państwa, reprezentowany przez radcę prawnego lub adwokata (por. postanowienia SN z dnia 13 marca 2012 r. V CSK 244/11 niepubl.; z dnia 30 stycznia 2014 r. V CSK 227/13 niepubl.; z dnia 26 czerwca 2014 r. IV CSK 72/14 niepubl.).

Przepis art. 87¹ § 3 k.p.c. należy interpretować w ten sposób, że w sprawach, w których obowiązuje wyłącznie zastępstwo Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną, nie jest dopuszczalne zastępowanie go przez jakikolwiek inny podmiot. Obejmuje to także czynności związane z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowane przed sądem niższej instancji, takie jak wniesienie skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398⁶ § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną, jako niedopuszczalną, bowiem wniesioną przez osobę nieuprawnioną. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98, 99 w zw. z art. 391 § 1, 398²¹ k.p.c.